Türkmenistanyň Döwlet Daşary
Ykdysady Iş Banky

 

Türkmen-koreý hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň möhüm ugurlary kesgitlenildi

29.11.2022

29-njy noýabr (TDH). Şu gün Koreýa Respublikasyna resmi saparynyň ikinji gününiň çäklerinde Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow dostlukly ýurduň Prezidenti Ýun Sok Ýol bilen duşuşdy, şeýle-de işewürler maslahatyna gatnaşdy we Koreýa Respublikasynyň öňdebaryjy kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bilen birnäçe duşuşyklary geçirdi. Ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy, döwletara hyzmatdaşlygy ösdürmegiň geljekki ugurlary bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.

Ir bilen Gahryman Arkadagymyzyň awtoulag kerweni Koreýa Respublikasynyň döwlet Baştutanynyň “Ýonsan” köşgüne tarap ugrady.

Düýn hormatly Arkadagymyz Koreýa Respublikasyna resmi saparynyň birinji gününiň çäklerinde ikitaraplaýyn duşuşyklaryň birnäçesini geçirdi. Olaryň dowamynda Türkmenistan bilen Koreýa Respublikasynyň arasynda ýola goýlan hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary, şol sanda parlamentara gatnaşyklary ösdürmek bilen baglanyşykly meseleler boýunça pikir alyşmalar boldy. Duşuşyklaryň jemleri boýunça degişli resminamalara gol çekildi. Munuň özi iki dostlukly ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň ösüşiň täze derejesine çykýandygyny alamatlandyrýar.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygynyň awtoulag kerweni “Ýonsan” köşgüniň binasynyň merkezi girelgesiniň ýanynda saklandy. Bu ýerde hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowy dostlukly döwletiň Prezidentiniň Diwanynyň protokol gullugynyň ýolbaşçysy mähirli garşylady we bina girmäge çagyrdy.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy köşgüň duşuşyklar üçin zalyna barýar. Bu ýerde Gahryman Arkadagymyz we Prezident Ýun Sok Ýol mähirli salamlaşýarlar.

Geçirilen gepleşikleriň dowamynda dostlukly döwletiň Baştutany hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowy Koreýa Respublikasynda görýändigine örän şatdygyny belledi. Dostlukly ýurduň Prezidenti Gahryman Arkadagymyza Koreýa Respublikasyna resmi sapar bilen gelmek baradaky çakylygy kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, şu gezekki duşuşygyň döwletara gatnaşyklaryň taryhynda täze sahypany ýazjakdygyna ynam bildirdi.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy mähirli kabul edilendigi üçin minnetdarlyk bildirip, Koreýa Respublikasynyň Prezidentine Prezident Serdar Berdimuhamedowyň mähirli salamyny ýetirdi we döwlet Baştutanymyzyň iberen hatyny gowşurdy. Koreýa Respublikasynyň Prezidenti döwlet Baştutanymyzyň iberen hatyny uly hormat bilen kabul etdi we öz adyndan hormatly Prezidentimize hoşniýetli arzuwlaryny ýetirmegini Gahryman Arkadagymyzdan haýyş etdi.

Prezident Ýun Sok Ýol Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygynyň bu gezekki saparynyň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň taryhyna täze sahypany ýazjakdygyna ynam bildirip, hormatly Arkadagymyza söz berdi.

Gahryman Arkadagymyz hoşniýetli sözler we myhmansöýerlik üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan bilen Koreýa Respublikasynyň arasynda dostluk, hemmetaraplaýyn hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň yzygiderli ösdürilýändigine kanagatlanma bildirdi we bu işde iki ýurduň döwlet Baştutanlarynyň aýratyn tagallalarynyň bardygyny nygtady. Şu ýyl iki ýurduň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýlanyna 30 ýyl dolandygyny belläp, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy şu geçen döwürde bu ugurda ägirt uly işleriň amala aşyrylandygyny aýtdy.

Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanyň döwletara gatnaşyklarda ynanyşmak dialogy filosofiýasyny öňe sürýändigini, şonuň esasynda ýurdumyzyň ykrar edilen halkara hukuk kadalarynyň binýadynda we Birleşen Milletler Guramasynyň Tertipnamasyna laýyklykda, döwletleriň arasyndaky gatnaşyklary ösdürmek üçin berk syýasy, hukuk kepillikleriniň usulyny döretmek başlangyjy bilen çykyş edýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň halkara gatnaşyklaryň täze filosofiýasyny öňe sürendigini aýdyp, hormatly Arkadagymyz onuň «Dialog — parahatçylygyň kepili» diýlip atlandyrylyp, anyk, oýlanyşykly syýasy ölçeglere, sagdyn, oňyn pragmatizme, umumy ykrar edilen we hemmeler üçin düşnükli bolan adamzat gymmatlyklaryna esaslandyrylandygyny belledi.

“Koreýa Respublikasy — Merkezi Aziýa” forumynyň kabul edýän çözgütleriniň dünýäde howpsuzlygyň, parahatçylykly ösüşiň berkidilmegine gönükdirilýändigini belläp, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy bu foruma 2023-nji ýylda başlyklyk etmegiň Türkmenistanyň paýyna düşýändigini nygtady.

Hormatly Arkadagymyz dörän mümkinçilikden peýdalanyp, Koreýa Respublikasynyň Prezidentini özi üçin islendik amatly wagtda Türkmenistana resmi sapar bilen gelmäge çagyrdy we dostlukly ýurduň Prezidentine ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi ugrundaky tagallalary üçin minnetdarlyk bildirip, oňa alyp barýan döwlet işinde üstünlik, berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, koreý halkyna bolsa rowaçlyk arzuw etdi.

Prezident Ýun Sok Ýol çakylyk hem-de çuňňur manyly çykyşy üçin Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygyna hoşallyk bildirip, öz gezeginde, Koreýa Respublikasy bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdürilmegi ugrunda tagallalaryny gaýgyrmajakdygyna ynandyrdy.

Gahryman Arkadagymyz duşuşyk tamamlanandan soňra, bu ýerden özi üçin niýetlenen kabulhana ugrady.

Günüň ikinji ýarymynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Koreýanyň Halkara söwda assosiasiýasynyň (KITA) prezidenti Kristofer Ku bilen duşuşdy. Duşuşygyň dowamynda iki ýurduň arasynda dürli ugurlarda, aýratyn-da, ulag-logistika ulgamy boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

KITA-nyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşmagyň özi üçin uly hormatdygyny belläp, häzirki döwürde Türkmenistanyň Koreýa Respublikasynyň ähli ugurlar boýunça gatnaşyklaryny ösdürýän ýurtlarynyň biridigini nygtady. Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň çäklerinde iki ýurduň üstaşyr ulag geçelgeleriniň mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmak we bu ugurdaky gatnaşyklary hemmetaraplaýyn esasda ösdürmek meselelerine aýratyn üns berilýär.

 

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary boýunça bar bolan meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanda Aziýa sebitiniň sazlaşykly ösüş ýoluna düşen ýurtlarynyň biri hökmünde ykrar edilen Koreýa Respublikasy bilen söwda-ykdysady gatnaşyklaryň geljegi uly ugur hökmünde kesgitlenendigini belledi. Nygtalyşy ýaly, Türkmenistanda ulag-logistika ulgamynyň döwrebap derejede ösdürilmegine, halkara ähmiýetli ulag ýollarynyň gurulmagyna we üstaşyr ulag geçelgeleriniň mümkinçilikleriniň artdyrylmagyna aýratyn üns berilýär.

Häzirki wagtda Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň Ýewropa bilen Aziýanyň möhüm çatrygynda ýerleşen ähmiýetli ulag düzümi bolup durýandygyny belläp, hormatly Arkadagymyz Koreýa Respublikasynyň önümlerini Ýewropa ýurtlaryna ugratmakda bu deňiz menziliniň ägirt uly mümkinçilikleriniň bardygyna ünsi çekdi. Şu baradaky gürrüňi dowam edip, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy ýurdumyzyň halkara ähmiýetli awtomobil, demir ýol geçelgeleriniň, Hazaryň kenarynda täze gurlan deňiz portunyň mümkinçilikleriniň halkara ýük gatnawlaryny ýola goýmakda netijeli ulanylyp bilinjekdigini belledi. Gündogar — Günbatar hem-de Demirgazyk — Günorta ugurlary boýunça yklymara gatnawlary ösdürmek, Aziýanyň, Ýewropanyň hem-de Ýakyn Gündogaryň bazarlaryna çykmak arkaly sebitara üstaşyr ulag geçelgeleri boýunça hyzmatdaşlygyň strategik ähmiýeti bardyr.

Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň halkara derejedäki ulag gatnawlaryny we üstaşyr geçelgeleriň mümkinçiliklerini işjeňleşdirmegiň möhüm guraly hökmünde ykrar edilendigini belläp, hormatly Arkadagymyz bu ugurda Türkmenistanyň Koreýa Respublikasy bilen ýola goýulýan gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge taýýardygyny tassyklady. Şunda deňiz menziliniň logistik mümkinçiliklerinden peýdalanmak meselelerine möhüm üns berilýär. Şunuň bilen baglylykda, Merkezi Aziýada we Hazar sebitinde hyzmatdaşlygy giňeltmegiň Türkmenistanyň ulag diplomatiýasynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygyny aýdyp, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy ýurdumyzyň üstaşyr ulag geçelgeleriniň mümkinçilikleriniň koreýaly hyzmatdaşlar üçin hem ykdysady taýdan bähbitli boljakdygyna ünsi çekdi.

Koreýanyň Halkara söwda assosiasiýasynyň prezidenti öňe süren köptaraply başlangyçlary üçin hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, Türkmenistanyň üstaşyr ulag geçelgeleriniň koreý işewürleri üçin örän özüne çekijidigini aýratyn nygtady. Bu ugur Koreýa Respublikasynda öndürilen önümleri, harytlary we tehnologiýalary Ýewropanyň, Ýakyn Gündogaryň bazarlaryna ugratmakda ähmiýetli hasaplanýar.

Duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy we Koreýanyň Halkara söwda assosiasiýasynyň ýolbaşçysy üstaşyr ulag mümkinçilikleriniň netijeli ulanylyp, bu gatnaşyklaryň sebitde durnukly ykdysady ösüşi üpjün etmekde, parahatçylygy pugtalandyrmakda ähmiýetli boljakdygyna ynam bildirdiler.

Soňra hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Koreýa Respublikasynyň işewür düzümleriniň wekilleri bilen duşuşyk geçirdi.

Duşuşygyň öňüsyrasynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy bu ýerde geçirilýän duşuşyga gatnaşyjylaryň haýyşy boýunça olar bilen ýadygärlik surata düşdi.

Koreýanyň Halkara söwda assosiasiýasynyň prezidenti duşuşygy açyp, koreýaly işewürler bilen wagt tapyp duşuşýandygy üçin hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk bildirdi we iki dostlukly ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary boýunça pikir alyşmak mümkinçiliginiň dörändigine şatdygyny nygtady.

Soňra jenap Kristofer Ku Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygyny şu gezekki duşuşyga gatnaşýan kompaniýalaryň we degişli düzümleriň ýolbaşçylary bilen tanyşdyryp, bu kompaniýalaryň her biriniň alyp barýan işleri, häzirki wagta çenli amala aşyran taslamalary barada gürrüň berdi. Şolaryň hatarynda “Hyundai Engineering”, “Hyundai Corporation”, “Hyundai Motors”, Günorta Koreýanyň “KEXIM” eksport-import banky, “LX International Corp.”, “Omnisystem Co Ltd”, “Daewoo Engineering and Construction” kompaniýalary, Koreýa Respublikasynyň Deňiz enjamlary ylmy-barlag instituty, (KOMERI), “MESCO”, Koreý lukmançylygyny ösdürmek boýunça milli instituty, Kýongbuk milli uniwersitetiniň ýanyndaky “Chilgok” klinikasy, “KITECH” konwergent tehnologiýalar merkezi, “KD Navien” düzümi bar.

Koreýanyň Halkara söwda assosiasiýasynyň prezidenti öz ýurdunyň iri kompaniýalarynyň ýolbaşçylarynyň Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy bilen duşuşmagynyň türkmen tarapyndan ikitaraplaýyn netijeli işewürlik gatnaşyklaryny ösdürmäge berilýän ägirt uly ünsüň nyşanydygyny aýratyn nygtady hem-de munuň üçin hormatly Arkadagymyza duşuşyga gatnaşýan kompaniýalaryň wekilleriniň adyndan hoşallyk bildirdi.

Soňra Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygyna söz berildi.

Hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow koreý kompaniýalarynyň we olaryň türkmen hyzmatdaşlarynyň gatnaşmagynda duşuşyk geçirmek baradaky bilelikdäki teklibe ýokary baha berýändigini belledi we bu duşuşygyň hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleri barada pikir alyşmaga oňyn şerti döredendigini aýtdy. Ol gatnaşyklary mundan beýläk-de meýilleşdirmek hem-de iki tarapyň hem anyk isleglerini we maksatlaryny bilmek üçin mümkinçilikleri berýär.

Duşuşyga şeýle uly wekilçilikli düzümiň gatnaşmagy Koreýa Respublikasynyň işewürler bileleşiginiň Türkmenistana uly gyzyklanma bildirýändigini görkezýär. Şeýle hem däp bolan hyzmatdaşlygy berkitmäge we täze gatnaşyklary ýola goýmaga mümkinçilik döredýär. Häzirki döwürde önümçilik, tehnologiýalar we maýa goýum ugurlarynda Türkmenistan bilen Koreýa Respublikasynyň hyzmatdaşlygyny düýpli giňeltmek üçin giň mümkinçilikleriň açylýandygyna ynanýaryn diýip, hormatly Arkadagymyz belledi.

Türkmenistanda geçirilýän giň gerimli özgertmeleriň ýokary depgindäki durnukly ösüşi üpjün edendigini belläp, Gahryman Arkadagymyz durmuşa geçirilýän «Açyk gapylar» daşary ykdysady syýasatynyň maýa goýumlary amatly goýmak üçin düýpli mümkinçilikleriň bardygyny şertlendirýändigini aýtdy. Uzak möhletli geljegi göz öňünde tutmak bilen, milli ykdysadyýetiň ösüşine täze itergi we depgin bermek bu syýasatyň esasy maksatlarynyň biridir. Bu işde ýurdumyza daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmäge möhüm ähmiýet berilýär. Şu babatda Türkmenistan häzirki döwürde koreý işewürligi üçin özüne çekiji häsiýete eýedir. Munuň özi diňe bir biziň örän köp serişde binýadymyz we amatly geografik ýagdaýymyz bilen däl, eýsem, döwrebap kanunçylygymyz, amatly işewür ýagdaýymyz, durnukly döwlet institutlarymyz bilen hem şertlenýär diýip, hormatly Arkadagymyz sözüni dowam etdi.

Halkara pul gaznasynyň, Bütindünýä bankynyň, Ýewropanyň täzeleniş we ösüş bankynyň Türkmenistanda bolan hem-de ýurdumyzyň üstünlikleri bilen ýakyndan tanşan bilermenleriniň hasabatlarynda ykdysadyýetimiziň ýokary depginde ösýändigi we netijeli özgertmeleriň geçirilýändigi bellenilýär. Bu iri halkara institutlaryň wekilleriniň türkmen ykdysadyýetiniň geljekde-de depginli ösjekdigini, ýurdumyzyň maýa goýum derejesiniň ýokarydygyny belleýändiklerini aýdyp, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy dürli ugurlarda halkara ykdysady hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin Türkmenistanda amatly we sazlaşykly şertleriň döredilendigini belledi. Şunda döwletimiz maýadarlara salgyt, gümrük, wiza, ätiýaçlandyryş we beýleki ýeňillikler görnüşinde düýpli goldaw berýär.

Hormatly Arkadagymyz milli önümi öndürmekde maýa goýumlaryň paýynyň depginli ösýändigini aýdyp, maýa goýum taslamalarynyň we bilelikdäki kärhanalaryň sanynyň köpelýändigine, daşary söwda dolanyşygynyň möçberiniň artýandygyna ünsi çekdi. Halkara ýagdaýlardaky çylşyrymly meýillere garamazdan, ýurdumyzda jemi içerki önümiň durnukly ösüşi üpjün edilýär. Bu görkeziji şu ýylyň geçen on aýynyň jemleri boýunça 6,2 göterim boldy.

Türkmenistanyň halkara hukugyň kadalaryna laýyk getirilen kanunçylyk binýadynyň daşary ýurt maýa goýujylaryny çekmekde uly orun eýeleýändigini belläp, Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzda salgyt salmak, maýa goýumlar, erkin telekeçilik babatda netijeli kanunlaryň kabul edilendigini nygtady.

Türkmenistanyň maliýe ulgamynyň durnuklylygyny ýokarlandyrmak üçin hem täsirli çäreler görüldi. Ilkinji nobatda, walýutanyň hümmeti düzgünleşdirilip, milli manat berkidildi. Türkmen bazarynyň özüne çekijiliginiň köp derejede ýurtdaky jemgyýetçilik-syýasy durnuklylyk, döwlet institutlarynyň sazlaşykly işi bilen şertlenýändigini aýdyp, hormatly Arkadagymyz häzirki döwürde ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmagyň, ýokary goşulan bahasy bolan harytlary öndürmäge kem-kemden geçmegiň geçirilýän özgertmeleriň möhüm wezipeleri bolup durýandygyny belledi.

Şeýle-de innowasion önümçilikleriň paýyny artdyrmak, energiýa tygşytlaýjy tehnologiýalary ornaşdyrmak zerur strategik wezipelerdir. Biz bu wezipeleri iň gowy dünýä tejribesini ulanyp, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklarymyza daýanyp we kooperasiýanyň täze ýollaryny açmak arkaly çözmegi göz öňünde tutýarys. Şol hyzmatdaşlarymyzyň arasynda Koreýa Respublikasyna mynasyp orun berýäris diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi.

Koreýa Respublikasy Türkmenistanyň maýa goýum babatda işjeň hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýar. Häzirki döwürde ýurdumyzda koreý kompaniýalarynyň gatnaşmagynda umumy bahasy 11 milliard amerikan dollaryndan hem köp bolan 13 sany maýa goýum taslamasy hasaba alyndy. Iň iri “Hyundai Corporation”, “LX International Corp.”, “Daewoo Engineering and Construction” koreý kompaniýalary türkmen bazarynyň örän möhüm ulag, gaz we himiýa senagaty hem-de ençeme beýleki pudaklarynda köp wagtdan bäri üstünlikli işläp gelýärler. Biz şeýle hyzmatdaşlygy goldaýarys we geljekde-de höweslendireris hem-de goldarys. Dünýäde iň iri ýataklaryň biri bolan “Galkynyş” käninde gazy gaýtadan işlemek boýunça türkmen-koreý hyzmatdaşlygy üstünlikli ösdürilýär diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy kanagatlanma bilen belledi. Türkmenistanyň günbatarynda polietilen we polipropilen öndürýän gazhimiýa toplumynyň gurluşygyny, ýol hereketiniň howpsuzlyk ulgamlaryny gurnamagy hem-de konsultatiw hyzmat etmegi «LX International Corp.» kompaniýasynyň gatnaşmagynda üstünlikli tamamlanan iri taslamalaryň hatarynda görkezmek bolar.

Awtoulag ulgamynda örän netijeli hyzmatdaşlyk alnyp barylýar. Häzire çenli Koreýa Respublikasyndan Türkmenistana 2 müňe golaý ýeňil awtoulag we ýolagçy awtobuslary iberildi diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy aýtdy hem-de koreý awtomobil tehnikasynyň we enjamlarynyň satyn alynýan möçberini artdyrmaga ýurdumyzyň taýýardygyny tassyklady. Şunuň bilen baglylykda, häzirki wagtda bu meseläniň ara alnyp maslahatlaşylýandygy bellenildi. Gürrüň köp adama niýetlenen awtobuslaryň we ýeňil awtoulaglaryň täze, uly tapgyry barada barýar.

Şunuň bilen birlikde, ylmy köp talap edýän pudaklarda, şol sanda telekommunikasiýa we kosmos ugurlarynda, suwy süýjetmek boýunça taslamalary amala aşyrmakda bilelikde işlemek üçin uly mümkinçilikleriň bardygy nygtaldy. Türkmen şäherleriniň täze keşbini döretmekde hem Koreýa Respublikasy bilen hyzmatdaşlygyň uly geljeginiň bardygyny belläp, Gahryman Arkadagymyz häzirki wagtda Türkmenistanda örän iri şähergurluşyk taslamasynyň — Ahal welaýatynyň täze edara ediş merkeziniň gurluşygynyň tamamlanyp barýandygyny aýtdy. Bu toplum özüniň tehniki we tehnologik häsiýeti boýunça köp babatda özboluşlydyr, düýbünden täze ölçeglere esaslanýan «akylly» şäheriň nusgasydyr. Mundan başga-da, ýene bir örän iri «Aşgabat-siti» taslamasy durmuşa geçirilip başlandy. Bu taslama onlarça müň adam üçin oňaýly ýaşaýyş jaýlarynyň, sowma ulag ýollarynyň, giň ekologik zolaklaryň, ilatyň dynç alyş hem-de aň-bilim merkezleriniň gurluşygyny göz öňünde tutýar.

Biz «Daewoo Engineering and Construction» kompaniýasynyň bu taslamany amala aşyrmaga gatnaşmaga gyzyklanma bildirýändigini bilýäris hem-de onuň meýillerini goldaýarys diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Türkmenistanda iň täze tehnologiýalar we dolandyryş çözgütleri esasynda şäher gurluşygyny döwrebaplaşdyrmak işinde hyzmatdaşlyk etmäge beýleki koreý kompaniýalaryny hem çagyrdy.

Köpýyllyk hyzmatdaşlygyň anyk netijeleri barada aýdyp, Gahryman Arkadagymyz iki tarapyň mümkinçilikleriniň has-da netijeli ulanylyp bilinjekdigini, munuň, ozaly bilen, Türkmenistanyň ykdysadyýetini diwersifikasiýalaşdyrmagy, ýokary tehnologiýaly önümçilikleri döretmegi öz içine alýandygyny, energetika, ulag, kommunikasiýa ulgamlarynda iri milli we halkara üpjünçilik taslamalaryny amala aşyrmagy göz öňünde tutýandygyny belledi. Koreýaly hyzmatdaşlaryň Türkmenistanda döwrebap ulag üpjünçilik ulgamlaryny, hususan-da, demir ýol üpjünçilik ulgamlaryny döretmek taslamalaryna gatnaşmak mümkinçiligini öwrenmegiň zerurdygyna ünsi çekip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gündogar — Günbatar we Demirgazyk — Günorta ugurlary boýunça Aziýanyň, Ýewropanyň hem-de Ýakyn Gündogaryň bazarlaryna çykmak bilen, sebitara üstaşyr ulag geçelgelerini döretmek babatda hyzmatdaşlygyň ähmiýetlidigini nygtady.

Häzirki wagtda Türkmenistan deňiz gatnawlarynyň üpjünçilik ulgamlaryny işjeň ösdürýär. 2018-nji ýylda Hazar deňziniň kenaryndaky Türkmenbaşy portuny gurmak we döwrebaplaşdyrmak işi tamamlandy. Bu port tutuş yklym ähmiýetli örän uly ulag çatryklarynyň birine öwrüldi. Portuň logistik mümkinçilikleriniň ulanylmagynyň Merkezi Aziýada we Hazar sebitinde durnukly hyzmatdaşlygy giňeltmek we berkitmek isleýän koreý işewürler toparlary üçin özüne çekiji boljakdygyna ynanýaryn diýip, hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.

Saglygy goraýyş, agrosenagat toplumy, elektroenergetika, syýahatçylyk hem hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen baglylykda, koreýaly hyzmatdaşlaryň bu ulgamlary döwrebaplaşdyrmak, häzirki zaman gurallary bilen enjamlaşdyrmak, täze dolandyryş usullaryny we çözgütlerini ornaşdyrmak işlerine gatnaşmak mümkinçiliklerini öwrenmekleriniň zerurdygyna üns çekildi. Ykdysadyýetiň binýatlaýyn pudaklaryndan başga-da, Türkmenistan häzir geljegi uly bolan ýokary tehnologiýaly aragatnaşyk, telekommunikasiýa, informatika we kosmonawtika ulgamlaryny hem işjeň ösdürýär. Bu ugurlarda-da özara bähbitli, netijeli hyzmatdaşlyk etmek üçin giň mümkinçilikleriň açylýandygyna ynanýaryn diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Koreýa Respublikasynyň häzirki döwürde dünýäniň iň iri maliýe merkezleriniň biridigini belläp, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy maliýe ulgamyny, maliýe-karz edaralaryny, ätiýaçlandyryş kompaniýalaryny we biržalary döretmek we işletmek boýunça Günorta Koreýanyň üstünlikli tejribesiniň biziň üçin örän gyzyklydygyny aýtdy.

Türkmenistanyň ykdysady strategiýasy jemi içerki önümiň möçberinde hususy pudagyň kärhanalarynyň paýyny tapgyrlaýyn artdyrmagy göz öňünde tutýar. 2008-nji ýylda döredilen ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi häzirki döwürde kuwwatly işewürler birleşmesi bolmak bilen, milli ykdysadyýetimiziň esasy pudaklarynyň birnäçesinde iş alyp barýar. Şunuň bilen baglylykda, biz işewürlik alyşmalaryny işjeňleşdirmegi, ol ýa-da beýleki taslamalara gatnaşmak mümkinçiligini öwrenmek üçin işewürler toparlarynyň we kompaniýalaryň ýurdumyzda geçirilýän sergilere, ýarmarkalara gatnaşmaklaryny, telekeçileriň maksatly saparlarynyň guralmagyny möhüm hasaplaýarys diýip, hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.

Türkmenistan Koreýa Respublikasyna özüniň ileri tutýan ykdysady hyzmatdaşy hökmünde garaýar. Bu ýurt bilen uzak möhletli, strategik geljege gönükdirilen gatnaşyklary ýola goýmagy maksat edinýär. Häzirki döwürde açylýan hakyky mümkinçilikleriň bardygyny nygtap, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy ýurdumyzyň ähli ugurlar boýunça giň hem-de gyzyklanma döredýän gatnaşyklara taýýardygyny aýtdy. Şeýle çemeleşme ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan we geljegi uly ugurlary baradaky garaýyşlarda hem, ählumumy ykdysady ösüş meýilleri baradaky garaýyşlarda hem özara düşünişmegiň has äşgärdigi bilen şertlendirilýär. Men bu duşuşyga Koreýa Respublikasynyň işewür toparlarynyň biziň ýurdumyz bilen ykdysady we maýa goýum gatnaşyklaryny pugtalandyrmakda täze möhüm ädim hökmünde baha berýärin. Onuň çäklerinde geljekde bilelikde iş alyp barmak üçin oňyn esas boljak ençeme möhüm resminamalara gol çekiler diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy.

Häzirki sapar we geçirilen duşuşyklar koreýaly hyzmatdaşlarymyzyň Türkmenistan bilen ysnyşykly hyzmatdaşlyk etmek meýilleriniň hakykydygyna hem-de esaslydygyna ynamymyzy tassyklaýar. Bu bolsa türkmen tarapyndan doly goldanylýar we bilelikde işlemäge taýýarlygy alamatlandyrýar. Bellenilişi ýaly, koreý işewürliginiň Türkmenistanda netijeli işlemegi üçin amatly şertler dörediler.

Şeýle hem Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ägirt uly ikitaraplaýyn mümkinçiliklere laýyk gelýän giň we doly bahaly hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine ynam bildirip, türkmen-koreý işewürlik hyzmatdaşlygyna gatnaşyjylara alyp barýan işlerinde üstünlik arzuw etdi.

Soňra duşuşyga gatnaşýan öňdebaryjy koreý kompaniýalarynyň ýolbaşçylary çykyş etdiler. Olar Koreýa Respublikasyna resmi saparyň çäklerinde duşuşmaga wagt tapandygy üçin Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler.

Bellenilişi ýaly, ikitaraplaýyn işewürlik hyzmatdaşlygy yzygiderli häsiýete eýedir. Koreýa Respublikasynyň işewür toparlarynyň wekilleri Türkmenistanda şähergurluşyk maksatnamalaryny hem-de “akylly” şäher konsepsiýasyny durmuşa geçirmäge uly gyzyklanma bildirýärler. Günorta Koreýanyň işewürleri nebitgaz senagatyny ösdürmek hem-de öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmak meseleleriniň wajypdygyny göz öňünde tutup, türkmen tarapy bilen bu ulgamda gazanan tejribelerini paýlaşmaga taýýardyklaryny beýan etdiler.

Ulag-logistika ulgamyndaky gatnaşyklar hem täze derejä çykýar. Awtomobil senagatynyň dünýä görkezijisinde öňdäki orunlaryň birini eýeleýän koreý kompaniýalary ýurdumyzda öz önümlerini hödürlemäge, tehniki hyzmatlaryň täze görnüşlerini ornaşdyrmaga gyzyklanma bildirýändiklerini tassykladylar. Häzirki döwürde bank-maliýe ulgamynda döwletara gatnaşyklar yzygiderli giňeldilýär. Şunuň bilen baglylykda, degişli derejede gepleşikleriň birnäçesi geçirildi we özara bähbitli ylalaşyklar gazanyldy. Bu ulgamdaky öňegidişlikler iki ýurduň ykdysady ösüşine degişli möhüm wezipeleri üstünlikli çözmäge mümkinçilik berer.

Bellenilişi ýaly, Türkmenistan ýangyç-energetika toplumyny ösdürmäge hem uly ähmiýet berýär. Şunuň bilen baglylykda, Koreýa Respublikasynyň iri ugurdaş kompaniýalarynyň gatnaşmagynda tebigy gazdan ekologik taýdan arassa ýangyjy çykarýan toplumyň nobatdaky tapgyrynyň gurluşygyna girişilmegi derwaýys hasaplanylýar.

Ylym-bilim ulgamy hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen baglylykda, öňdebaryjy koreý ýokary okuw mekdepleriniň Türkmenistanyň ykdysadyýeti üçin zerur bolan hünärmenleri taýýarlamak bilen bagly meselelere örän jogapkärli çemeleşýändikleri nygtaldy. Saglygy goraýyş ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek bilen baglylykda, saglygy goraýyş edaralarynyň tehnologik üpjünçiligi, lukmanlaryň hünärini ýokarlandyrmak işinde tejribe alyşmak meselelerine deglip geçildi.

Türkmenistan sazlaşykly ösüş ýoluna düşen, okgunly ösýän ykdysadyýetli ýurtdur. Şulary we netijeli işlemek üçin bar bolan amatly şertleri nazara almak bilen, türkmen bazary daşary ýurtly hyzmatdaşlar üçin özüne çekijidir diýip, çykyş edenler nygtadylar.

Soňra iki ýurduň ugurdaş düzümleriniň we işewür toparlarynyň arasynda ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy. Şolaryň hatarynda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi bilen Koreýanyň halkara söwda assosiasiýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugy bilen “Hyundai Corporation” kompaniýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň “Türkmenawtoulaglary” agentligi bilen “Hyundai Corporation” kompaniýasynyň arasynda söwda-ykdysady, ylmy we tehniki hyzmatdaşlygy giňeltmek barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Suw hojalygy baradaky döwlet komiteti bilen “Hyundai Corporation” kompaniýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi bilen Koreýa Respublikasynyň “Hyundai Engineering” kompaniýasynyň arasynda Balkan welaýatynda ammiak we karbamid öndürýän zawodyň taslamasyny düzmek, enjamlary bilen üpjün etmek we gurmak barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; “Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen “Daewoo Engineering and Construction” kompaniýasy bilen gizlinlik hakynda Ylalaşyk we özara düşünişmek hakynda Ähtnama bar.

Ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy tamamlanandan soňra, Koreýanyň halkara söwda assosiasiýasynyň ýolbaşçysy Koreýa Respublikasynyň işewür düzümleriniň wekilleriniň adyndan Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygyna geçirilen duşuşyk hem-de çuň manyly çykyşy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Jenap Kristofer Ku şu günki duşuşygyň döwletara gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge kuwwatly itergi berjekdigine ynam bildirdi.

Duşuşygyň ahyrynda Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlara işlerinde ýene-de bir gezek üstünlik arzuw etdi.

Soňra Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy “Daewoo Engineering and Construction” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Juň Won-Ju bilen duşuşdy. Duşuşykda kompaniýanyň şähergurluşyk maksatnamalaryny amala aşyrmaga gatnaşmagy bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunda Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäheriniň hem-de Koreýa Respublikasynyň iri şäherleriniň bu ugurda toplan tejribeleriniň ulanylmagynyň iki tarapa hem peýdaly boljakdygy bellenildi.

Ahal welaýatynyň täze edara ediş merkeziniň hem-de paýtagtymyzyň ýanaşyk çäkleriniň desgalarynyň gurluşygynda sanly ulgamlaryň we “akylly” şäher tehnologiýalarynyň ulanylmagyna aýratyn üns berildi. Bu babatda Koreýa Respublikasynyň bu ulgamda ýöriteleşdirilen öňdebaryjy kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçilikleri barada pikir alşyldy.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle hem “Hyundai Engineering” kompaniýasynyň Baş direktory Hoň Hýon Suň we “LX International Corp.” kompaniýasynyň prezidenti Ýun Çun Sun bilen duşuşdy.

Gahryman Arkadagymyzyň nygtaýşy ýaly, Türkmenistan Koreýa Respublikasy bilen ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda, hususan-da, ýangyç-energetika toplumynda, gazhimiýa, uglewodorod serişdelerini gaýtadan işleýän senagatda hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýär. Hut şoňa görä-de, şu saparyň çäklerinde türkmen wekiliýetiniň agzalary degişli ugurdaş düzümler bilen ikitaraplaýyn duşuşyklary geçirýärler. Koreýaly kärdeşlerini Ahal welaýatynda gurlan tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň işi bilen tanyşdyrdylar we olaryň şu kärhananyň ikinji nobatdakysynyň gurluşygyna gatnaşmagynyň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar. Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy şeýle taslamalar durmuşa geçirilende, ekologik taýdan arassa hem-de dünýä standartlaryna doly laýyk gelýän önümleri öndürmäge aýratyn üns berilýändigini belledi. Şeýle-de daşky gurşawyň goralmagyny üpjün etmek boýunça wezipeleriň gyşarnyksyz ýerine ýetirilmegine uly ähmiýet berilýär.

Işewürler koreý kompaniýalarynyň Türkmenistanda işlemegi üçin ägirt uly mümkinçilikleriniň bardygyny belläp, meýilleşdirilen taslamalary, şol sanda nebitgaz we himiýa senagatynda, ýangyç-energetika serişdelerini gaýtadan işlemekde taslamalary durmuşa geçirmäge gyzyklanma bildirýändiklerini beýan etdiler. Şunuň bilen baglylykda, “Hyundai Engineering” hem-de “LX International Corp.” kompaniýalary üçin geljegi uly türkmen bazarynda işlemegiň we giň gerimli özgertmeleri durmuşa geçirmäge goşant goşmagyň uly hormatdygy nygtaldy.

Koreýa Respublikasyna resmi sapary tamamlanandan soňra, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Watanymyza ugrady.

***

Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Koreýa Respublikasyna resmi saparynyň çäklerinde Türkmenistanyň wekiliýetiniň agzalarynyň dostlukly ýurduň ugurdaş düzümleriniň ýolbaşçylary bilen duşuşyklary geçirildi. Olaryň barşynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň ýollary ara alnyp maslahatlaşyldy.

Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş bankynyň müdiriýetiniň başlygynyň, “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň başlygynyň hem-de Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň başlygynyň Koreýanyň eksport-import bankynyň ýolbaşçysy, “Ksure” karzlary ätiýaçlandyryş guramasynyň wise-prezidenti, “BAI Energy” korporasiýasynyň başlygy bilen geçiren gepleşiklerinde ýurdumyzyň gazhimiýa pudagyna maýa goýum serişdelerini çekmek boýunça pikir alşyldy.

Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň başlygynyň “Hyundai Engineering”, “Jies” koreý kompaniýalarynyň ýolbaşçylary, şeýle hem Koreýa Respublikasynyň welaýatlarynyň biriniň häkimi bilen geçiren duşuşygynda şähergurluşyk maksatnamasyny durmuşa geçirmek, “akylly” şäher konsepsiýasynyň wezipelerini çözmek hem-de Türkmenistanda bu ulgamda başy başlanan taslamalara gatnaşmagyň geljegi bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.

2022-nji ýylyň oktýabry: Türkmenistanyň Prezidentiniň daşary syýasy başlangyçlaryndan ugur alyp

Çap edildi 03.11.2022

Geçen aýda geçirilen köp sanly syýasy we işewürlik duşuşyklary, gepleşikler, halkara forumlardyr maslahatlar, sergiler hem-de beýleki möhüm wakalar ýurdumyzyň ministrlikleriniň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň üstünlikli amala aşyrýan «Açyk gapylar» we giň halkara hyzmatdaşlyk syýasatyny durmuşa geçirmek boýunça alyp baran işlerini aýdyňlygy bilen açyp görkezdi.

3 — 5-nji oktýabrda türkmen wekiliýeti Kamboja Patyşalygynyň Pnompen şäherinde Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Baş Assambleýasynyň mejlisine gatnaşdy. Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň hem-de tomusky we gyşky Aziýa oýunlarynyň guramaçylyk işleri boýunça komitetleriniň ýerine ýetiren işleriniň netijeleri, Aziýa sebitinde sport hyzmatdaşlygyny ösdürmek, türgenleri taýýarlamagyň iň gowy tejribelerini alyşmak, geljek ýyllarda Türkmenistanda iri halkara sport çärelerini geçirmegiň mümkinçilikleri mejlisiň gün tertibiniň esasy meseleleri boldy.

4-nji oktýabrda Türkmenistanyň hem-de Gazagystanyň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda sanly ulgam arkaly geňeşmeler geçirildi. Olaryň dowamynda syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarda, şol sanda halkara düzümleriň çäklerinde ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek boýunça netijeli pikir alyşmalar boldy.

Şol gün ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginde Ýaponiýanyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Hiroýuki Ýamamoto bilen geçirilen duşuşykda özara bähbitli hyzmatdaşlygyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Hususan-da, Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-ýapon komitetiniň işiniň ähmiýeti hem-de öňdebaryjy ýapon banklary we kompaniýalary bilen ýakyndan hyzmatdaşlykda maýa goýum işini işjeňleşdirmegiň maksadalaýyk boljakdygy bellenildi. Şunuň bilen birlikde, iki ýurduň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 30 ýyllygyna gabatlap, birnäçe medeni çäreleri guramak meselesine üns berildi.

5-nji oktýabrda DIM-niň binasynda ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň ýaraglara gözegçilik, barlag we berjaý etmek boýunça kömekçisiniň birinji orunbasary Pol Din bilen gepleşikler geçirildi. Onuň dowamynda häzirki döwrüň wehimlerine hem-de howplaryna garşy durmagyň, dürli halkara we sebit guramalarynyň ugry boýunça özara gatnaşyklary giňeltmegiň, howpsuzlyk ulgamynda ynanyşmak çärelerini pugtalandyrmagyň zerurdygy nygtaldy. Şol gün “Türkmenistan — ABŞ” işewürlik geňeşiniň sanly ulgam arkaly nobatdaky mejlisi geçirildi. Onuň dowamynda ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň dürli ulgamlaryna köp ýyllaryň dowamynda oňyn goşant goşan amerikan kompaniýalary bilen ikitaraplaýyn söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy. Mejlisiň çäklerinde türkmen-amerikan hyzmatdaşlygynyň maýa goýum, maliýe-bank, oba hojalyk, nebitgaz, ulag-logistika we tehnologiýalar ugurlary boýunça sanly ulgam arkaly pudaklaýyn duşuşyklar geçirildi.

6-njy oktýabrda Türkmenistanyň wekiliýeti Moskwa şäherinde geçirilen ikinji Hazar ykdysady forumyna gatnaşdy. Forumyň plenar mejlisinde söwda-ykdysady, durmuş-ynsanperwer, ekologiýa, energetika, syýahatçylyk, ulag-logistika, telekeçilik işi ulgamlarynda hyzmatdaşlygy ösdürmek bilen bagly meseleleriň giň gerimi ara alnyp maslahatlaşyldy. Forumyň çäklerinde Hazarýaka ýurtlaryň ugurdaş edaralarynyň möhüm meselelerini, şol sanda sebitde hukuk esaslaryny, howpsuzlygy hem-de durnuklylygy pugtalandyrmak meselelerini ara alyp maslahatlaşmak boýunça “tegelek stol” maslahatlary guraldy.

7-nji oktýabrda DIM-niň binasynda Katar Döwletiniň Türkmenistandaky ilçihanasynyň işler wagtlaýyn ynanylan wekili Muhammed Meshel Al-Otaibi bilen geçirilen duşuşygyň dowamynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň şertnama-hukuk binýadyny mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň, söwda-ykdysady we maýa goýum ulgamlarynda hyzmatdaşlygy giňeltmegiň zerurdygy nygtaldy.

Oktýabr aýynyň ikinji ongünlüginde Söwda-senagat edarasynyň sergiler zalynda ýurdumyzda giňden bellenilen Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe gabatlanyp geçirilen “Saglygy goraýyş, bilim we sport Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe” atly halkara serginiň we onuň çäklerindäki ylmy maslahatyň dabaraly açylyşy boldy. Ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň ösüş depginini, Türkmenistanyň lukmançylyk ylmynda we senagatynda, ilatyň saglygyny goramakda ýeten sepgitlerini, ägirt uly kuwwatyny, sanly bilimiň, innowasiýalaryň, öňdebaryjy tehnologiýalaryň ilerledilmegini, daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň bu ulgamdaky işjeň gatnaşyklara barha artýan gyzyklanmalaryny beýan etmek çäräniň esasy maksady boldy.

11-nji oktýabrda Söwda-senagat edarasynda Aşgabat şäherini “Dizaýn” ugry boýunça ÝUNESKO-nyň döredijilik şäherleriniň toruna girizmek boýunça amala aşyrylýan işleriň çäklerinde “Dizaýn — 2022” atly Aşgabat forumynyň we “Araçäksiz dizaýn” atly halkara serginiň açylyş dabarasy boldy. Söwda-senagat edarasynyň sergiler zalynda Türkmenistanyň ylmy we bilimi ösdürmek, medeniýet hem-de milli mirasy aýawly saklamak ulgamynda ÝUNESKO bilen köpugurly gatnaşyklaryny beýan edýän ekspozisiýalar, şol sanda çaphana önümleri, dokma we mebel önümleri, amaly-haşam sungatynyň önümleri, senetçileriň işleri, milli lybaslar, şaý-sepler, saz gurallary we köp sanly beýleki önümler görkezildi.

11-nji oktýabrda DIM-niň binasynda Türki medeniýetiň halkara guramasynyň (TÜRKSOÝ) Baş sekretary Sultanbaý Raýew bilen geçirilen duşuşykda Türkmenistanyň bu gurama bilen türki dilli halklaryň, şol sanda türkmen halkynyň baý medeni mirasyny gorap saklamaga, öwrenmäge we dünýäde giňden wagyz etmäge gönükdirilen netijeli özara gatnaşyklary bellenildi. Dürli taslamalar, hususan-da, türkmeniň beýik şahyry Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyna bagyşlanan bilelikdäki çäreleri guramagyň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

12-nji oktýabrda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy ýurtlaryň daşary işler ministrleriniň Geňeşiniň Astana şäherinde geçirilen nobatdaky mejlisiniň çäklerinde türkmen wekiliýetiniň Singapuryň kanselýariýa ministriniň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetiň agzalary bilen duşuşygy boldy. Taraplar energetika, nebithimiýa, ulag, maýa goýumlar, oba hojalygy, bilim, täze tehnologiýalar ulgamlaryndaky ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň meselelerini, şeýle hem halkara meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Iki ýurduň işewür toparlarynyň arasynda gatnaşyklary ýola goýmagyň zerurdygy nygtaldy.

12 — 14-nji oktýabrda Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde “Senetçilik we amaly-haşam sungaty dünýä halklarynyň mirasynda” atly halkara festiwal geçirildi. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen guralan bu giň gerimli döredijilik çäresi milli medeniýetimiziň özboluşlylygyny, onuň döwlet ösüşindäki ornuny hem-de ägirt uly kuwwatyny açyp görkezdi.

13-nji oktýabrda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Eýran Yslam Respublikasynyň Golestan welaýatynyň häkiminiň orunbasary Mohammad Dahnawi bilen geçirilen duşuşygyň dowamynda iki goňşy ýurduň sebitleriniň — Balkan hem-de Golestan welaýatlarynyň arasynda gatnaşyklary ösdürmek boýunça pikir alşyldy. Söwda-ykdysady, ulag-logistika, medeni-ynsanperwer ulgamlarda hyzmatdaşlygyň giňeldilmegine aýratyn üns berildi. Türkmeniň beýik şahyry Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygynyň baýram edilmegine bagyşlanan bilelikdäki medeni çäreleri geçirmegiň wajypdygy bellenildi.

13-nji oktýabrda Astana şäherinde geçirilen Aziýada özara gatnaşyklar we ynanyşmak çäreleri boýunça Maslahatyň VI sammitiniň işine türkmen wekiliýeti synçy derejesinde gatnaşdy, şeýle hem Birleşen Arap Emirlikleriniň energetika we infrastruktura ministri Suheil Al Mazrui bilen duşuşyk geçirildi. Onuň dowamynda ulag-logistika, söwda-ykdysady we maýa goýum ulgamlarynda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

14-nji oktýabrda Astanada Türkmenistanyň Hökümet wekiliýetiniň agzalary gazagystanly kärdeşleri bilen birnäçe duşuşyklary we gepleşikleri geçirdiler. Olaryň gün tertibine iki döwletiň dürli ulgamlardaky, şol sanda energetika, nebitgaz we oba hojalygy ulgamlaryndaky hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan meseleleri girizildi.

16-17-nji oktýabrda türkmen wekiliýetiniň Katar Döwletine iş saparynyň çäklerinde Katar Döwletiniň daşary işler boýunça döwlet ministri, Daşary işler ministrliginiň Baş sekretary, ýurduň Milli Olimpiýa komitetiniň prezidenti, Energetika ministrliginiň, Milli bankyň, Ösüş bankynyň, şeýle-de Ösüş gaznasynyň ýolbaşçylary bilen duşuşyklar geçirildi. Taraplar syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda, hususan-da, energetika, ulag, maýa goýum, maliýe-bank, sport ulgamlarynda ikitaraplaýyn gatnaşyklary giňeltmegiň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.

17 — 19-njy oktýabrda Türkmenistanyň wekiliýeti Duşenbe şäherinde geçirilen “Terrorçylyga garşy göreşmek we terrorçylyk hereketiniň öňüni almak üçin serhetleriň howpsuzlygy we serhet barlagy babatda halkara we sebit hyzmatdaşlygy” atly ýokary derejeli halkara maslahata gatnaşdy. Maslahatyň çäklerinde BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, Terrorçylyga garşy göreşmek müdirliginiň başlygy Wladimir Woronkow hem-de Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýa boýunça Ýörite wekili Teri Hakala bilen ikitaraplaýyn gepleşikler geçirildi. Olaryň barşynda köptaraplaýyn gatnaşyklaryň meselelerine garaldy.

18-nji oktýabrda Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ýapon we ýapon-türkmen komitetleriniň başlyklarynyň sanly ulgam arkaly duşuşygy boldy. Duşuşykda söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge gönükdirilen anyk teklipler we innowasion taslamalar ara alnyp maslahatlaşyldy. Bellenilişi ýaly, komitetleriň işi iki ýurduň arasyndaky durnukly we uzak möhletleýin ykdysady hyzmatdaşlygyň möhüm guraly bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, taraplar infrastruktura ulgamynda hyzmatdaşlygyň “Ýol kartasyny” täzelemegiň, ony täze pikirler we möhüm taslamalar bilen baýlaşdyrmagyň meselelerine garadylar.

20-nji oktýabrda Türkmenistanyň wekiliýeti Astana şäherinde ýapon tarapynyň başlangyjy boýunça “Merkezi Aziýa — Ýaponiýa” dialogynyň çäklerinde utgaşykly görnüşde geçirilen maslahata gatnaşdy. Onda özara gatnaşyklaryň, şol sanda sebit we halkara gün tertibiniň meseleleri boýunça hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.

23 — 27-nji oktýabr aralygynda ýurdumyzyň wekiliýeti “Merkezi Aziýa — Koreýa Respublikasy” hyzmatdaşlyk forumynyň 15-nji mejlisine gatnaşmak üçin Koreýa Respublikasyna iş saparyny amala aşyrdy. Onuň çäklerinde Koreýa Respublikasynyň Milli Assambleýasynyň Başlygy, daşary işler ministri, Pusan şäheriniň häkimi bilen duşuşyklar geçirildi. Şeýle hem foruma gatnaşyjy ýurtlaryň daşary syýasat edaralarynyň ýolbaşçylarynyň Koreýa Respublikasynyň Premýer-ministri Han Doksu bilen duşuşygy boldy. Gepleşikleriň dowamynda, şeýle-de 25-nji oktýabrda geçirilen forumda dürli ulgamlarda, şol sanda syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarda, parlamentara ugur boýunça ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşdäki özara gatnaşyklaryň oňyn ösüşi bellenildi.

Hususan-da, energetika, ulag, aragatnaşyk, gämigurluşyk, suw we tokaý hojalygy, maglumat we sanly tehnologiýalar, ykdysady howpsuzlyk, syýahatçylyk, saglygy goraýyş, binagärlik, şähergurluşyk ýaly ulgamlarda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Mejlisiň jemleri boýunça daşary işler ministrleriniň Bilelikdäki Beýannamasy hem-de “Merkezi Aziýa — Koreýa Respublikasy” hyzmatdaşlyk forumynyň Sekretariatynyň 2023-nji ýyl üçin Iş meýilnamasy kabul edildi. Şeýle hem 2023-nji ýylda Türkmenistanyň bu formatda başlyklyk etmegi we indiki 16-njy forumy Aşgabatda geçirmek baradaky çözgüt kabul edildi.

24 — 31-nji oktýabrda paýtagtymyzda Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistandaky Medeniýet hepdeligine bagyşlanan “Bitewülik köpdürlülikde” atly çäreler geçirildi. Ýurdumyzyň Medeniýet ministrliginiň goldaw bermeginde Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistandaky wekilhanasynyň Fransiýanyň, Germaniýanyň, Italiýanyň we Rumyniýanyň ilçihanalary bilen bilelikde guran döredijilik çäresi bu iri döwletara birleşik bilen netijeli gatnaşyklaryň pugtalandyrylýandygynyň subutnamasy boldy.

25-nji oktýabrda Daşary işler ministrliginde “COP26-nyň” Ýewropa, Merkezi Aziýa, Türkiýe we Eýran boýunça sebitleýin ilçisi Dawid Moran bilen duşuşyk boldy. Ol howanyň üýtgemegi boýunça ýaşlar maslahatyna gatnaşmak üçin iş sapary bilen Aşgabada geldi. Taraplar Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly meseleler boýunça hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegiň zerurdygyny nygtap, daşky gurşawy goramak, ekologik howpsuzlyk we howanyň üýtgemegi boýunça sebit merkezlerini, bilelikdäki uzak möhletleýin maksatnamalary we taslamalary döretmek meselesine garadylar. Şeýle hem ýurdumyzyň ylmy jemgyýetçiliginiň wekilleriniň we britan hünärmenleriniň gatnaşmagynda ýöriteleşdirilen okuw maslahatlaryny, sapaklary geçirmek teklip edildi.

26 — 28-nji oktýabrda Söwda-senagat edarasynda «Türkmenistanyň nebiti we gazy — 2022» atly XXVII halkara maslahat we sergi geçirildi. Çäre «Türkmengaz», «Türkmennebit» döwlet konsernleri, «Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasy tarapyndan Türkmen milli nebitgaz kompaniýasy (NaPeCo), Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy, “Türkmen Forum” hojalyk jemgyýeti bilen hyzmatdaşlykda «Gaffney Cline» britan kompaniýasynyň goldaw bermeginde guraldy.

Utgaşykly görnüşde geçirilen forum ýüzlerçe adamy, şol sanda 45-e golaý daşary ýurtdan wekilleri bir ýere jemledi. Olar ýangyç-energetika toplumynda halkara, sebit we ýurt derejesinde senagatyň geljekki strategiýasyny kemala getirmäge bagyşlanan prezentasiýalar, şeýle hem dünýäniň nebit bazaryndaky işleriň ýagdaýy, bu ulgamda marketing strategiýalary baradaky seljeriş-syn maglumatlary bilen tanyşdyryldy.

27-28-nji oktýabrda Milli Geňeşiň Mejlisiniň Başlygynyň ýolbaşçylygyndaky Türkmenistanyň wekiliýeti Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy ýurtlaryň Parlamentara Assambleýasynyň Geňeşiniň Samarkant şäherinde geçirilen 54-nji mejlisine gatnaşdy. GDA ýurtlarynda saýlawlary we sala salşyklary kanunçylyk taýdan üpjün etmek we olara syn etmek mejlisde garalan esasy mesele boldy.

27-nji oktýabrda ýurdumyzyň wekiliýeti Astana şäherinde geçirilen “Merkezi Aziýa — Ýewropa Bileleşigi” dialogynyň Liderleriniň birinji duşuşygyna gatnaşdy. Onuň jemleri boýunça Bilelikdäki Beýannama kabul edildi. Resminama laýyklykda, taraplar parahatçylygyň, howpsuzlygyň, demokratiýanyň we kanunyň hökmürowanlygynyň hatyrasyna bilelikdäki işe ygrarlydyklaryny tassykladylar.

28-nji oktýabrda Astana şäherinde GDA ýurtlarynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisi boldy. Onuň dowamynda taraplar Hyzmatlar bilen erkin söwda etmek, maýa goýum işini döretmek we amala aşyrmak hakynda Ylalaşygyň taslamasyny taýýarlamak meselesini ara alyp maslahatlaşdylar. Geňeşiň mejlisinde GDA edaralarynyň işiniň dürli ugurlary boýunça meseleleriň giň gerimine garaldy we 20-den gowrak resminama tassyklanyldy hem-de kabul edildi.

Şeýlelikde, oktýabr aýynyň wakalary ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň möhüm halkara başlangyçlary bilen baglylykda, öňde goýlan wezipeleri çözmek boýunça alyp baran yzygiderli işleriniň aýdyň beýany boldy. Şol başlangyçlar diňe bir biziň döwletimiziň däl, tutuş dünýäniň abadançylygynyň bähbidine halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge gönükdirilendir.

Türkmen-koreý gatnaşyklaryny ilerletmegiň ýoly bilen

27.11.2022

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow resmi sapar bilen Koreýa Respublikasyna ugrady.

Gahryman Arkadagymyz Aşgabadyň Halkara howa menzilinde Koreýa Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Şin Sung-Çul bilen söhbetdeş bolup, soňky ýyllarda türkmen-koreý gatnaşyklarynyň ösüşiň hil taýdan täze derejesine çykandygyny belledi.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy saparyň maksatnamasyna laýyklykda, Koreýa Respublikasynyň Prezidenti we dostlukly ýurduň Milli Assambleýasynyň Başlygy bilen hem-de birnäçe beýleki duşuşyklaryň meýilleşdirilendigini aýtdy. Şu ýyl Türkmenistan bilen Koreýa Respublikasynyň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagyna 30 ýyl doldy. Şu döwürde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk ösüşiň täze derejesine çykdy, özara bähbitli taslamalaryň birnäçesi amala aşyryldy.

Gahryman Arkadagymyz türkmen-koreý parlamentara gatnaşyklarynyň taryhynda möhüm ähmiýeti boljak bu saparyň çäklerinde Milli Geňeşiň Halk Maslahaty bilen Koreýa Respublikasynyň Milli Assambleýasynyň arasynda özara hyzmatdaşlyk etmek hakynda Ähtnama, şeýle hem iki ýurduň wekiliýetleriniň agzalarynyň gatnaşmagynda resminamalaryň birnäçesine gol çekmek meýilleşdirildi diýip belledi we gazanylan ylalaşyklaryň strategik häsiýete eýe bolan hyzmatdaşlygyň ähli ugurlar boýunça ösdürilmegine giň ýol açjakdygyna ynam bildirdi.

Şeýle-de Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy noýabr aýynyň başynda Türkmenistanda Koreý medeniýetiniň günleriniň üstünlikli geçirilmeginiň iki dostlukly döwletiň halklarynyň arasynda medeni-ynsanperwer ulgamdaky hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine möhüm ähmiýet berilýändiginiň aýdyň beýany bolandygyny belledi.

Koreýa Respublikasynyň ilçisi Türkmenistanda iki ýurduň arasynda ýola goýulýan gatnaşyklaryň mundan beýläk-de dürli ugurlar boýunça ösdürilmegi ugrunda döwlet derejesinde zerur tagallalaryň edilýändigi üçin hoşallyk bildirip, hormatly Arkadagymyzyň Koreýa Respublikasyna şu gezekki resmi saparynyň ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň taryhynda täze sahypany açjakdygyna ynanýandygyny nygtady we Arkadagymyza ak ýol arzuw etdi.

Gahryman Arkadagymyzyň uçary Seul şäheriniň “Seoul Air Base” Halkara howa menziline gelip gondy. Bu ýerde Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygyny «Türkmenistan — Koreýa» parlamentara dostluk toparynyň başlygy Li Dal-Gon we beýleki resmi adamlar garşyladylar. Belent mertebeli myhmanyň gelmegi mynasybetli ýazylan haly ýodajygyň ugrunda Hormat garawuly nyzama düzüldi.

Ýokary derejeli myhmanlary kabul ediş zalynda Koreýa Respublikasynyň resmi wekili bilen çaý başynda gysga söhbetdeşlik boldy. Onuň dowamynda Li Dal-Gon Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygyny Seul şäherinde garşylamaga şatdygyny nygtady we şu gezekki saparyň iki dostlukly ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň täze tapgyryny açjakdygyna ynam bildirdi.

Hormatly Arkadagymyz mähirli kabul edişlik üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanda iri önümçilik toplumlaryny gurmak boýunça bilelikdäki taslamalaryň amala aşyrylmagyna işjeň gatnaşýan Koreýa Respublikasy bilen hyzmatdaşlygyň hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň alyp barýan “Açyk gapylar” syýasaty netijesinde üstünlikli ösdürilýändigini belledi. Şu gezekki saparyň netijeleri boýunça gazanyljak ylalaşyklar gatnaşyklary hil taýdan täze derejä çykarmaga hem-de syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlardaky hyzmatdaşlygyň hemmetaraplaýyn ösdürilmegine ýardam bermelidir.

Türkmen tarapynyň başlangyjy bilen döredilen türkmen-koreý işewürlik geňeşi hem-de Söwda, ykdysady, ylmy we tehnologik hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-koreý topary uzak möhletleýin esasdaky özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin amatly şertleri döredýärler diýip, söhbetdeşler bellediler.

Söhbetdeşlik tamamlanandan soňra, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Seul şäheriniň Halkara howa menzilinden kaşaň “Lotte” myhmanhanasynda özi üçin niýetlenen kabulhana ugrady.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň Koreýa Respublikasyna resmi sapary dowam edýär.

Türkmenistanyň Prezidenti Serdar BERDIMUHAMEDOW: — Türkmen manady ýurdumyzyň üstünlikli ösüşiniň nyşanydyr

01.11.2022

Türkmenistanyň Prezidenti Serdar BERDIMUHAMEDOW: — Türkmen manady ýurdumyzyň üstünlikli ösüşiniň nyşanydyr

Şu gün Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynda milli manadyň dolanyşyga girizilmeginiň 29 ýyllygyna bagyşlanan ylmy-amaly maslahat geçirildi. Oňa ýurdumyzyň maliýe-ykdysadyýet toplumynyň ýolbaşçylary hem-de hünärmenleri, ugurdaş okuw mekdepleriniň professor-mugallymlary, talyplary, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.

1993-nji ýylyň 1-nji noýabry döredijilik özgertmeleri döwründe Watanymyzyň ykbalyny kesgitlän günleriň biri hökmünde Türkmenistanyň taryhyna girdi. Manat türkmen döwletliliginiň, ykdysady durnuklylygyň nyşanyna we ýurdumyzyň özbaşdaklyk ýörelgelerini durmuşa geçirmegiň ugrukdyryjy guralyna öwrüldi. Geçen ýyllaryň dowamynda ykdysady syýasat üstünlikli durmuşa geçirilýär. Onuň pul-karz, býujet, salgyt, maliýe, nyrh ugruny emele getirýän we häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýän bazar gatnaşyklaryna geçmegiň milli guraly işlenip taýýarlanyldy.

Şu gezekki maslahatyň gün tertibine täze taryhy eýýamda bank ulgamyny mundan beýläk-de ösdürmegiň möhüm meseleleri girizildi. Maslahata gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň Gutlagyny uly ruhubelentlik bilen diňlediler. Onda milli manadymyzyň dolanyşyga girizilmeginiň ykdysadyýetimiziň sazlaşykly ösmegi, ýeke-täk döwlet pul-karz syýasatynyň netijeli alnyp barylmagy üçin amatly şertleri döredendigi bellenilýär.

Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, Garaşsyz Watanymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek esasynda jemi içerki önümiň jan başyna düşýän möçberi babatda Türkmenistanyň girdejisi orta derejeden ýokary bolan ýurtlaryň hatarynda bolmagy ýurdumyzda pul-karz, salgyt-býujet, nyrh emele getiriş, maýa goýum syýasatynyň netijeli amala aşyrylýandygyny aýdyň görkezýär.

Raýatlarymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak maksady bilen, ýokary amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlaryny satyn almak üçin berilýän ýeňillikli ipoteka karzlarynyň, şonuň ýaly-da sarp ediş maksatly karzlaryň möçberlerini yzygiderli artdyrarys hem-de maliýe-bank hyzmatlaryny has-da kämilleşdireris diýip, hormatly Prezidentimiz Gutlagynda nygtaýar.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/11-2022/01112022/Manat/01112022-002.jpg

Maslahatyň dowamynda bank ulgamynda amala aşyrylýan düýpli özgertmeler, ulgamy sanlylaşdyrmagyň aýratynlyklary, milli ykdysadyýetimizi ösdürmegiň taslamalaryna, maksatnamalaryna maýa goýumlary goýmakda halkara maliýe düzümleri bilen hyzmatdaşlyk, durnukly ykdysady ösüşi üpjün etmekde bank ulgamynyň eýeleýän orny baradaky çykyşlar diňlenildi. Bellenilişi ýaly, ýurdumyzyň ykdysadyýetini ösdürmegiň konsepsiýasynyň esasy ýörelgesi serişde, senagat, zähmet hem-de aň-paýhas mümkinçiliklerini diwersifikasiýalaşdyrmakdan ybaratdyr. Bu strategiýanyň netijeliligi, ozaly bilen, onuň anyk hasaplamalardan, ykdysady, durmuş, demografik şertleriň içgin seljerilmeginden ugur alnyp, ylmy esasda işlenip taýýarlanandygyndadyr.

Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistany Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň uzak möhletleýin milli maksatnamalary ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ähli pudaklarynyň önümçilik binýadynyň senagatlaşdyrylmagyny, onuň häzirki zaman düzüminiň we ägirt uly serişde mümkinçilikleriniň esasynda halk hojalygynyň hil taýdan täze pudaklarynyň döredilmegini ugur edinýär. Maýa goýum işjeňligini artdyrmak, daşary döwletleriň we ýurdumyzyň telekeçileriniň maýa serişdelerini çekmek üçin amatly şertleri döretmek, möhüm ähmiýetli iri taslamalary durmuşa geçirmek maksady bilen, karz serişdeleriniň möçberlerini artdyrmak Diýarymyzda ýaýbaňlandyrylan ykdysady özgertmeleriň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar.

Döwlet Baştutanymyzyň bu ulgama berýän aýratyn ünsi esasynda içerki bähbitler nazara alnyp, durmuş ugurly çeýe ykdysady strategiýa işlenip taýýarlanyldy. Döwletimiziň dünýä ykdysady ulgamyna işjeň goşulyşmagy, halkara maliýe edaralary bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek ugrunda yzygiderli işler alnyp barylýar hem-de oňyn netijeler gazanylýar. Halkara pul gaznasy, Bütindünýä banky, beýleki dünýä maliýe düzümleri öz synlarynda Türkmenistanyň ykdysady ösüşiniň depginlerini goldaýarlar we oňa ýokary baha berýärler.

Maslahata gatnaşyjylar häzirki döwrüň möhüm meselelerini çözmekde Türkmenistanyň eýeleýän işjeň orny barada aýdyp, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň halk hojalyk toplumynyň ähli ulgamlarynda geçirýän çuňňur oýlanyşykly özgertmeleriniň ýurdumyzyň mundan beýläk-de okgunly ösüşi üçin ygtybarly şertleri döredendigini bellediler. “Türkmenistanyň bank ulgamyny ösdürmegiň 2011 — 2030-njy ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyna”, “Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyna” hem-de “Türkmenistanda 2021 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Döwlet maksatnamasyna” laýyklykda, nagt däl hasaplaşyklaryň möçberini giňeltmek, milli töleg ulgamynyň durnuklylygyny we banklaryň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak boýunça degişli çäreler geçirilýär.

Sanly ykdysadyýete geçmek işi üstünlikli amala aşyrylýar, programma üpjünçiligi işlenip taýýarlanylýar. Bank amallarynyň sanlylaşdyrylmagy diňe bir müşderilere edilýän hyzmatlaryň möçberlerini artdyrmak bilen çäklenmän, olaryň hilini ýokarlandyrmaga we sarp edilýän wagty gysgaltmaga mümkinçilik berýär. Şol bir wagtyň özünde bu çäre banklara pul akymlaryny gözegçilik etmäge, degişli çözgütleri kabul etmäge ýardam berýär. Çykyş edenler bank ulgamyna sanly ykdysadyýetiň ornaşdyrylmagynyň baş maksadynyň işiň has çylşyrymly görnüşlerini awtomatlaşdyrmakdan, maliýe-ykdysady ulgamyň işiniň tizligini ýokarlandyrmakdan, hyzmatlaryň möçberlerini, netijeliligini hem-de hilini artdyrmakdan ybaratdygyny nygtadylar. Munuň özi milli manadymyzyň ykdysadyýetdäki dolanyşygyny gowulandyrýar we dolanyşygyň çalt amala aşyrylmagy bilen, Watanymyzyň halk hojalyk toplumynda täze önümçilikleriň döremegini şertlendirýär.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/11-2022/01112022/Manat/01112022-003.jpg

Goýumçylaryň we maýadarlaryň bähbitlerini goramak arkaly olaryň bank ulgamyna ynamynyň ýokarlanmagyna gönükdirilen çäreler ýurdumyzda bu ugurda amala aşyrylýan netijeli işleriň hatarynda görkezildi. Şonuň esasynda milli manadyň häzirki zaman elektron görnüşinde hem barha işjeň dolanyşyga girizilýändigini bellemek gerek. Türkmenistanlylaryň «Altyn asyr», «Millikart», «Maşgala», «Goýum bank karty», «Owerdraft karty», şeýle hem halkara «VISA» we «MasterCard» bank kartlaryny peýdalanmagy pul dolanyşygynyň ösüşinde täze tapgyry alamatlandyrdy. Mundan başga-da, ilatyň erkin pul serişdelerini netijeli peýdalanmaklary we olaryň girdejilerini artdyrmaklary üçin depozit bank karty möhüm gural bolup hyzmat edýär. Ol töleg terminallarynyň, “Internet bank” we “Mobil bank” hyzmatlarynyň kömegi arkaly nagt däl hasaplaşyklary geçirmäge, internetiň üsti bilen goýumlaryň galan möçberlerini we gönükdirilen goýumlaryň göterimlerini kesgitlemäge mümkinçilik berýär.

Amala aşyrylýan özgertmelerde ýurdumyzyň kanunçylygynyň, şol sanda bank işini kadalaşdyrýan kanunçylyk namalarynyň döwrebaplaşdyrylmagyna möhüm orun degişlidir. Soňky ýyllaryň dowamynda döwrüň ýagdaýyny we bu ulgamda hereket edýän halkara ülňüleri nazara almak arkaly, birnäçe kadalaşdyryjy hukuk namalary işlenip taýýarlanyldy. Döwlet Baştutanymyzyň ýurdumyzyň banklarynyň öňünde goýan ileri tutulýan wezipelere laýyklykda, türkmen manadynyň hümmetini berkitmek, maliýeleşdirmegiň we ilatyň goýumlarynyň möçberlerini artdyrmak boýunça yzygiderli işler geçirilýär. Halkara ülňülere laýyklykda, banklaryň maliýe hasabatlylygyna, bu ulgamyň işgärleriniň hünär derejesiniň ýokarlandyrylmagyna, ugurdaş düzümleriň maddy-enjamlaýyn binýadynyň döwrebaplaşdyrylmagyna uly üns berilýär.

Bank ulgamy üçin işgärleri taýýarlamaga döwletimiziň uly üns berýändigi bellenildi. Ýaş nesle döwrebap bilim bermek hem-de geljekki ykdysatçylary ýetişdirmek üçin zerur tagallalar edilýär. Dünýäniň iri ýokary okuw mekdepleri bilen köpugurly hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. Okuw meýilnamalary yzygiderli döwrebaplaşdyrylýar we täze hünär ugurlary açylýar. Şeýle toplumlaýyn çäreler ýaşlaryň halkara derejede bilim almagyna we täzeçe pikirlenip bilýän, batyrgaý çözgütleri kabul etmäge ukyply hünärmenleriň kemala gelmegine ýardam berýär.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/11-2022/01112022/Manat/01112022-004.jpg

Ylmy-amaly maslahatyň ahyrynda oňa gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň adyna Ýüzlenme kabul etdiler. Olar öňde goýlan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek üçin geljekde-de yhlasly zähmet çekjekdiklerine döwlet Baştutanymyzy ynandyrdylar.

Şanly sene mynasybetli guralan çäräniň çäklerinde pul birlikleriniň nusgalary, Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan Garaşsyzlyk ýyllary içinde goýberilen, gymmat bahaly metallardan taýýarlanan ýadygärlik şaýlar, milli zergärlik şaý-sepleri görkezilýän, ýurdumyzyň numizmatikasynyň taryhyna bagyşlanan maglumatlary özünde jemleýän sergi guraldy. Sergide Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň kitaplaryna aýratyn orun berildi.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisi

23.11.2022

 Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisi geçirildi.

Gahryman Arkadagymyz Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň agzalaryny, mejlise gatnaşyjylary mübärekläp, şu gün Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisine ýygnandyk diýip nygtady. Şu günki mejlise Halk Maslahatynyň 56 agzasyndan 54-si gatnaşýar diýip, hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy hem-de Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisini açyk diýip yglan etdi.

Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlandy.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy bu ýere ýygnananlara ýüzlenip, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň şu günki mejlisine Hökümetiň agzalarynyň, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik birleşikleriniň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň hem-de ýaşlaryň çagyrylandygyny belledi.

Gahryman Arkadagymyz şu günki mejlisiň gün tertibinde Milli Geňeşiň Mejlisi tarapyndan hödürlenen «Türkmenistanyň 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakynda» Kanunyň bardygyny belläp, mejlise gatnaşyjylara gün tertibi boýunça kimiň nähili teklibiniň bardygy baradaky sowal bilen ýüzlendi.

Soňra Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy mejlisiň gün tertibini tassyklamak hakynda gelip gowşan teklibi gün tertibine goýdy. Teklip mejlise gatnaşyjylar tarapyndan biragyzdan goldanyldy.

Hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Halk Maslahatynyň agzalaryna ýüzlenip, eger şu günki mejlisiň gün tertibine girizilen soraglary ara alyp maslahatlaşmagyň dowamynda haýsydyr bir teklipler, bellikler ýa-da soraglar dörese, onda olary ýazmaça görnüşde berip boljakdygyny aýtdy.

Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam edip, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe biziň öňümizde ýurdumyzy mundan beýläk-de durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, ösüşiň milli, pudaklaýyn we sebit maksatnamalaryny üstünlikli durmuşa geçirmek ýaly möhüm wezipeleriň durýandygyny belledi. Munuň üçin ýurdumyz boýunça makroykdysady görkezijiler yzygiderli seljerilýär. Geljek döwür üçin anyk maksatnamalar düzülýär. Bu işler Döwlet býujeti bilen aýrylmaz baglydyr diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi hem-de pikirini beýan edip, 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakyndaky Kanunyň kabul edilmeginden öň, býujetiň esasy maddalaryny ýene-de bir gezek düýpli seljermegiň we olary döwrüň talaplaryna laýyk getirmegiň zerur bolup durýandygyny nygtady.

Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam edip, mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen ýurdumyzda býujet işini kämilleşdirmek boýunça döwlet topary döredildi diýip aýtdy. Mundan başga-da, Türkmenistanda 2022 — 2028-nji ýyllar aralygynda býujet ulgamynda özgertmeleri geçirmek boýunça çäreleriň Meýilnamasy tassyklandy. Şol resminamalaryň esasynda, ýurdumyzyň baş maliýe meýilnamasyny — 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetini işläp taýýarlamak boýunça kesgitli çäreleriň geçirilendigini bellemek gerek. Ýöne Halk Maslahatynyň Başlygynyň nygtaýşy ýaly, ony taýýarlamak boýunça ýeterlik işler geçirildimi? Milli Geňeşiň Mejlisi tarapyndan teklip edilen bu resminama ýurdumyzy mundan beýläk-de ösdürmek boýunça wezipelere laýyk gelýärmi, onda döwletimizi ösdürmek we adamlaryň abadançylygyny gowulandyrmak boýunça işleri doly we bökdençsiz maliýe taýdan üpjün etmegiň soraglary göz öňünde tutuldymy, bu işleri kämilleşdirmek boýunça ýene-de näme etmeli?

Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle möhüm soraglar ýüze çykýar diýip aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, şu gün bu soraglaryň ara alnyp maslahatlaşyljakdygy we olara anyk jogap beriljekdigi nygtaldy.

Soňra Halk Maslahatynyň Başlygy Milli Geňeşiň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowa söz berdi. Ol «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda döwletiň we jemgyýetiň durmuşynyň ähli ugurlarynda “Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyna” laýyklykda iri taslamalary durmuşa geçirmek boýunça maksada okgunly işleriň alnyp barylýandygyny belledi.

Ykdysady taýdan kuwwatly döwlete öwrülýän ata Watanymyzda halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini ýokarlandyrmaga gönükdirilen oňyn özgertmeleriň durmuşa geçirilmegi “Döwlet adam üçindir!” diýen ynsanperwer ýörelgäniň ýurdumyzda üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň ýene-de bir aýdyň subutnamasydyr.

Nygtalyşy ýaly, döwlet Baştutanymyz tarapyndan Ministrler Kabinetiniň mejlisinde “Türkmenistanyň 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň hem-de “Türkmenistanyň 2021-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi hakynda” Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň kararynyň taslamalary, Esasy Kanunymyza laýyklykda, Mejlisiň garamagyna iberildi. Bu resminamalar Mejlisde ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, welaýatlaryň we Aşgabat şäher häkimlikleriniň wekilleriniň gatnaşmagynda deslapdan ara alnyp maslahatlaşyldy.

Ýurdumyzyň Hökümeti tarapyndan işlenip taýýarlanylan we hödürlenen taslamalara Milli Geňeşiň Mejlisiniň şu ýylyň 12-nji noýabrynda geçirilen nobatdaky ýigrimi birinji maslahatynda seredildi hem-de olar Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň garamagyna ugradyldy.

Habar berlişi ýaly, “Türkmenistanyň 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakynda” Türkmenistanyň Kanuny ýurdumyzy ösdürmegiň strategiýasyny hem-de ykdysady ösüşiň durnukly depginlerini saklamaga, maýa goýum taslamalarynyň, döwlet çykdajylarynyň ýokary netijeliligini üpjün etmäge we halkymyzyň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.

Ýurdumyzyň ösüşiň täze tapgyryna gadam basýan döwründe bu wajyp maliýe-hukuk resminamasy halkymyzyň ertirki güni baradaky aladanyň, abadan hem-de bolelin durmuşda ýaşamagynyň kepilidir. Döwlet býujetinde zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, talyp haklarynyň, döwlet kömek pullarynyň we beýleki durmuş tölegleriniň möçberlerini ýokarlandyrmak üçin serişdeleriň göz öňünde tutulmagy muňa aýdyň şaýatlyk edýär.

Soňra çykyş eden Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary H.Geldimyradow ähli ulgamlarda Türkmenistanyň ykdysady kuwwatynyň ýokarlanmagyna ýardam berýän düýpli özgertmeleriň amala aşyrylýandygy barada habar berdi. Şeýle hem ýurdumyzyň ähli künjeklerinde önümçilik we durmuş-medeni maksatly desgalaryň, ýaşaýyş jaýlarynyň gurlup ulanmaga berilýändigi, ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertiniň gowulanýandygy, raýatlaryň abadan we bagtyýar durmuşynyň üpjün edilýändigi barada maglumat berildi.

Şeýle hem ministrlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimlikleriniň ýolbaşçylary hem-de degişli hünärmenleri bilen bilelikde, Türkmenistanyň Prezidentiniň 2022-nji ýylyň 25-nji maýyndaky ýörite Kararyna laýyklykda, 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň esasy ugurlarynyň we Maýa goýum maksatnamasynyň taslamalaryny taýýarlamak boýunça degişli işleriň geçirilendigi barada habar berildi.

Soňra esasy pudaklaryň her biri boýunça aýratynlykda geljek ýyl üçin baş maliýe meýilnamasynyň girdejiler we çykdajylar maddalary boýunça maglumatlar giňişleýin beýan edildi. “Mawy ýangyjy”, nebiti we nebit önümlerini eksport etmek, gurluşyk serişdelerini, senagat we himiýa önümlerini öndürmek, elektroenergiýa, ulaglaryň ähli görnüşleri arkaly ýük daşamak boýunça garaşylýan görkezijiler getirildi. Şeýle hem obasenagat toplumynda, söwda we hyzmatlarda, döwlete degişli bolmadyk ulgamda göz öňünde tutulan görkezijiler barada habar berildi.

Ykdysady, maliýe we bank ulgamlarynda alnyp baryljak işlere aýratyn üns berildi.

Döwlet býujetinde durmuş ulgamyna gönükdirilýän serişdeleriň paýy 74,9 göterime deňdir. Şunuň bilen baglylykda, bilimi, saglygy goraýşy, medeniýeti ösdürmäge, durmuş üpjünçiligine, ýaşaýyş jaý-jemagat hojalygyna, umumy häsiýetli döwlet hyzmatlaryna, halk hojalygyna meýilleşdirilen pul serişdeleri barada giňişleýin habar aýdyldy.

Çykyşda Türkmenistanyň Prezidentiniň Permanyna laýyklykda, zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp haklarynyň möçberleriniň ýokarlandyrylmagyna aýratyn üns berildi.

Çykyşyň dowamynda maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna düýpli maýa goýumlary özleşdirmek baradaky madda boýunça meýilleşdirilen maglumatlar getirildi. Şunuň bilen baglylykda, önümçilik we durmuş-medeni maksatly desgalaryň gurluşygy üçin göz öňünde tutulan serişdeler barada maglumat berildi.

Şonuň bilen birlikde, döwletiň merkezleşdirilen düýpli maýa goýumlary boýunça 2023-nji ýyl üçin meýilleşdirilen görkezijiler barada habar berildi, şol maýa goýumlar Oba milli maksatnamasynda göz öňünde tutulan desgalaryň we binalaryň gurluşyklaryna, mätäçlik çekýän adamlar üçin ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşyklaryna, ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda gurulýan täze şäherçelere we obalara gönükdiriler.

Soňra maliýe we ykdysadyýet ministri M.Serdarowa söz berildi. Ol Gahryman Arkadagymyz tarapyndan başy başlanan, täze taryhy döwürde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda ylmy taýdan esaslandyrylan strategiýanyň üstünlikli durmuşa geçirilmeginiň dowam edýändigini aýtdy.

Bellenilişi ýaly, geljek ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamalary, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň esasy ugurlary we Maýa goýum maksatnamasynyň taslamalary işlenilip taýýarlanylanda, ilkinji nobatdaky wezipelerden, “Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynyň”, “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň” esasynda goýlan anyk mümkinçiliklerden hem-de garaşylýan görkezijilerden ugur alyndy. Meýilleşdirilýän hemme görkezijilere döredilen ýörite iş toparlarynyň maslahatlarynda degişli hünärmenler hem-de Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan seredildi we seljerme berildi.

Türkmenistanyň Prezidentiniň Permanyna laýyklykda, geljek ýylda ykdysady syýasatda zähmet serişdelerini netijeli dolandyrmak we zähmet bazarynyň meselelerini düzgünleşdirmek, täze iş ýerlerini döretmek boýunça çärelere möhüm ornuň beriljekdigini hem-de geljek ýylyň Döwlet býujetinde Türkmenistanda zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberleriniň 10 göterim ýokarlandyrylan maliýe serişdeleriniň göz öňünde tutulandygy habar berildi.

Geljek ýylda Döwlet býujetiniň girdeji bölegi ykdysadyýetiň durnuklylygynyň, jemi içerki önümiň möçberlerini artdyrmagyň we zähmet öndürijiligini ýokarlandyrmagyň hasabyna üpjün ediler. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň baş maliýe meýilnamasynyň girdeji we çykdajy böleginiň maddalary boýunça garaşylýan görkezijiler barada aýdyldy. Mundan başga-da, welaýatlar we Aşgabat şäheri boýunça ýerli býujetiň maglumatlary barada habar berildi.

Şeýle hem 2023-nji ýylda maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna önümçilik-tehniki we durmuş-medeni maksatly desgalary, Oba milli maksatnamasynyň çäklerinde binalary gurmaga gönükdirilýän serişdeleri özleşdirmek boýunça garaşylýan meýilleşdirilen görkezijiler beýan edildi.

Soňra çykyş eden Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Aşgabat şäherinden agzasy G.Agaýew Döwlet býujetinde bar bolan serişdeleri we mümkinçilikleri has doly ulanmagyň esasynda milli ykdysadyýetiň yzygiderli ösüşini üpjün etmäge gönükdirilen zerur çäreleriň göz öňünde tutulandygyny belledi.

Bellenilişi ýaly, Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan, hormatly Prezidentimiziň dowam edýän öňdengörüjilikli durmuş-ykdysady strategiýasy, Durnukly ösüş maksatlaryna laýyklykda, ykdysady, durmuş we ekologiýa jähtden ösüş ýörelgelerine esaslanyp alnyp barylýar.

Durmuş-ykdysady taýdan ösüşiň esasy ugurlaryna laýyklykda, 2023-nji ýylda önümçilik ulgamynyň netijeliligini saklamak, innowasion tehnologiýalary giňden ornaşdyrmak, ykdysadyýetiň bäsdeşlige ukyplylygyny artdyrmak, Türkmenistanyň ösüş depginlerini saklamak, maýa goýum işjeňligini yzygiderli ösdürmek, iş orunlaryny döretmek, durmuş taýdan goraglylygy pugtalandyrmak hem-de ilatyň durmuş derejesini ýokarlandyrmak üçin amatly şertleri döretmek göz öňünde tutulýar.

Çykyşynyň ahyrynda G.Agaýew halkymyzyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmak baradaky uly aladalary üçin Arkadagly Serdarymyza hem-de Gahryman Arkadagymyza çuňňur hoşallygyny beýan etdi.

Soňra Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Ahal welaýatyndan agzasy E.Ataýewa söz berildi. Ol bu sebitiň býujetiniň «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyndan» we beýleki kabul edilen maksatnamalardan ugur alnyp taýýarlanylandygyny habar berdi. Ahal welaýaty senagat we oba hojalygy babatda ýurdumyzyň ösen sebitleriniň biridir. Şunuň bilen baglylykda, 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetinde welaýat boýunça önümçilik we durmuş maksatly täze desgalaryň gurluşyklaryna goýlan maýa goýumlar hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda ýurdumyzy senagat taýdan ösdürmegiň gerimlerini giňeltmäge mümkinçilik berer.

Geljek ýylda birnäçe durmuş maksatly binalaryň, hususan-da, hassahanalaryň, saglyk öýleriniň, çagalar baglarynyň, umumybilim berýän orta mekdepleriň, şeýle hem mätäçlik çekýän adamlar üçin ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşyklaryny amala aşyrmak meýilleşdirilýär.

Oba hojalyk pudagy welaýatyň ykdysadyýetinde möhüm orny eýeleýär. 2023-nji ýylda bu ulgamyň ösüşi oba hojalyk ekinleriniň hasyllylygyny artdyrmagyň, hasyl berýän ýerleri toplumlaýyn dikeltmegiň we netijeli peýdalanmagyň hasabyna amala aşyrylar. Welaýatda gök-bakja, miwe önümleriniň öndürilişi artdyrylar.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Ahal welaýatyndan agzasy E.Ataýewa çykyşynyň ahyrynda hormatly Prezidentimize we Gahryman Arkadagymyza Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzy mundan beýläk-de okgunly ösdürmek ugrunda alyp barýan asylly işleri üçin tüýs ýürekden hoşallygyny beýan etdi.

Soňra Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Balkan welaýatyndan agzasy M.Atagylyjowa halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini mundan beýläk-de ýokarlandyrmakda Gahryman Arkadagymyzyň başlyklygynda geçirilýän häzirki mejlisiň uly ähmiýetini belledi.

Nygtalyşy ýaly, şu gün dürli pudaklarda zähmet çekýän ildeşlerimiziň, şol sanda ýaşlaryň gatnaşmagynda ýurdumyzyň geljek ýyl üçin baş maliýe meýilnamasynyň ara alnyp maslahatlaşylmagy Watanymyzda halk demokratiýasynyň dabaralanýandygynyň subutnamasydyr.

Welaýaty ykdysady we durmuş taýdan ösdürmäge gönükdirilen Maýa goýum maksatnamasyna laýyklykda, 2023-nji ýylda ýurdumyzyň günbatar sebitiniň nebitli känlerinde täze enjamlar gurnalar, hereket edýänleri döwrebaplaşdyrylar. Bu bolsa olaryň önümçilik kuwwatyny ep-esli artdyrar.

Balkan welaýatynda himiýa senagaty ösendir. Bu toplumyň kärhanalary hemme zerur çig mallar bilen üpjün ediler.

2023-nji ýyl üçin Balkan welaýatynyň býujeti ykdysady ösüşi we ilatyň durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmäge gönükdirilip, munuň üçin zerur bolan serişdeler göz öňünde tutulandyr.

Çykyşynyň ahyrynda M.Atagylyjowa türkmen halkynyň hal-ýagdaýy baradaky aladalary üçin Arkadagly Serdarymyza, Gahryman Arkadagymyza tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.

Öz nobatynda, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Daşoguz welaýatyndan agzasy S.Gaýypow kabul edilen maksatnamalar esasynda taýýarlanan «Türkmenistanyň 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakynda» Kanunyň ýurdumyzyň halk hojalygynyň ähli ugurlaryny sazlaşykly ösdürmäge gönükdirilendigini belledi. Daşoguz welaýatynyň ykdysady-önümçilik mümkinçilikleriniň esasyny senagat we oba hojalyk pudaklary düzýär.

Welaýatyň ykdysadyýetinde azyk senagatynyň kärhanalary hem möhüm orny eýeleýär. Geljek ýylda bu pudagyň ösdürilmegi daşary döwletlerden getirilýän önümleriň ornuny tutýan önümçiligiň pugtalandyrylmagyna, olaryň eksport edilişini artdyrmaga mümkinçilik berer.

Geljek ýylda birnäçe durmuş maksatly binalaryň gurluşyklary üçin Döwlet býujetinde maliýe serişdeleri göz öňünde tutulýar. Olaryň hatarynda saglyk öýleri, çagalar baglary, umumybilim berýän orta mekdepler bar.

S.Gaýypow sözüniň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowa we Gahryman Arkadagymyza berk jan saglyk, uzak ömür hem-de Watanymyzy mundan beýläk-de gülledip ösdürmäge, türkmenistanlylaryň bähbidine gönükdirilen asylly işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.

Soňra Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Lebap welaýatyndan agzasy B.Halow 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň çykdajylarynyň esasy böleginiň durmuş ulgamyny maliýeleşdirmäge, hususan-da, bilim, saglygy goraýyş, medeniýet ulgamlaryny, ýaşaýyş jaý-jemagat hojalygyny ösdürmäge gönükdiriljekdigini nygtady. Bu bolsa adam baradaky aladanyň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolup durýandygyna şaýatlyk edýär.

Lebap welaýatynyň ägirt uly serişde we ykdysady mümkinçilikleri sebitde senagatyň, oba hojalyk ulgamynyň, önümçilik pudaklarynyň ösdürilmegine, täze iş ýerleriniň döredilmegine ýardam edýär. Ýangyç-energetika pudagy sebitiň senagatynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, 2023-nji ýylda tebigy we suwuklandyrylan gazyň, nebitiň çykarylyşy ýokarlandyrylar.

Şeýle hem geljek ýylda Lebap welaýatynda maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna düýpli maýa goýumlary özleşdirmek göz öňünde tutulyp, olaryň bir bölegi ilatyň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga, saglygy goraýyş, bilim, medeniýet we sport edaralaryny ösdürmäge gönükdiriler.

2023-nji ýyl üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň kabul edilmegi Milli maksatnamalarda göz öňünde tutulan sepgitlere ýetmäge mümkinçilik berer.

B.Halow çykyşyny tamamlap, Arkadagly Serdarymyza we Gahryman Arkadagymyza ýurdumyzyň hem-de halkymyzyň bähbidine amala aşyrýan giň gerimli işleri üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Mary welaýatyndan agzasy H.Hajyýew Döwlet býujetine laýyklykda geljek ýylda sebitde tebigy gazy we elektrik energiýasyny öndürmegiň mukdarynyň ýokarlandyryljakdygyny belledi. Bu bolsa ýurdumyzyň eksportyny artdyrmaga we içerki sarp edijileriň isleglerini bökdençsiz kanagatlandyrmaga mümkinçilik berer.

Welaýatyň ykdysadyýetinde himiýa senagaty möhüm orny eýeleýär. Geljek ýylda azot dökünleriniň öndürilişi artdyrylar. Bu bolsa birnäçe pudaklaryň isleglerini kanagatlandyrmaga ýardam berer hem-de ýurduň eksport kuwwatyny ep-esli artdyrar. Önümçilik maksatly desgalaryň, ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşyklarynyň köpelmegi, gurluşyk serişdeleriniň öndürilişiniň möçberini artdyrmagy talap edýär. Şu maksat bilen ýerli çig mallardan köp sanly gurluşyk, hojalyk we beýleki önümleri öndürjek kärhanalary gurmak meýilleşdirilýär.

Bellenilişi ýaly, Mary welaýatynyň 2023-nji ýyl üçin býujeti durmuş ulgamynyň maliýeleşdirilmegini göz öňünde tutýar. 2023-nji ýylyň Maýa goýum maksatnamasynda sebiti ösdürmek üçin maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna maýa goýumlary meýilleşdirildi.

Geljek ýylda sebitde köp sanly durmuş maksatly desgalary, şol sanda aýratyn mätäçlik çekýän adamlar üçin ýaşaýyş jaýlaryny gurmak göz öňünde tutuldy. Mundan başga-da, kärhanalaryň we çekilen serişdeleriň hasabyna welaýatyň çäklerinde önümçilik kuwwatlyklaryny artdyrmak meýilleşdirildi. Maýa goýum maksatnamasynyň durmuşa geçirilmegi sebitiň ilatynyň hal-ýagdaýyny ýokarlandyrmaga we täze iş orunlarynyň döredilmegine uly mümkinçilikleri döreder.

Çykyşynyň ahyrynda H.Hajyýew Türkmenistanyň Prezidentine we Gahryman Arkadagymyza halkymyzyň bagtyýar durmuşyny üpjün edýän asylly we ynsanperwer işleri üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.

Soňra Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy bu ýere ýygnananlara ýüzlenip, häzirki zaman şertlerinde ykdysadyýeti dogry we talabalaýyk dolandyrmagyň ählumumy derejede örän möhüm sorag bolup durýandygyny belledi. Döwlet býujeti ähli ýerde ykdysady meýilnamalaşdyrmagyň möhüm guraly hasaplanýar. Biziň Döwlet býujetimiz ýurduň maliýe serişdelerini emele getirmegiň usullaryny we görnüşlerini kesgitleýär. Şeýle hem bu serişdeleriň talabalaýyk we maksatlaýyn ulanylmagyny üpjün edýär.

Şeýlelikde, eziz Watanymyzyň geljekki ösüşiniň üpjün edilmegi häzir bu soraga biziň nähili derejede düýpli seredýändigimize baglydyr. Şoňa görä-de, bu işe aýratyn jogapkärli çemeleşmek zerurdyr diýip, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.

Ykdysady özgertmelerimizi we umumydöwlet çärelerini ýokary hilli we öz wagtynda geçirmek üçin maliýe serişdeleri bilen üpjün etmekde Döwlet býujeti uly ähmiýete eýedir. Munuň özi pul akymlaryny dolandyrmagyň güýçli, durnukly ulgamynyň döwletiň esaslarynyň durnukly bolmagyna, eziz Diýarymyzyň gülläp ösmegine, raýatlaryň hal-ýagdaýynyň ýokarlanmagyna ýardam edýändigi bilen baglydyr.

Has anyk aýdylanda bolsa, umuman, netijeli býujet ulgamynyň döredilmegi ykdysadyýetiň ösüşine oňyn täsir edýär. Emma bu iş degişli derejede geçirilmese, biz oňat netijelere garaşyp bilmeris diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy aýtdy.

Görnüşi ýaly, her ýyl tassyklanýan Döwlet býujetimiz özgerýär, ýagny ýylyň-ýylyna artýar. Sebäbi ýurduň ykdysady, medeni, durmuş we beýleki şertleri býujetiň emele getirilmegine täsir edýär. Ýurdumyzyň ösüşi nazara alnanda, býujetimiziň her ýyl artmagy doly derejede tebigy ýagdaýdyr.

Biz ýetilen derejelere, öz öňümizde goýan maksatlarymyza we wezipelerimize laýyklykda, býujetiň möçberini, girdejileriň we çykdajylaryň paýyny, düzüminiň aýratynlyklaryny üýtgedýäris diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi.

Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ösmegi netijesinde, biziň býujetimiz hem täze many-mazmuna eýe bolýar. Şeýlelikde, ýurdumyzyň býujeti ýokary hilli bolmalydyr, döwrüň talaplaryna laýyk gelmelidir. Bu biziň zähmetsöýer halkymyza durmuş-ykdysady wezipeleri çözmäge mümkinçilik berýär. Uzak geljege gönükdirilen we gysga möhletli maksatnamalary işläp taýýarlamaga hem-de durmuşa geçirmäge şert döredýär.

Elbetde, Döwlet býujeti işlenip taýýarlananda, ýurduň ykdysady ösüşiniň geljegi, daşary ýurt pul gorlary, milli puluň hümmeti, maýa goýum syýasaty, maliýe bazarynyň ýagdaýy ýaly soraglaryň göz öňünde tutulmalydygyny bellemek isleýärin. Bu soraglaryň esasy bölegi maliýe-bank ulgamynyň wezipesi bilen baglydyr diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy hem-de: «Bu soraglar teklip edilýän 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetinde göz öňünde tutuldymy?!» diýip, bu ýere ýygnananlara ýüzlendi.

Şeýle hem «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynda», «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda», «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2028-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynda» her ýyl we bellenen möhletlerde, öz wagtynda durmuşa geçirilmeli wezipeleriň anyk görkezilendigine üns çekildi.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy: “2023-nji ýyl üçin Döwlet býujeti bu resminamalarda öňde goýlan wezipeleri durmuşa geçirmäge mümkinçilik berýärmi?” diýen sowal bilen ýüzlendi. Şunuň bilen baglylykda, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň baş maliýe meýilnamasyny seljerip görmegi teklip etdi.

Döwlet býujetiniň kadaly işlemegi üçin, ilkinji nobatda, onuň girdeji bölegini üpjün etmek möhümdir. Elbetde, onuň girdeji bölegi Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, bellenen fiziki we ýuridik şahslardan alynýan salgytlardan we ýygymlardan, şeýle hem hökmany töleglerden we çeşmelerden emele gelýär diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi.

Sanly ykdysadyýete geçmegi çaltlandyrmak, döwlet emlägini hususylaşdyrmak, kärhanalary paýdarlar jemgyýetlerine öwürmek, gymmatly kagyzlaryň gazna bazaryny ösdürmek, eksporta niýetlenen önümçilik kärhanalaryny goldamak ýaly işler Döwlet býujetiniň girdeji bölegini artdyrmagyň goşmaça çeşmesi bolup hyzmat edýär. Bellenilişi ýaly, goşmaça serişdeleri netijeli ulanmagyň hasabyna girdejileriň möçberini iň ýokary derejä çykarmak üçin degişli çäreler görülýär.

Şeýle hem häzirki döwürde serişdeleriň býujete gelip gowuşmagyna edilýän gözegçiligiň kanagatlanarsyz ýagdaýdadygy bellenildi. Nygtalyşy ýaly, muňa islendik ulgamdan mysal getirip bolar. Ine, ýönekeý bir mysal: ilatyň agyz suwundan, elektrik energiýasyndan, tebigy gazdan peýdalanyşyna, edilýän hyzmatlaryň tölegine gözegçilik etmek wezipesi öňde goýuldy. Bu işe başlandy, ýöne ol ahyryna çenli ýerine ýetirilmedi we köp ýerlerde şeýle ýagdaý häzire çenli hem dowam edýär. Agyz suwunyň, elektrik energiýasynyň, tebigy gazyň sarp edilişini hasaplaýan enjamlaryň oturdylmadyk ýerleri bar.

— Biz şeýle ýagdaý bilen hiç wagt ylalaşyp bilmejekdigimizi we bu ugurlarda tertip-düzgüni ýola goýjakdygymyzy berk duýdurýarys! — diýip, hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Birinjiden, biz bu soragy çözmelidiris diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy belledi. Ykdysadyýetde biri-birinden üzňe bolan sorag ýokdur. Ähli zat özara baglanyşyklydyr. Şoňa görä-de, býujete gelip gowuşýan girdejilere gözegçilik etmek bilen bagly soraga aýratyn üns bermeli. Diňe öz bähbitlerini öňe sürýän işgärleri ýüze çykaryp, olara berk çäre görmeli. Korrupsiýa bilen meşgullanýan işgärlere biziň aramyzda hiç wagt orun bolmaz diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy.

Maliýe we ykdysadyýet ministrligi dürli ugurlar boýunça býujet serişdeleriniň bölünmegini, bu serişdeleriň maksatlaýyn we tygşytly ulanylmagyny üpjün etmelidir diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy nygtady hem-de häzirki döwürde bu talabyň ýeterlik derejede ýerine ýetirilmeýändigini belledi. Bu iş takyk hasaplamalaryň esasynda alnyp barylmaýar. Şonuň netijesinde birnäçe ugurlar boýunça bölünip berilýän serişdeler ýeterlik bolmaýar. Şol bir wagtda-da, käbir ulgamlar boýunça bölünip berlen serişdeler ulanylman galýar. Şeýle ýagdaýyň döremegine jogap berýän adam hem ýok diýip, hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady hem-de ýylyň ahyrynda, bu ýagdaýyň düzgünleşdirilmeli döwründe ministrligiň işgärleriniň haýal-ýagallygy we perwaýsyzlygy sebäpli, köp soraglaryň çözülmän galýandygyny belledi.

Netijede, köp serişdeler geljek ýyla geçirilýär. Şeýle ýagdaý edara-kärhanalaryň işine ýaramaz täsir edýär. Şonuň bilen birlikde, bu ýagdaýlaryň ählisiniň býujete gelip gowuşýan serişdeleriň azalmagyna getirýändigi bellenildi. Bu maliýe we bank ulgamlarynyň talabalaýyk we kadaly işlemeginiň üpjün edilip bilinmeýändigi sebäpli bolup geçýär diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi hem-de bu ulgamlaryň işi seljerilende, şeýle soraglara aýratyn üns berilmeginiň zerurdygy barada aýtdy.

Gahryman Arkadagymyz 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň çykdajy bölegi barada aýdyp, ilkinji nobatda, onuň zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberlerini artdyrmak üçin göz öňünde tutulandygyny belledi. Biz döwlet derejesinde adamlaryň durmuş taýdan goraglylygyny we olaryň zähmetine hak tölemegi üpjün etmek bilen bagly soraglara hemişe üns berýäris diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy nygtady hem-de eýýäm birnäçe ýyl bäri ýurdumyzda zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberleriniň her ýyl 10 göterim artdyrylýandygyny belledi.

Bu iş mundan beýläk hem dowam etdiriler diýip, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy hem-de munuň adamlar barada edilýän aladanyň örän möhüm ugrudygyny belledi. Şoňa görä-de, ähli derejedäki ýolbaşçylaryň bu ugra aýratyn üns bermelidikleri nygtaldy. Emma, ozal hem aýdyşym ýaly, biziň maliýe-bank ulgamymyzyň ýolbaşçylary heniz ýaramaz işleýärler diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi.

Şunuň bilen baglylykda: “Zähmet haklaryny we beýleki kömek pullaryny 10 göterim ýokarlandyrmak ýeterlikmi, bu halkymyzyň talabalaýyk ýaşamagy üçin ýetýärmi?” diýen sowallar ýüze çykýar.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy adamlar hakynda alada etmek üçin bizde ähli mümkinçilikleriň bardygyny, ýurdumyzyň ykdysady kuwwatynyň netijesinde munuň üçin serişdeleriň hem ýeterlikdigini belledi.

Şoňa görä-de, hormatly Prezidentimiziň Permanyna laýyklykda, 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetinde zähmet haklaryny, pensiýalary, döwlet kömek pullaryny, talyp we diňleýji haklaryny 10 göterim ýokarlandyrmak baradaky soraga ýene-de bir gezek seretmeli diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi.

«Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda» 2023-nji ýylda ortaça aýlyk zähmet hakyny 2506,3 manada çenli ýokarlandyrmak göz öňünde tutulandyr. Biz, ilkinji nobatda, hut şundan ugur almalydyrys diýlip nygtaldy.

Ýurdumyzda düýpli maýa goýumlarynyň möçberleri her ýyl artdyrylýar. Ýokarda agzalan Maksatnama laýyklykda, 2023-nji ýylda 1 milliard 354,59 million manat möçberde düýpli maýa goýumlaryny goýmak göz öňünde tutuldy. Elbetde, bu serişdeler 2022-nji ýyl bilen deňeşdirilende has artykdyr. Şunuň bilen bir hatarda, ilatyň ýaşaýyş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen maýa goýumlaryň möçberleri hem artdyrylýar. Düýpli maýa goýumlaryň kesgitli möçberi önümçilik we durmuş-medeni maksatly binalaryň we desgalaryň gurluşygyna gönükdirilmelidir.

Döwlet ösüp gelýän ýaş nesliň aň-düşünjeli, bilimli bolmagy ugrunda hem ýeterlik derejede alada edýär. Bellenilişi ýaly, ýaňy-ýakynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň teklibi boýunça Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň palatalary — Halk Maslahaty we Mejlis «Ýaşlar barada döwlet syýasaty hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň rejelenen görnüşini kabul etdi. Bu Kanunda ýaşlarymyz baradaky alada beýan edilendir.

Ýaşlar biziň geljegimizdir! Geljekde eziz Watanymyzyň ösüşi, gazanjak üstünlikleri we bütin dünýäde halkara abraýy ýaşlara baglydyr diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy aýtdy we şoňa görä-de, ýaşlarymyzyň bilim-terbiýe almagy bilen bagly soragyň hiç wagt ünsden düşürilmeli däldigine ünsi çekdi. Bu ugurda ikinji derejeli hiç zat ýokdur. Ähli zat örän möhümdir diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy hem-de ýaşlarymyza kanuny esaslarda berilýän ýeňillikleriň hökman durmuşa geçirilmelidigini nygtady. Ýöne bu ýeňillikler hem maliýeleşdirmek we serişdeler bilen üpjünçilik ýaly soraglara baglydyr. Şoňa görä-de, 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetinde bu ýagdaýy göz öňünde tutmagyň, şeýle hem ýaşlara ýörite maksatlar üçin bölünip berilýän serişdeleri artdyrmagyň zerurdygy barada aýdyldy. Şonuň bilen birlikde, aýdylanlar nazara alnyp, býujetiň degişli maddalaryny gaýtadan hasaplamak tabşyryldy.

Raýatlarymyzyň bilimli bolmagy, şeýle hem saglygy goraýyş ulgamyny we milli medeniýetimizi ösdürmek üçin, biz mekdebe çenli terbiýeçilik edaralarynyň, mekdepleriň, hassahanalaryň, sagaldyş merkezleriniň, sport desgalarynyň, kitaphanalaryň, medeniýet öýleriniň, ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygyny dowam etmeli.

«Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna» laýyklykda, 2023-nji ýylda 5 hassahana, 11 sany mekdebe çenli çagalar edarasy, 8 sany umumybilim berýän edara, 1 sany ýokary okuw mekdebi we 1 teatr gurlar. Ýöne, gynansak-da, bu işler biziň üçin az diýip, hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi hem-de: «Şol işleri amala aşyrmak üçin ýeterlik serişde bölünip berildimi?!» diýen sowal bilen bu ýere ýygnananlara ýüzlendi. Gahryman Arkadagymyzyň aýdyşy ýaly, eger býujetiň girdeji bölegi ýerine ýetirilmese, bu desgalaryň gurluşygy bilen bagly soraglaryň ýüze çykjakdygy düşnükli dälmi?!

Biz kabul eden maksatnamalarymyzy ýerine ýetirmegi hökman üpjün etmelidiris. Bu döwlet derejesinde möhüm soragdyr. Eger onuň berjaý edilmegi haýsy-da bolsa bir ýolbaşçynyň geleňsizligine ýa-da ukyp-başarnyksyzlygyna bagly bolsa, biz bu talaby ýerine ýetirmedik ýolbaşçyny wezipesinden boşatmaly bolarys diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy belledi.

Ylym ulgamyny ösdürmäge hem köp möçberde býujet serişdeleri gönükdirilýär. Ýöne Ylymlar akademiýasynyň işi seljerilende, entek garaşylýan netijeler görünmeýär diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy hem-de özüniň ylmy barlaglara, ylma goýlan serişdeleriň tiz wagtda netije bermeýändigine örän oňat düşünýändigini belledi. Munuň üçin ýyllar gerek. Elbetde, nazary-ylmy işler hem zerur bolup durýar. Ýöne bu ýerde esasy sorag senagat maksatly ylmyň we tehnikanyň iň täze gazananlaryny ornaşdyrmak bilen bagly anyk ykdysady netijeleri bolan açyşlaryň ýoklugyndadyr.

— Bu näme üçin beýle bolýar? Türkmen alymlarynyň we ýaşlarynyň düşünjeleriniň ýeten derejesi haýsy ýurduňkydan pes? — diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi we bizde ýokary bilimli, ukyply ýaşlaryň bardygyny hem-de köpdügini nygtady.

Bellenilişi ýaly, esasy maksat olary goldamak we degişli ugra gönükdirmek bolup durýar. Ylymlar akademiýasynyň esasy wezipesi hut şu bolmalydyr.

Dünýädäki ýagdaýlar bilen baglylykda, ýurdumyzyň maliýe ulgamynyň we banklarynyň önümçilik kärhanalaryna goldaw bermegi baradaky sorag ilkinji nobatdaky möhüm wezipe bolup durýar. Tölegleri geçirmekdäki kynçylyklar, milli pulumyzy erkin ýörgünli daşary ýurt puluna öwürmekde emeli usulda kynçylyklaryň döredilmegi, zerur çig malyň möhletinde üpjün edilmändigi üçin önümçilik kuwwatlyklarynyň doly güýjünde işledilmezligi bilen ylalaşyp bolmaz.

Biz şeýle önümçilik kärhanalarynyň bardygyny bilýäris diýip, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi hem-de ýurduň önümçilik kärhanalary kadaly işlände, dürli önümleriň has köp öndüriljekdiginiň, tölenýän salgytlaryň möçberiniň artjakdygynyň, şonuň netijesinde bolsa býujete gelip gowuşýan serişdeleriň hem köpeljekdiginiň düşnüklidigini belledi. Bu babatda maliýe-bank ulgamyna şu soraglary seljermegiň we çalt netijeleri berýän çözgüdi tapmagyň zerurdygy barada aýdyldy.

Soňra Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy oba hojalygyny, aýratyn hem, ekerançylygy we maldarçylygy ösdürmek, işiň bu görnüşleriniň Döwlet býujetindäki orny bilen bagly soraglar barada durup geçdi. Nygtalyşy ýaly, Garaşsyzlyk ýyllary içinde biziň zähmetsöýer daýhanlarymyz pagtanyň, bugdaýyň, şalynyň, beýleki azyk ekinleriniň bol hasylyny ýetişdirmegiň baý tejribesini topladylar. Biziň maldarlarymyz dowarlaryň, gara mallaryň we düýeleriň baş sanyny yzygiderli artdyrýarlar. Guşçulyk hem ýokary depginde ösdürilýär.

Gahryman Arkadagymyz geçen mejlisde bu işleriň 2022-nji ýylda pes derejä düşendigi we bu ugurda bar bolan kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmegiň zerurdygy barada jikme-jik aýdandygyny belledi. Oba hojalyk işleriniň häzirki ýagdaýynyň 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetine täsir etjekdigini aýdyp bolar.

Gürrüň oba hojalyk önümleri barada gidende, mähriban halkymyzyň azyk önümleri we egin-eşikler bilen üpjünçiligi ilkinji nobatda göz öňüne gelýär diýip, hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Galla biziň abadançylygymyz, pagta bolsa baýlygymyzdyr! Bu önümleri has köp öndürmek üçin gerekli möçberde tohum, dökün we tehnika satyn almak zerur bolup durýar. Bellenilişi ýaly, bol hasyl ýetişdirmek üçin daýhandan başlap, ýolbaşça çenli ählimiz tagallalarymyzy birleşdirmelidiris. Önüm öndürijileri höweslendirmegiň netijeli usullary ornaşdyrylmalydyr.

Şoňa görä-de, ýer hakyky eýesine berilmelidir. Suwy netijeli we tygşytly ulanmak üçin ähli tagallalar edilmelidir. Oba hojalyk tehnikalaryna we enjamlaryna bolsa eýeçilik gözi bilen garalmalydyr diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy belledi hem-de eger şeýle zerur çäreler görülmese, tohum, dökün we tehnika näçe köp satyn alynsa-da, munuň garaşylýan netijeleri bermejekdigini aýtdy. Biz Döwlet býujeti taýýarlananda şu soraglary göz öňünde tutmalydyrys diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

— Meniň öň hem aýdyşym ýaly, geçen ýyllarda bolşy ýaly, biz Döwlet býujetini halk hojalygynyň durnukly ösüş depginini saklamaga, ýurdumyzy senagat taýdan ösen döwlete öwürmäge, iri maýa goýum taslamalaryny amala aşyrmaga, innowasion tehnologiýalary, ylmyň we tehnikanyň iň täze gazananlaryny ähli pudaklara giňden ornaşdyrmaga gönükdirýäris — diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi.

2023-nji ýylda uly netijeleri gazanmak üçin maýa goýumlaryny, esasan, diwersifikasiýanyň, innowasion esasda önümçilikleri döretmegiň hasabyna ykdysadyýeti ösdürmäge gönükdirmek maksadalaýyk bolar diýip pikir edýärin.

Türkmenistan — tebigy serişdelere örän baý ýurt. Biz köp sanly zawod-fabrikleri, beýleki senagat desgalaryny, köprüleri, howa menzillerini, demir we awtomobil ýollaryny gurduk. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň barha ösýän ulag kuwwatyny, himiýa senagatynyň mümkinçiliklerini giňden ulanýarys. Himiýa senagaty ýurdumyzyň çalt depginler bilen ösýän pudaklarynyň biridir.

Biz bu mümkinçiliklerimizi mähriban halkymyzyň bähbitlerine gönükdirýäris. Bu işler hem Döwlet býujetinde hökmany beýan edilmelidir diýip, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýratyn belledi.

Çykyşyň dowamynda telekeçiligi we hususy pudagy ösdürmegiň milli ykdysadyýetimiziň ösüşiniň möhüm ugurlarynyň biridigi bellenildi. Bu ugurda hem uly netijeler gazanyldy diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy kanagatlanma bilen nygtady hem-de häzir olary bir-birden sanap durmajakdygyny belledi.

Ýöne, bellenilişi ýaly, Döwlet býujetinde telekeçileri goldamak, ýurdumyzda öndürilýän önümleriň möçberini artdyrmak üçin serişdeler ýeterlik mukdarda göz öňünde tutulmandyr.

Içerki bazarlarda azyk bolçulygyny üpjün etmek, döwlet desgalaryny we kärhanalaryny hususylaşdyrmak, paýdarlar jemgyýetlerini döretmek, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň düzüminde hususy pudagyň paýyny artdyrmak boýunça bellenen serişdeler ýeterlik däl diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi. Şonuň bilen birlikde, täze önümçilikleri we iş orunlaryny döretmegi dowam etmegiň zerurdygyna üns çekildi.

Ahyrky netijede bolsa, bu işleriň ählisi býujetde jemlenýän girdejileriň möçberleriniň artdyrylmagyna getirmelidir diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.

Çykdajylary artdyrmagyň beýleki ugry bolsa daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürýän kärhanalaryň sanyny köpeltmek we eksporta niýetlenen harytlaryň möçberini artdyrmak boýunça maksatnamalary üstünlikli durmuşa geçirmäge, azyk üpjünçiligini gowulandyrmaga, elektron senagatyny döretmäge gönükdirilmelidir diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady hem-de bu işler üçin maliýe serişdeleriniň ýeterlik möçberde göz öňünde tutulmagyny örän möhüm hasaplaýandygyny belledi.

Nygtalyşy ýaly, ýurdumyzyň ägirt uly mümkinçiliklerini doly derejede ulanmak üçin ykdysadyýeti toplumlaýyn ösdürmek we önümçiligiň netijeliligini ýokarlandyrmak geljek ýyl üçin Döwlet býujetiniň örän möhüm ugurlary bolmagynda galýar. Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy, eger ýokarda sanalyp geçilen talaplar berjaý edilse, bu ugurlaryň öz netijelerini berjekdigine ynam bildirdi.

Mähriban halkymyzy ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün etmek esasy wezipeleriň biridir. «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna» laýyklykda, 2023-nji ýylda 2687 sany täze iş ornuny döretmek, döwlet serişdeleriniň hasabyna 14,44 müň inedördül metr we hususy pudagyň hasabyna 436,38 müň inedördül metr ýaşaýyş jaýyny gurmak göz öňünde tutulýar. Şonuň netijesinde her bir adama ýaşaýyş meýdanyny 23,4 inedördül metre çenli artdyrmak meýilleşdirilýär diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy.

Şoňa görä-de, ilatyň iş bilen üpjünçiligi we halkymyzyň ýaşaýyş derejesini mundan beýläk-de ýokarlandyrmak bilen bagly soraglary çözmek boýunça çäreler Döwlet býujetinde ýeterlik göz öňünde tutulmandyr. Geçen ýyllardaky ýaly, Döwlet býujetinden durmuş ulgamyna gönükdirilýän serişdeleriň möçberi onuň 70 göteriminden ýokary geçmelidir diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy nygtady.

Şu aýdylanlar 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasyna bildirilýän esasy talaplardyr. Şoňa görä-de, Gahryman Arkadagymyz ähli ugurlar boýunça edilen bellikleri göz öňünde tutup, ýene-de bir gezek anyk we takyk hasaplamalary geçirip, 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakyndaky Kanunyň taslamasyny üstünde işlemek üçin Milli Geňeşiň Mejlisine gaýtarmagy, şondan soňra ony Milli Geňeşiň Halk Maslahatyna gaýtadan seretmäge bermegi teklip etdi.

Biziň alyp barýan ähli işlerimiz eziz Watanymyzy ösdürmäge, mähriban halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilendir. Bellenen maksatlary durmuşa geçirmek üçin biziň her birimiz öz ýerimizde ak ýürekli, yhlasly, netijeli we döredijilikli işlemelidiris diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy nygtady hem-de hemmeleriň bu işlere öz mynasyp goşandyny goşjakdygyna ynam bildirdi.

Gahryman Arkadagymyz öňde goýlan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek üçin agzybirlik bilen ýadawsyz zähmet çekmegiň dowam etdiriljekdigine, şeýle hem döwletimiziň we Prezidentimiziň ynamyny hemişe ödemäge hem-de döwrüň talaplaryna görä kanunlary kämilleşdirmäge we döwrebaplaşdyrmaga goşant goşjakdyklaryna hemmeleriň adyndan hormatly Prezidentimizi — Arkadagly Serdarymyzy ynandyrdy.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Arkadagly Serdarymyza berk jan saglyk, uzak ömür arzuw edip: “Goý, onuň alyp barýan beýik we taryhy işleri hemişe üstünliklere beslensin!” diýen sözler bilen çykyşyny tamamlady.

Şunuň bilen Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň şu günki mejlisini geçirip gutarýarys diýip, hormatly Arkadagymyz aýtdy hem-de ony ýapyk diýip yglan etdi.

Mejlisiň ahyrynda Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlandy.

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi

Çap edildi 28.10.2022

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamalaryny ýerine ýetirmek bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de milli ykdysadyýetimiziň pudaklaryny ösdürmäge gönükdirilen resminamalaryň taslamalaryna garaldy.

Ilki bilen, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygynyň orunbasary K.Babaýewe söz berildi. Ol ýurdumyzyň kanunçylygyny kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada maglumat berdi. Bellenilişi ýaly, şu ýylyň 22-nji oktýabrynda Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklygynda geçirilen mejlisiň barşynda welaýatlaryň dolandyryş-çäk gurluşyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işleriň jemi jemlendi we birnäçe teklipler öňe sürüldi, öňde durýan wezipeleri üstünlikli amala aşyrmagyň anyk ugurlary kesgitlenildi. Şeýle-de mejlisiň dowamynda Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy döwlet maksatnamalaryndan gelip çykýan Durnukly ösüş maksatlaryny hem-de wezipelerini üstünlikli çözmekde welaýatlaryň dolandyryş-çäk gurluşyny kämilleşdirmegiň ähmiýetini nygtady.

25-nji oktýabrda Milli Geňeşiň Halk Maslahaty Milli Geňeşiň Mejlisi bilen bilelikde iş maslahatyny geçirip, ýurdumyzda dolandyryş-çäk birliklerine gaýtadan seretmek bilen bagly meseleleri gysga wagtda çözmek boýunça anyk çäreleri ara alyp maslahatlaşdy. Halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça işler dowam etdirilýär.

Golaýda Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy bilen Gazagystan Respublikasynyň Parlamentiniň Senatynyň Başlygynyň arasynda geçirilen telefon arkaly söhbetdeşligiň barşynda parlamentara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge taraplaryň gyzyklanma bildirýändigi tassyklanyldy. 21-nji oktýabrda Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzda resmi saparda bolan Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew bilen duşuşyk geçirdi. Belent mertebeli myhman Gahryman Arkadagymyzyň sebit we halkara gün tertibiniň derwaýys meselelerini çözmekde parlament diplomatiýasynyň gurallaryndan işjeň peýdalanmak babatda başlangyçlaryny doly goldaýandygyny aýtdy.

Halk Maslahatynyň agzalary raýatlar, ýerli dolandyryş edaralarynyň we guramalaryň wekilleri bilen duşuşyp, wagyz-nesihat işlerini geçirýärler.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow ilat üçin has amatly şertleri döretmek maksady bilen, her bir sebitiň mümkinçiliklerini nazara alyp, ýurdumyzyň dolandyryş-çäk gurluşyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek meseleleriniň möhümdigini nygtady. Soňky ýyllarda “Türkmenistanyň dolandyryş-çäk gurluşynyň meselelerini çözmegiň tertibi hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda birnäçe özgertmeler amala aşyryldy hem-de häzirki wagtda bu işi dowam etdirmek zerurdyr diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.

Şeýle-de hormatly Prezidentimiz Halk Maslahatynyň agzalarynyň halkymyzyň abadançylygyny ýokarlandyrmaga gönükdirilen täze konsepsiýalary, döwlet maksatnamalaryny we meýilnamalaryny işläp taýýarlamaga hem-de amala aşyrmaga, ilatyň arasynda wagyz-nesihat çärelerini geçirmäge işjeň gatnaşmagynyň zerurdygyny nygtady.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Abdrahmanow ýangyç-energetika toplumynyň düzümlerinde, hususan-da, «Türkmengaz» döwlet konserninde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, pudagy diwersifikasiýalaşdyrmak we onuň maddy-enjamlaýyn binýadyny yzygiderli pugtalandyrmak, innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak arkaly ýurdumyzyň nebitgaz pudagyny depginli ösdürmek, içerki we daşarky bazarlarda uly isleg bildirilýän, ýokary hilli nebithimiýa önümleriniň öndürilýän möçberlerini artdyrmak boýunça görülýän çäreler barada habar berildi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, gazhimiýa senagatynyň kuwwatlyklaryny artdyrmagyň, tebigy gazy gaýtadan işlemegiň we öndürilýän önümleriň möçberlerini ýokarlandyrmagyň häzirki wagtda ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumyny ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlary bolup durýandygyny belledi. Nebitgaz senagatynyň netijeli işi onuň düzümleriniň döwrebaplaşdyrylmagy, tehniki serişdeleriniň yzygiderli kämilleşdirilmegi bilen gönüden-göni baglydyr. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz wise-premýere bu ugurdaky işi dowam etdirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Ýazmyradow suw serişdeleriniň rejeli peýdalanylyşy we ýurdumyzda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyzyň suw hojalygy boýunça öňde goýan wezipelerini ýerine ýetirmek maksady bilen, ýurdumyzyň Suw üpjünçilik meseleleri boýunça hökümet topary tarapyndan ekerançylyk meýdanlarynyň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmak we suw serişdelerini rejeli peýdalanmak boýunça degişli işler alnyp barylýar. Diýarymyzyň dag eteklerindäki çeşme hem-de ýerasty süýji suwlary çykarýan dik guýularyň suwlaryny netijeli ulanmak üçin zerur çäreler görülýär.

Pagta hasylyny gysga wagtda we ýitgisiz ýygnap almak üçin zerur tagallalaryň edilýändigi, bugdaý ekişiniň agrotehniki kadalara laýyklykda dowam etdirilýändigi habar berildi. Şunuň bilen bir hatarda, Daşoguz we Lebap welaýatlarynda daýhanlar köpçülikleýin şaly oragyna, Mary welaýatynda bolsa gant şugundyrynyň hasylyny ýygnamaga girişdiler.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, obasenagat toplumynyň milli ykdysadyýetimizdäki möhüm ornuny nygtady we ýetişdirilen pagta hasylyny öz wagtynda, ýitgisiz ýygnap almagyň, bugdaý ekişini bellenilen agrotehniki möhletlerde tamamlamagyň zerurdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda azyk bolçulygyny üpjün etmek boýunça wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmeginiň ähmiýeti barada aýdyp, şalynyň we gant şugundyrynyň, beýleki gök-bakja ekinleriniň ýetişdirilen bereketli hasylyny ýygnap almak işleriniň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmegini tabşyrdy.

Hormatly Prezidentimiz ekerançylyk meýdanlarynyň suw üpjünçilik meselelerine hemmetaraplaýyn we ylmy esasda çemeleşilmelidigine ünsi çekip, şunda dünýä tejribesiniň, iň täze usullaryň peýdalanylmagynyň esasy talap bolup durýandygyny belledi hem-de wise-premýere degişli tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Purçekow himiýa senagatynyň kärhanalarynyň, hususan-da, oba hojalygy üçin zerur bolan dökünleri öndürýän “Maryazot” önümçilik birleşiginiň kuwwatyny artdyrmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, ýurdumyzyň obasenagat toplumyny ammiak selitrasy bilen doly üpjün etmek hem-de onuň importyny aradan aýyrmak boýunça alnyp barylýan işleriň çäklerinde “Maryazot” önümçilik birleşiginiň durkuny täzelemek we döwrebaplaşdyrmak meýilleşdirilýär.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, pudagyň öňünde durýan ilkinji nobatdaky wezipeleri kesgitläp, ýurdumyzyň oba hojalyk önümlerini öndürijileri zerur bolan dökünler bilen üpjün etmek maksady bilen, himiýa senagatynyň ähli önümçilik kärhanalarynyň netijeli işini gazanmagyň hem-de işleýän kärhanalary yzygiderli döwrebaplaşdyrmagyň möhümdigini aýtdy we bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.

Soňra wise-premýer daşary ýurtlardan zerur bolan himiýa önümlerini satyn almak hem-de daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklary giňeltmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna “Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen Özbegistan Respublikasynyň “Navoiy Milling” jogapkärçiligi çäkli jemgyýetiniň arasynda fosforit ununy satyn almak barada şertnamany baglaşmak hakynda Kararyň taslamasy hödürlenildi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň obasenagat toplumyny mineral dökünler bilen ýeterlik möçberde üpjün etmegiň hem-de himiýa önümçilikleriniň netijeli işlemegi üçin ähli şertleri döretmegiň wajypdygyna ünsi çekip, degişli Karara gol çekdi we resminamany sanly ulgam arkaly iberip, wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Purçekow hormatly Prezidentimiziň durmuşa geçirýän energetika syýasatyny üstünlikli amala aşyrmak maksady bilen görülýän çäreler barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, elektrik energiýasynyň eksport ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak şol syýasatyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Goňşy ýurtlara iberilýän türkmen elektrik energiýasynyň möçberiniň yzygiderli artdyrylmagy amala aşyrylýan işleriň netijeli häsiýete eýedigine şaýatlyk edýär. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna Energetika ministrliginiň “Türkmenenergo” döwlet elektroenergetika korporasiýasy bilen Özbegistan Respublikasynyň “Özbegistanyň milli elektrik ulgamlary” paýdarlar jemgyýetiniň arasynda baglaşylan şertnama goşmaça Ylalaşygy baglaşmak hakynda Kararyň taslamasy hödürlenildi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň energiýa ulgamynyň kuwwatlyklaryny yzygiderli artdyrmak boýunça işleriň wajypdygyny nygtady. Energiýa ulgamy diňe bir Diýarymyzyň çäginde elektrik energiýasynyň ygtybarly we durnukly iberilmegini üpjün etmek bilen çäklenmän, eýsem, onuň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmaga hem ýardam etmelidir. Döwlet Baştutanymyz hödürlenen Karara gol çekip, ony wise-premýere sanly ulgam arkaly iberdi hem-de resminamanyň ýerine ýetirilişine berk gözegçiligi üpjün etmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew dokma senagatynyň kärhanalaryny pagta önümleri bilen üpjün etmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi. Nygtalyşy ýaly, Türkmenistanda iň täze we ýokary tehnologiýaly dokma kärhanalary işe girizilýär, hereket edýänleri döwrebaplaşdyrylýar, olaryň önümçilik kuwwatlyklary yzygiderli artdyrylýar. Bularyň ählisi dokma pudagyny ösdürmegiň strategiýasyny durmuşa geçirmegiň, ony öňdäki hatarlara çykarmagyň, hil taýdan ýokary ölçeglere laýyk gelýän, bäsdeşlige ukyply önümleriň dürli görnüşlerini öndürmegiň hasabyna düşewüntliligi artdyrmagyň ýolunda möhüm ädimlerdir.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ägirt uly serişdeler kuwwatyna eýe bolan dokma senagatynyň ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň gaýtadan işleýän ulgamyny okgunly ösdürmegiň aýdyň mysalyna öwrülendigini belledi. Pudagyň önümçilik binýady yzygiderli döwrebaplaşdyrylýar, ýokary hilli taýýar önümleriň görnüşleri giňeldilýär. Şunuň bilen baglylykda, obasenagat toplumynyň we dokma pudagynyň toplumlaýyn hem-de bilelikdäki sazlaşykly işi, dokma kärhanalaryny senagat taýdan gaýtadan işlemek üçin pagta süýüminiň dürli görnüşleri bilen ýeterlik derejede üpjün etmek gaýragoýulmasyz wezipeleriň hatarynda durýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Şeýle-de wise-premýer Dokma senagaty ministrliginiň daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklaryny ösdürmek, şol sanda dokma kärhanalarynyň işini we olary dolandyrmak ulgamlaryny kämilleşdirmek boýunça amala aşyrylýan işler barada hasabat berdi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ileri tutulýan milli ugurlary we dünýäniň ykdysady giňişliginde umumy goşulyşmak ýagdaýlaryny nazara almak bilen, innowasion ykdysadyýetiň okgunly ösýändiginiň aýdyň mysaly bolup durýan dokma pudagyny hem-de kärhanalary dolandyrmak ulgamlaryny döwrebaplaşdyrmaga ünsi çekdi we bu babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Mämmedowa şu ýylyň noýabr aýynda geçirilmegi meýilleşdirilýän çäreleriň we medeni-durmuş maksatly desgalaryň açylyp ulanmaga berilmegi mynasybetli dabaralaryň maksatnamasy barada hasabat berdi.

Baýramçylyklar we şanly wakalar mynasybetli dürli maslahatlary, “tegelek stol” söhbetdeşliklerini, döredijilik duşuşyklaryny, brifingleri, mediaforumlary, konsertleri hem-de wagyz-nesihat çärelerini geçirmek meýilleşdirilýär. Bulardan başga-da, ýurdumyzyň welaýatlarynda we Aşgabat şäherinde dürli sport ýaryşlaryny, uniwersiadalary, spartakiadalary geçirmek göz öňünde tutulýar.

Noýabr aýynda ýurdumyzda ählihalk bag ekmek dabarasy, Söwda-senagat edarasynda “Türkmentel — 2022” atly halkara sergi we ylmy maslahat, “Sanly çözgüt — 2022” atly innowasion taslamalaryň bäsleşigi geçiriler.

Aşgabatda we ýurdumyzyň welaýatlarynda Hasyl toýy mynasybetli dabaraly baýramçylyk çäreleri, noýabryň ikinji ongünlüginde Daşoguz şäherinde türkmen we özbek halklarynyň dostluk festiwaly guralar. “Türkmenistanyň taryhy we medeni ýadygärlikleri: öwrenmek, gorap saklamak we rejelemek tejribesi” atly halkara ylmy maslahat, şeýle-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň çeper elli zenanlarynyň halkara jemgyýetiniň sanly ulgam arkaly mejlisi noýabr aýynda geçiriljek beýleki halkara çäreleriň hatarynda bolar.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow noýabr aýynda geçiriljek baýramçylyk dabaralarynyň we beýleki medeni çäreleriň türkmen jemgyýetiniň depginli ösüşindäki ähmiýetini belläp, olary ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegi tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz bu çäreleriň her biriniň özünde watançylyk duýgularyny, ahlak gymmatlyklaryny jemlemelidigini, milli medeni däpleriň bu ugurdaky innowasiýalar bilen sazlaşmagy arkaly ýokary çeperçiligi bilen tapawutlanmalydygyny belläp, wise-premýere bu babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary N.Amannepesow Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde geçirilýän düýpli we amaly taýdan ähmiýetli ylmy barlaglar, “Türkmenistanda innowasiýa tehnologiýalary” atly ylmy-amaly elektron žurnalyny döretmek boýunça geçirilýän işler barada hasabat berdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň milli ykdysadyýetimizi senagatlaşdyrmak we döwrebaplaşdyrmak syýasatyndan ugur alnyp, häzirki wagtda oba hojalygy, lukmançylyk, derman, azyk we himiýa senagatlary, ekologiýa, energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmeleri ýaly ileri tutulýan ugurlarda ylmy barlaglar alnyp barylýar.

Wise-premýer Ylmy parklaryň we innowasion meýdançalaryň halkara assosiasiýasynyň (IASP) Baş Assambleýasynyň şu ýylyň sentýabr aýynda geçirilen 39-njy Bütindünýä maslahatynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezini bu assosiasiýanyň agzalygyna kabul etmek boýunça çözgüdiň kabul edilendigini habar berdi. Şeýle-de döwlet maksatnamalarynda bellenen wezipelerden ugur alyp hem-de türkmen alymlarynyň ylmy barlaglaryny halkara giňişlikde giňden wagyz etmek maksady bilen, hojalyk hasaplaşygynda işleýän Tehnologiýalar merkeziniň binýadynda “Türkmenistanda innowasiýa tehnologiýalary” atly ylmy-amaly elektron žurnaly döretmek hem-de ony elektron görnüşde internet ulgamy arkaly ýaýratmak maksadalaýyk hasaplanýar.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň ylym-bilim ulgamyndaky alnyp barylýan işleriň döwlet ösüşiniň ileri tutulýan möhüm ugurlarynyň biridigini aýdyp, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň belent maksatlarynyň we wezipeleriniň üstünlikli ýerine ýetirilmegini kesgitleýändigini nygtady.

Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkeziniň Ylmy parklaryň we innowasion meýdançalaryň halkara assosiasiýasynyň agzalygyna kabul edilmeginiň ýurdumyzyň alymlaryna dünýä derejesindäki barlaglara gatnaşmagyny ep-esli işjeňleşdirmäge mümkinçilik berjekdigini, elektron ylmy-amaly žurnalyň döredilmeginiň bolsa giň ylmy jemgyýetçiligi türkmen ylmynyň gazananlary we innowasion işläp taýýarlamalary bilen tanyşdyrmaga ýardam etjekdigini belledi. Hormatly Prezidentimiz žurnalyň çuň many-mazmunly bolmalydygyny, onda ýerleşdiriljek makalalarda bolsa ileri tutulýan ugurlar boýunça ýurdumyzda alnyp barylýan ylmy işleriň hem-de innowasion işläp taýýarlamalaryň şöhlelenmelidigini belläp, wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Türkmenistanyň wekiliýetiniň 23 — 27-nji oktýabrda Koreýa Respublikasyna bolan iş saparynyň netijeleri barada hasabat berdi.

Döwlet Baştutanymyzyň türkmen-koreý hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmek boýunça beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek maksady bilen, ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde degişli işler amala aşyrylýar. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiziň Buýrugyna laýyklykda, ýurdumyzyň wekiliýeti “Merkezi Aziýa — Koreýa Respublikasy” hyzmatdaşlyk forumynyň 15-nji mejlisiniň işine gatnaşmak üçin Seul we Pusan şäherlerine gulluk iş saparyny amala aşyrdy.

Pusandaky forumyň çäklerinde daşary işler ministrleriniň mejlisi geçirildi. Onuň barşynda türkmen tarapyndan netijeli syýasy-diplomatik gatnaşyklary pugtalandyrmak bilen birlikde, ykdysadyýet we dürli pudaklarda, hususan-da, telekommunikasiýalar, ýokary tehnologiýalar ulgamlaryndaky bilelikdäki iri taslamalary durmuşa geçirmek ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda görkezildi. Şeýle-de Türkmenistanyň wekiliýeti tarapyndan ynsanperwer ulgamdaky gatnaşyklar boýunça anyk teklipler öňe sürüldi. Forumyň dowamynda saglygy goraýyş, sanly tehnologiýalar, syýahatçylyk, energetika we daşky gurşawy goramak, ykdysady howpsuzlyk ýaly ugurlarda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegiň ýollary ara alnyp maslahatlaşyldy.

Ministrler derejesindäki mejlisiň netijeleri boýunça Bilelikdäki Beýannama we “Merkezi Aziýa — Koreýa Respublikasy” hyzmatdaşlyk forumynyň Sekretariatynyň 2023-nji ýyl üçin Iş meýilnamasy kabul edildi. Şeýle hem 2023-nji ýylda «Merkezi Aziýa — Koreýa Respublikasy» hyzmatdaşlyk forumyna Türkmenistan tarapyndan başlyklyk edilmegi we indiki 16-njy forumyň Aşgabatda geçirilmegi kesgitlenildi.

15-nji forumyň çäklerinde 26-njy oktýabrda “Merkezi Aziýa — Koreýa Respublikasy” işewürler geňeşiniň nobatdaky mejlisi geçirildi. Onda ykdysadyýetiň esasy ugurlary boýunça netijeli işewürlik gatnaşyklaryny pugtalandyrmagyň geljegi hem-de ýerine ýetirilmeli işleriň meýilnamalary kesgitlenildi. Şeýle-de esasy koreý kompaniýalarynyň we assosiasiýalarynyň ýolbaşçylary bilen ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirildi.

Seulda hem-de Pusanda Koreýa Respublikasynyň ýolbaşçylarynyň birnäçesi bilen duşuşyklardyr gepleşikler geçirildi. Olaryň barşynda ykdysadyýetiň dürli ulgamlarynda, parlamentleriň we daşary syýasat edaralarynyň ugry boýunça ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy, Türkmenbaşy we Pusan şäherleriniň arasynda doganlyk gatnaşyklaryny ýola goýmak meselesine garaldy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, uly kuwwata eýe bolan Aziýa — Ýuwaş umman sebitiniň döwletleri bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmegiň Türkmenistanyň daşary syýasy strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde kesgitlenendigini nygtady. Ýurdumyz Koreýa Respublikasyny hoşniýetli dost we ygtybarly hyzmatdaş hasaplaýar. Bu döwlet bilen hyzmatdaşlyk deňhukuklylyk, uzak möhletleýinlik, özara bähbitlilik ýörelgeleri esasynda guralýar.

Ýokary, hökümetara we pudagara derejelerdäki yzygiderli duşuşyklar taraplaryň netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de işjeňleşdirmäge ygrarlydyklaryny tassyklaýar. Ençeme ýylyň dowamynda iri koreý kompaniýalary türkmen bazarynda üstünlikli işläp, dürli ulgamlarda giň gerimli taslamalary amala aşyrmaga işjeň gatnaşýarlar diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Biziň ýurtlarymyz köptaraplaýyn esasda, şol sanda “Merkezi Aziýa — Koreýa Respublikasy” görnüşinde netijeli gatnaşyklary saklaýarlar. Munuň özi däp bolan hyzmatdaşlygy diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek üçin amatly mümkinçilikleri şertlendirýär. Häzirki wagtda türkmen-koreý hyzmatdaşlygynyň ugurlaryny giňeltmek, ony täze many-mazmun bilen baýlaşdyrmak babatda ähli mümkinçilikler bar diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow aýtdy we wise-premýere, daşary işler ministrine bu ugurdaky işi yzygiderli dowam etdirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň Baş direktory M.Çakyýew dünýäniň iri kompaniýalary bilen ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynda hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda halkara üstaşyr ulag geçelgeleriniň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak maksady bilen, ýurdumyz döwletleriň arasyndaky gatnaşyklary, şol sanda portlary, demir ýollary, logistikany, gämiçiligi, içerki konteýner daşamalaryny dolandyrmak ulgamynda hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga gönükdirilen netijeli işleri alyp barýar. Daşary ýurtlarda giňden ýaýran öňdebaryjy tejribeler, utgaşykly sanly ulgam arkaly ulag ulgamyny döwrebaplaşdyrmagyň häzirki zaman usullary netijeli peýdalanylýar.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanyň çäk taýdan amatly ýerleşmeginiň onuň Ýewraziýanyň möhüm ähmiýetli üstaşyr ulag merkezi hökmündäki derejesiniň pugtalandyrylmagyny şertlendirýändigini nygtady. Döwletimiz bu ulgamda bar bolan ägirt uly mümkinçiliklerden doly peýdalanmaga çalşyp, ulagyň ähli görnüşiniň maddy-enjamlaýyn binýadyny toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak boýunça milli maksatnamalary üstünlikli amala aşyrýar. Daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen bilelikde söwda gatnaşyklaryny ulag taýdan üpjün etmek we ýollary çekmek boýunça taslamalar durmuşa geçirilýär. Şolar Ýewropa — Aziýa ugry boýunça üstaşyr ýük daşamalarynyň artýan möçberini öz üstüne alyp biler. Döwlet Baştutanymyz bu ulgamda özara tejribe alyşmagy ýola goýmak üçin daşary ýurt kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygy giňeltmegiň zerurdygyny belläp, agentligiň ýolbaşçysyna degişli tabşyryklary berdi.

Hökümet mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly geçirilen Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini jemläp, oňa gatnaşanlara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Türkmenistanyň Prezidenti bilen BAE-niň Prezidentiniň arasyndaky gepleşikler

Çap edildi 21.11.2022

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow resmi sapar bilen Birleşen Arap Emirliklerine ugrady.

Aşgabadyň Halkara howa menzilinde döwlet Baştutanymyzy ýurdumyzyň resmi adamlary ugratdylar.

Türkmenistan parahatçylyk söýüjilik, oňyn Bitaraplyk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasatyny yzygiderli amala aşyrmak bilen, dünýäniň ähli döwletleri, şol sanda arap dünýäsiniň ýurtlary bilen deňhukukly hyzmatdaşlygy ösdürmegi maksat edinýär. Şunuň bilen baglylykda, Birleşen Arap Emirlikleri bilen hyzmatdaşlygyň däp bolan dostlukly, netijeli häsiýetini bellemek gerek. Bu hyzmatdaşlyk soňky ýyllarda hil taýdan täze derejä çykaryldy we baýlaşdyryldy.

Türkmenistan bilen BAE-niň arasyndaky gatnaşyklar ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde, abraýly sebit hem-de halkara guramalaryň çäklerinde depginli ösdürilýär. Munuň şeýle bolmagyna türkmen-emirlikler hyzmatdaşlygyna mahsus ynanyşykly, özara hormat goýmak esasyndaky ýokary derejedäki dialog ýardam berýär. Şeýlelikde, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň Birleşen Arap Emirliklerine şu gezekki sapary we ýokary derejedäki nobatdaky gepleşikleri döwletara gatnaşyklaryň taryhynda täze, möhüm sahypany açmaga gönükdirilendir.

Hormatly Prezidentimiziň uçary BAE-niň paýtagty Abu-Dabiniň Halkara howa menzilinde gondy. Bu ýerde iki ýurduň Döwlet baýdaklary galdyrylypdyr. Belent mertebeli myhmanyň gelmegi mynasybetli düşelen haly ýodajygynyň ugrunda Hormat garawuly nyzama düzüldi.

Howa menzilinde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy Birleşen Arap Emirlikleriniň energetika we infrastruktura ministri Suheil Mohammed Al Mazrui we beýleki resmi adamlar mähirli garşyladylar. Soňra hormatly Prezidentimiz Birleşen Arap Emirlikleriniň Prezidentiniň köşgüne ugraýar.

Belent mertebeli myhmanyň awtomobil kerweniniň köşk meýdanyna gelmegi Türkmenistanyň Prezidentiniň hormatyna top atylmalary bilen garşylanyldy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy Birleşen Arap Emirlikleriniň Prezidenti Şeýh Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýan mähirli garşylady. Döwlet Baştutanlary dostlukly salamlaşýarlar.

Hormat garawulynyň serkerdesi dabaraly hasabat berýär. Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlandy. Hormat garawulynyň esgerleri meýdançadan dabaraly ýöräp geçdiler.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow we Şeýh Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýan köşge barýarlar. Bu ýerde olar Türkmenistanyň we BAE-niň Döwlet baýdaklarynyň öňünde resmi surata düşmek dabarasynyň öňüsyrasynda iki ýurduň Hökümet wekiliýetleriniň agzalary bilen tanyşýarlar.

Döwlet Baştutanymyz bu waka mynasybetli Hormatly myhmanlaryň kitabynda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.

Soňra uly mejlisler zalynda iki ýurduň wekiliýetleriniň gatnaşmagynda giňişleýin düzümdäki ýokary derejeli ikitaraplaýyn gepleşikler geçirildi.

BAE-niň Prezidenti Şeýh Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýan belent mertebeli myhmany ýene-de bir gezek mübärekläp, Türkmenistanyň Prezidentiniň saparyna we şu gezekki gepleşiklere döwletara gatnaşyklary mundan beýläk-de pugtalandyrmak hem-de ösdürmek babatda uly ähmiýet berilýändigini belledi. Nygtalyşy ýaly, Birleşen Arap Emirliklerinde Bitarap Türkmenistanyň netijeli daşary syýasaty hem-de dünýä jemgyýetçiliginiň giň ykrarnamasyna eýe bolan döredijilikli başlangyçlary dolulygyna goldanylýar.

Şeýle hem Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan we häzirki wagtda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda üstünlikli dowam etdirilýän özgertmeler ýolunda ýurdumyzyň ýeten sepgitlerine BAE-de tüýs ýürekden guwanylýandygy bellenildi. BAE-niň Prezidenti Şeýh Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýan mümkinçilikden peýdalanyp, hormatly Prezidentimizi iň ýokary döwlet wezipesine saýlanmagy bilen ýene-de bir gezek gutlap, asylly we jogapkärli işinde üstünlikleri arzuw etdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow BAE-niň Prezidentine mähirli kabul edendigi we myhmansöýerlik üçin Türkmenistanyň wekiliýetiniň adyndan minnetdarlyk bildirdi hem-de Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň mähirli salamyny ýetirdi. Döwlet Baştutanymyz bu saparynyň Türkmenistanyň Prezidenti hökmünde Birleşen Arap Emirliklerine ilkinji saparydygyny belläp, şu duşuşygyň dowamynda ikitaraplaýyn gatnaşyklara degişli meseleleriň giň toplumynyň ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny, bu gatnaşyklary iki tarapyň hem mümkinçiligine, häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýän täze derejä çykarmak barada pikir alşyljakdygyny nygtady.

Hormatly Prezidentimiz sözüni dowam edip, Türkmenistan bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň arasyndaky gatnaşyklaryň yzygiderli hem-de depginli ösýändigini kanagatlanma bilen belledi. Hyzmatdaşlyk edilýän ýyllarda düýpli şertnama-hukuk binýady döredildi, Hökümet we pudaklaýyn derejelerde yzygiderli gatnaşyklar amala aşyrylýar. Türkmenistan hem-de Birleşen Arap Emirlikleri sebit we ählumumy gün tertibiniň möhüm meselelerinde özara düşünişýändigini, garaýyşlarynyň meňzeşdigini bildirmek bilen, halkara giňişlikde netijeli hyzmatdaşlygy ösdürýärler. Birleşen Milletler Guramasynda we beýleki iri halkara düzümlerde birek-birege goldaw bermek asylly däbe öwrüldi.

Türkmenistan we Birleşen Arap Emirlikleri tebigy baýlyklaryň uly gorlaryna eýe bolan, geografik taýdan amatly ýerleşen, depginli ösýän döwletlerdir. Bularyň ählisi söwda-ykdysady ulgamda özara bähbitli hyzmatdaşlyk üçin uly mümkinçilikleri açýar. Bu ugurda bar bolan kuwwaty has netijeli peýdalanmakda Hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki komitete hem-de Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň we Birleşen Arap Emirlikleriniň Söwda-senagat edaralary federasiýasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek boýunça döredilen işewürlik geňeşine möhüm orun berilýär.

Ýangyç-energetika ulgamy häzirki günde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hataryndadyr. Bu ugurda ägirt uly kuwwata eýe bolan Türkmenistan tebigy gazy eksport ediji döwletleriň biridir. Şeýle hem ýurdumyzyň gazhimiýa senagaty ösdürilýär, onuň öndürýän önümleriniň giň görnüşi halkara bazarlara çykarylýar. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyz BAE-niň öňdebaryjy energetika kompaniýalary bilen netijeli hyzmatdaşlyga taýýardyr.

Ulag-logistika ulgamy hem hyzmatdaşlygyň strategik ugurlarynyň biridir. Bu ugurda iki ýurduň port düzümlerini ulanmak arkaly utgaşdyrylan ulag geçelgelerini döretmek boýunça taslamalary amala aşyrmak üçin giň mümkinçilikler bar. Mälim bolşy ýaly, 2018-nji ýylda Hazar deňziniň türkmen kenarynda Türkmenbaşy Halkara deňiz porty ulanmaga berildi. Häzirki wagtda bu port öňdebaryjy tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan, halkara derejedäki köpugurly terminaldyr. Onuň kuwwaty Ýakyn we Orta Gündogaryň, Hindi ummanynyň deňiz ugurlary boýunça gatnawlary ýola goýmaga mümkinçilik berýär. Şeýlelikde, Türkmenbaşy Halkara deňiz porty Gündogar — Günbatar we Demirgazyk — Günorta ugurlary boýunça yklymda iň iri ulag halkasy bolmak mümkinçiligine eýedir. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň we BAE-niň portlarynyň logistik «baglanyşygynyň» örän uly geljegi bar.

Oba hojalygy, aragatnaşyk we kommunikasiýalar, gaýtadan işleýän we himiýa senagaty, täze tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy hyzmatdaşlygyň beýleki möhüm ugurlarynyň hataryndadyr. Şähergurluşyk ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň hem uly geljegi bar. Häzirki günde Türkmenistanda bu ugurda iri taslama — Ahal welaýatynyň täze edara ediş merkeziniň gurluşygy amala aşyrylyp, bu ugurdaky işler tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýar. Bu desgalar toplumy özüniň tehniki we tehnologik häsiýetnamalary boýunça özboluşly hem täsindir, şeýle-de ol düýpgöter täze ölçeglere esaslanýan «akylly» şäheriň nusgasydyr.

Şeýlelikde, Türkmenistanyň dürli ulgamlarda başyny başlan we durmuşa geçirýän giň gerimli taslamalary türkmen-emirlikler hyzmatdaşlygyny, şol sanda maýa goýum işini we netijeli işewürlik gatnaşyklaryny işjeňleşdirmek üçin amatly mümkinçilikleri döredýär.

Ynsanperwer hyzmatdaşlyk barada aýdylanda, ylym, bilim, medeniýet we sungat ugurlary boýunça özara gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegi halklarymyzy ýakynlaşdyrmagyň, dostluk gatnaşyklaryny pugtalandyrmagyň möhüm şertidir. Türkmenistanyň we BAE-niň baý taryhy mirasy, özboluşly däp-dessurlary bar. Bu ulgamda tejribe alyşmak, bilelikdäki çäreleri — Medeniýet günlerini, sergileri, döredijilik toparlarynyň çykyşlaryny guramak medeniýetleriň özara baýlaşdyrylmagyna ýardam berer.

Sport ugry boýunça hyzmatdaşlyk hem möhümdir. 2017-nji ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary üstünlikli geçirildi. BAE-den hem türgenler gatnaşan bu oýunlar sport ulgamynda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek üçin täze mümkinçilikleri açdy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow dostlukly, ynanyşykly, açyklyk ýagdaýynda geçýän şu gezekki duşuşygyň döwletara hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine kuwwatly itergi berjekdigine ynam bildirip, netijeli gepleşikler üçin BAE-niň Prezidenti Şeýh Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýana minnetdarlygyny, Birleşen Arap Emirlikleriniň halkyna bolsa parahatçylyk we rowaçlyk baradaky arzuwlaryny beýan etdi.

Giňişleýin düzümdäki gepleşikler tamamlanandan soňra, Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň we BAE-niň Prezidenti Şeýh Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýanyň gatnaşmagynda ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy.

Resminamalaryň hatarynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň Daşary işler we halkara gatnaşyklar ministrliginiň arasynda 2023-2024-nji ýyllar üçin hyzmatdaşlygyň Maksatnamasy; Türkmenistanyň Hökümeti bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň Hökümetiniň arasynda gümrük işlerinde hyzmatdaşlyk we özara ýardam bermek hakynda Ylalaşyk; Türkmenistanyň Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrligi bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň Howanyň üýtgemegi we daşky gurşawy goramak ministrliginiň arasynda oba hojalyk we azyk howpsuzlygy barada hyzmatdaşlyk etmek boýunça özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Kiberhowpsuzlyk babatda hyzmatdaşlyk etmek barada Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň «Türkmenaragatnaşyk» agentliginiň ýanyndaky Kiberhowpsuzlyk gullugy bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň Kiberhowpsuzlyk geňeşiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary instituty bilen Anwar Gargaş adyndaky Diplomatik akademiýanyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Bilim ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek barada Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň Bilim ministrliginiň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagy we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegi bilen bagly maliýe maglumatlary alyşmak babatda hyzmatdaşlyk etmek barada Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň Maliýe gözegçilik gullugy bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň Maliýe aňtawçylygy edarasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň Maliýe ministrliginiň arasynda fiskal we tehniki meseleler boýunça özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Hökümeti bilen Abu-Dabiniň ösüş gaznasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama bar.

Türkmenistanyň Prezidentiniň BAE resmi saparynyň jemleri boýunça Türkmenistan bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň Bilelikdäki Beýannamasy kabul edilýär.

Soňra ýokary derejedäki ikiçäk duşuşyk geçirildi.

Türkmen-emirlikler hyzmatdaşlygynyň kuwwatyny has netijeli peýdalanmak, onuň ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmaga gönükdirilen we ozal gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklary durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly meseleler içgin ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň we Birleşen Arap Emirlikleriniň Prezidentleri şu gün gol çekilen, döwletara hyzmatdaşlygyň şertnama-hukuk binýadynyň üstüni ýetiren resminamalar toplumynyň ähmiýetini nygtadylar.

Şunuň bilen baglylykda, ýurtlarymyzyň ykdysadyýetiň esasy pudaklarynda netijeli hyzmatdaşlyk edýändiklerini bellemek gerek. Şunda Türkmenistanda soňky ýyllarda amala aşyrylan birnäçe taslamalara BAE-niň gatnaşandygyny anyk mysal hökmünde getirmek bolar. Birleşen Arap Emirlikleriniň maýa goýum we maliýe edaralary, hususan-da, Abu-Dabiniň ösüş gaznasy bilen netijeli hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. Bilim, ylym, medeniýet we sport ulgamlary hem türkmen-emirlikler hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlarydyr.

Şeýle-de taraplar sebit we ählumumy gün tertibiniň özara gyzyklanma bildirilýän ugurlary, ilkinji nobatda, ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy, durnukly ösüşi üpjün etmek bilen bagly meseleler boýunça pikir alyşdylar.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow myhmansöýerlik hem-de döwletara gatnaşyklaryň ösdürilmegine berýän ünsi üçin Birleşen Arap Emirlikleriniň Prezidentine ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirip, Şeýh Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýany Türkmenistana resmi sapar bilen gelmäge çagyrdy. Çakylyk hoşallyk bilen kabul edildi. Saparyň möhleti diplomatik ýollar arkaly ylalaşylar.

Duşuşygyň ahyrynda döwlet Baştutanlary ynanyşykly, dostlukly we şol bir wagtyň özünde işjeň häsiýete eýe bolan, Türkmenistan bilen BAE-niň däp bolan hyzmatdaşlygy hil taýdan täze derejä çykarmaga çalyşýandyklarynyň aýdyň subutnamasyna öwrülen bu gepleşikleriň netijelerine kanagatlanma bildirdiler.

Soňra Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow we Birleşen Arap Emirlikleriniň Prezidenti Şeýh Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýan ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasyna gatnaşyjylar bilen bilelikde ýadygärlik surata düşdüler.

Şol gün döwlet Baştutanymyz Birleşen Arap Emirlikleriniň wise-prezidenti, Premýer-ministri, goranmak ministri we Dubaý emirliginiň häkimi Şeýh Mohammed bin Raşid Al Maktum hem-de BAE-niň Premýer-ministriniň orunbasary, Prezidentiň iş dolandyryş ministri Şeýh Mansur bin Zaýed Al Nahaýýan bilen duşuşyklary geçirdi.

Türkmen-emirlikler hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan meseleleri boýunça pikir alyşmagyň barşynda geçirilen ýokary derejedäki gepleşikleriň dowamynda gazanylan ylalaşyklaryň we olaryň netijeleri boýunça gol çekilen resminamalaryň uly toplumynyň netijeli hyzmatdaşlygy uzak möhletleýin esasda mundan beýläk-de ösdürmek, bilelikdäki täze taslamalary amala aşyrmak üçin ygtybarly binýady goýandygy bellenildi. Şunda taraplaryň özara bähbitli söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmegi, iki ýurduň we olaryň halklarynyň arasyndaky däp bolan dostlukly, ynanyşykly gatnaşyklary pugtalandyrmaga ýardam berýän medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegi maksat edinýändikleri tassyklanyldy.

Türkmenistanyň Prezidentiniň Birleşen Arap Emirliklerine resmi sapary dowam edýär.

Aşgabatda «Türkmenistanyň nebiti we gazy — 2022» atly halkara maslahat we sergi geçirilýär

26.10.2022

Aşgabatda «Türkmenistanyň nebiti we gazy — 2022» atly halkara maslahat we sergi geçirilýär

Söwda-senagat edarasynda «Türkmenistanyň nebiti we gazy — 2022» atly halkara maslahat we sergi öz işine başlady. Ol «Türkmengaz», «Türkmennebit» döwlet konsernleri, «Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasy tarapyndan Türkmen milli nebitgaz kompaniýasy (NaPeCo), Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy, “Türkmen Forum” hojalyk jemgyýeti bilen hyzmatdaşlykda «Gaffney Cline» britan kompaniýasynyň goldaw bermeginde guraldy.

Energetika pudagynda halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga we ösdürmäge gönükdirilen bu ýöriteleşdirilen forum utgaşykly görnüşde geçirilip, oňa sanly ulgam arkaly dünýäniň onlarça döwletinden wekiller gatnaşdylar.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-015.jpg

Gözden geçirilişiň açylyş dabarasyna Hökümet agzalary, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary, Türkmenistandaky diplomatik gulluklaryň we halkara guramalaryň ýolbaşçylary, nebitgaz ulgamynyň meşhur işewür düzümleriniň, maliýe institutlarynyň hünärmenleri, bu ulgamda işleýän kompaniýalaryň esasy bilermenleri, jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, daşary ýurtly myhmanlar we beýlekiler gatnaşdylar.

Daşary ýurt kompaniýalarynyň, iri halkara guramalaryň, banklaryň wekilleri maslahatlaşmalara sanly ulgam arkaly goşuldylar. Forum ýüzlerçe adamy, şol sanda daşary ýurtlaryň 45-e golaýyndan wekilleri bir ýere jemledi. Olar ýangyç-energetika toplumynda halkara, sebit we milli derejede senagatyň geljekki strategiýasyny kemala getirmäge bagyşlanan prezentasiýalar, dünýäniň nebit bazaryndaky işleriň ýagdaýy, bu ulgamda marketing strategiýalary baradaky seljeriş-syn maglumatlary bilen tanyşdyryldy. Oňa gatnaşyjylaryň giň wekilçilikli düzümi Türkmenistan bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmäge dürli ýurtlaryň işewür toparlary tarapyndan gyzyklanmanyň barha artýandygyna şaýatlyk edýär. Olaryň hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga ymtylmalary ýurdumyzyň “Açyk gapylar” syýasaty hem-de ählumumy energetika howpsuzlygyny üpjün etmäge gönükdirilen netijeli başlangyçlary bilen hem şertlendirilendir.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-016.jpg

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň halkara maslahata we sergä gatnaşyjylara iberen Gutlagy uly ruhubelentlik bilen diňlenildi. Gutlagda ýurdumyzyň nebitgaz senagatynyň üstünlikleri bilen dünýä jemgyýetçiligini tanyşdyrmak we bu ugurda daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen tejribe alyşmak maksadyndan ugur alnyp geçirilýän bu halkara maslahatyň hem-de serginiň energiýa serişdelerini çykarmak, gaýtadan işlemek, olaryň dünýä bazarlaryna iberilişini diwersifikasiýalaşdyrmak işleriniň has-da ilerlemeginde ähmiýetiniň uly boljakdygy nygtaldy.

“Garaşsyzlyk ýyllarynda nebitgaz senagatyny ösdürmek, türkmen tebigy gazyny halkara bazarlara diwersifikasiýa ýoly bilen ibermek boýunça ägirt uly işler amala aşyryldy. Döwletimiz tarapyndan durmuşa geçirilýän energetika strategiýasyna laýyklykda, ýurdumyzyň uglewodorod serişdelerini halkymyzyň we beýleki ýurtlaryň halklarynyň bähbidine gönükdirmek babatda alnyp barylýan işler oňyn netijesini berýär” diýlip, döwlet Baştutanymyzyň Gutlagynda bellenilýär.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-017.jpg

Pudaklaýyn gözden geçiriliş Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Diýarymyzyň ýangyç-energetika toplumynyň gazananlaryny giňden wagyz etmek, ýurdumyzyň hem-de daşary ýurtlaryň hünärmenleriniň, Ýewropanyň, Aziýanyň we Amerika yklymynyň esasy öndürijileriniň arasynda işewürlik gatnaşyklaryny ýola goýmak, täze taslamalary işe girizmek, dünýädäki ýagdaýlar hem-de pudagyň geljekki ösüşleri bilen tanyşdyrmak üçin oňyn meýdança bolup hyzmat edýär.

Şu ýyl Söwda-senagat edarasynyň sergi zalynda eksponentleriň 40-dan gowragy, şolaryň hatarynda daşary ýurt kompaniýalarynyň 10-dan gowragy, hususan-da, Azerbaýjandan, Beýik Britaniýadan, Awstriýadan, Hytaýdan, Malaýziýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Russiýadan, Singapurdan, Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndan, Türkiýeden, Ýaponiýadan we beýleki ýurtlardan wekiller diwarlyklaryny görkezdiler. Bu ýerde önümleri hem-de uglewodorod çig malyny gözläp tapmak, çykarmak, ibermek we saklamak ulgamyny üpjün etmek, çuň burawlamak, ozalky hereket edýän turba geçirijileri döwrebaplaşdyrmak, olaryň täzelerini gurmak, nebiti we gazy gaýtadan işlemek boýunça kuwwatlyklary artdyrmak, guýularyň önüm berijiligini köpeltmek babatda hyzmatlaryň giň gerimi görkezilýär. Deňizde gözläp tapmak we Hazarda taslamalary durmuşa geçirmek üçin zerur bolan kenarýaka düzümleri kemala getirmek baradaky meselelere aýratyn üns çekildi. Sergide energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmelerine, kärhanalarda ekologik howpsuzlygy ýokarlandyrmak ulgamyna degişli geljegi uly işläp taýýarlamalara hem-de ekologiýa ugry boýunça täzeçilliklere uly orun berildi.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-018.jpg

Sergä gatnaşyjylaryň hatarynda «Türkmengaz», «Türkmennebit» döwlet konsernleri we «Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasy, ýangyç-energetika toplumynda işleýän onlarça pudaklaýyn kärhana, hususy telekeçiler bar.

Nebitgaz pudagynda bolşy ýaly, metallurgiýa, himiýa, maşyngurluşyk, energetika pudaklarynda, senagat ulgamynda ýokary tehnologik we tehniki kuwwata eýe bolan daşary ýurt kompaniýalarynyň wekilleri öz önümlerini we mümkinçiliklerini görkezmek bilen birlikde, hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ep-esli giňeltmäge, işewür hyzmatdaşlygyň netijeliligini ýokarlandyrmaga hem amatly mümkinçilik alýarlar. Şeýle çemeleşme bu ulgamda netijeli gatnaşyklaryň ösdürilmegine, ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň ählumumy energetika ulgamyna mundan beýläk-de üstünlikli goşulyşmagyna ýardam berer.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-019.jpg

Sergide oňa gatnaşyjylara tehniki serişdeleriň kömegi bilen wirtual ýagdaýda özlerini tebigy serişdeleriň operatory hökmünde duýmaga, nebit guýularynyň burawlanylyşyna hem-de tebigy gaz känleriniň gözlenip tapylyşyna gatnaşmaga özboluşly mümkinçilik döredildi.

Günüň ikinji ýarymynda öz işine başlan «Türkmenistanyň nebiti we gazy — 2022» atly halkara maslahatda energetika bazarynyň ösüşindäki ählumumy ýagdaýlara we hyzmatdaşlygyň geljegi, daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek arkaly, şol sanda Hazar deňziniň türkmen bölegini özleşdirmek boýunça ozaldan bar bolan nebit we gaz känlerini işläp taýýarlamak, täzelerinde gazyp almagy işjeňleşdirmek ýaly möhüm meselelere garaldy.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-020.jpg

“Energiýanyň geljegi: täze howplar we mümkinçilikler” atly mowzukdaky umumy mejlisde bilermenleriň belleýişleri ýaly, häzirki forum energetika diplomatiýasynyň ýagdaýlaryna we geljekki ösüşine, energetika ulgamynyň pandemiýadan soňky täzeden dikeldilişine, energetika bazarlarynyň häzirki ýagdaýyna baha bermäge mümkinçilik berýär. Bu ulgamda halkara hyzmatdaşlygyň tebigy gazyň gorlary boýunça dünýäde dördünji orny eýeleýän hem-de milli bähbitleri, ähli taraplaryň özara jogapkärçiligini nazarda tutmak ýörelgelerinde uzak möhletleýinlik, açyklyk syýasatyny amala aşyrýan döwletimiziň ykdysady strategiýasynyň ileri tutulýan ugry bolup durýandygy nygtaldy.

Türkmen tarapynyň wekilleriniň çykyşlarynda bu ulgamda kesgitlenen wezipeleriň çözülmeginiň türkmen hünärmenleriniň hem-de daşary ýurtly kompaniýalaryň wekilleriniň, nebiti we gazy gaýtadan işleýän senagat üçin enjamlary öndürijileriň, maýa goýum guramalarynyň hyzmatdaşlygyny ösdürmekleri bilen gönüden-göni baglanyşyklydygy bellenildi. Şunuň bilen baglylykda, nebitgaz pudagynda hyzmatdaşlygy has-da giňeltmek boýunça türkmen tarapynyň teklipleri beýan edildi. Ýurdumyzda döredilen amatly maýa goýum ýagdaýy, salgyt ýeňillikleri we beýlekiler Diýarymyzyň ýangyç-energetika toplumynyň gazyp alýan hem-de gaýtadan işleýän senagatyny ösdürmekde maliýe serişdelerini çekmek üçin anyk şertler bilen üpjün edýär. Nebitgaz senagaty uglewodorod serişdeleriniň ägirt uly gorlaryna eýe bolup, milli ykdysadyýetimiziň esasy pudagydyr. Ýurdumyzda bu pudaga innowasion esasda senagatlaşdyrmak, onuň eksport kuwwatyny artdyrmak boýunça giň gerimli maksatnamalary durmuşa geçirmekde uly orun berilýär.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-021.jpg

Çykyşlarda bellenilişi ýaly, halkara işlere başlangyçlar bilen gatnaşýan Türkmenistan ägirt uly kuwwatyny ählumumy bähbitler üçin peýdalanmagy teklip edip, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek babatda öz garaýyşlaryny beýan edýär. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan bu ulgamda toplumlaýyn strategiýany yzygiderli durmuşa geçirýär. Şol strategiýanyň möhüm düzüm bölekleri ekologiýa aýratyn üns berilýän öňdebaryjy tehnologiýalara hem-de işläp taýýarlamalara esaslanan ugurdaş düzümleri döwrebaplaşdyrmakdan, gazyp alyş we gaýtadan işleýiş ulgamlarynyň kuwwatlyklaryny artdyrmakdan, “mawy ýangyjy” eksporta ibermegiň ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmakdan ybaratdyr.

Türkmenistan energiýa serişdelerini uly möçberde eksport edijileriň biri bolmak bilen, olary ibermegiň durnukly halkara ulgamlarynyň kemala getirilmegi ugrunda çykyş edýär. Soňky ýyllarda ýurdumyz sebitiň esasy energetika döwleti hökmünde kemala gelmekde uly ýol geçdi. Munuň mysaly hökmünde nebitgaz pudagynda durmuşa geçirilen we amala aşyrylýan halkara ähmiýetli iri möçberli taslamalary görkezmek bolar.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-022.jpg

Hususan-da, şolaryň biri dünýäniň iri döwletleri hem-de abraýly halkara maliýe institutlary tarapyndan goldanylýan Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasydyr. Bu energiýa geçirijisi türkmen gazynyň Günorta Aziýanyň ýurtlaryna iberilmegini üpjün etmek bilen birlikde, sebitde parahatçylygyň, durnuklylygyň berkarar bolmagyna ýardam etmäge gönükdirilendir. Häzirki wagtda dünýäde iň iri “mawy ýangyç” känleriniň biri bolan “Galkynyş” käniniň tapgyrlaýyn özleşdirilmegi, Türkmenistan — Hytaý gaz geçirijisiniň dördünji şahasynyň çekilmegi boýunça işler dowam edýär. Uglewodorod serişdelerini çykarmakda daşary ýurt maýa goýumlarynyň hasabyna Hazaryň türkmen bölegindäki ýalpaklygyň ygtyýarlandyrylan deňiz toplumlaryny özleşdirmek ileri tutulýan ugur bolup durýar.

Plenar mejlisiň dowamynda BMG-niň Türkmenistandaky hemişelik utgaşdyryjysy Dmitriý Şlapaçenko, “SOCAR” kompaniýasynyň prezidenti Rowşan Najaf, Gruziýanyň Nebit we gaz korporasiýasynyň Baş direktory Georgiý Çikowani, şol sanda sanly ulgam arkaly «CNPC» kompaniýasynyň prezidenti Hou Siszýun, Energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmeleri boýunça halkara agentligiň (IRENA) sebitleýin direktory Binu Partan, Ýewropa Energetika Hartiýasynyň Baş sekretary Gi Lens çykyş etdiler. Daşary ýurtly gatnaşyjylaryň çykyşlarynda Türkmenistanyň özara bähbitli hyzmatdaşlygyň meselelerine netijeli çemeleşmeginiň we ählumumy energetika howpsuzlygyny kemala getirmek boýunça döredijilikli başlangyçlarynyň dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan giň goldaw tapandygy nygtaldy.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-023.jpg

Soňky ýyllarda Türkmenistan üçin döwletara gatnaşyklaryň ösüşinde uly öňegidişlik bolandygy bellenildi. Bilelikdäki möhüm taslamalar şol gatnaşyklaryň netijesidir. Häzirki tehnologiýalaryň we ylmyň ösen döwründe nebit çig malynyň, nebit önümleriniň sarp edilişi barha artýar. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda nebitgaz pudagyny diwersifikasiýalaşdyrmak, içerki we daşarky bazarlarda isleg bildirilýän, ýokary goşmaça bahaly dürli görnüşli nebit we gazhimiýa önümlerini öndürýän, nebiti, tebigy gazy gaýtadan işleýän täze önümçilikleri döretmek boýunça uly işler amala aşyrylýar.

Balkan welaýatynyň Gyýanly şäherçesinde polietileniň we polipropileniň dürli görnüşlerini öndürýän döwrebap gazhimiýa toplumy hereket edýär. Bu kärhana «Türkmengaz» döwlet konserniniň buýurmasy boýunça Ýaponiýanyň «Toyo Engineering Corporation» kompaniýasynyň gatnaşmagynda Koreýa Respublikasynyň «LG International Corp.» we «Hyundai Engineering Co.,Ltd» kompaniýalary tarapyndan guruldy. Ahal welaýatynda «Türkmengaz» döwlet konserniniň hem-de Ýaponiýanyň «Kawasaki Heavy Industries Ltd.» kompaniýasynyň we Türkiýäniň «Rönesans Endüstri Tesisleri Inşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.» kompaniýasynyň bilelikdäki tagallalary bilen, dünýäde ilkinji tebigy gazdan benzin öndürýän zawod guruldy. Ähli ölçegler boýunça ýeke-täk bolan bu kärhananyň öndürýän esasy önümi ýokary ekologik talaplara laýyk gelýän “ЕСО-93” kysymly benzindir.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-024.jpg

Soňra maslahatyň işi mowzuklaýyn mejlisler boýunça dowam etdirildi. Olaryň ilkinjisi “Türkmenistanyň energetika toplumy: Hazar deňziniň nebitgaz ýataklaryny özleşdirmek üçin täze maýa goýum mümkinçilikleri” ady bilen geçirildi. Ara alyp maslahatlaşmalara «Dragon Oil» kompaniýasynyň Ýerine ýetiriji direktory Ali Raşid Al Jarwan, «Gaffney Cline» kompaniýasynyň sebitleýin direktory Drýu Pauell, «ENI S.p.A.» kompaniýasynyň Russiýa we Merkezi Aziýa bazaryny ösdürmek boýunça bölüm müdiri Ernesto Ferlengi, «Schlumberger Logelco, Inc.» kompaniýasynyň Türkmenistandaky şahamçasynyň Baş direktory Nasser Dilmagani Zade, şeýle hem sanly ulgam arkaly «Trans Caspian Resources, Inc» kompaniýasynyň geňeşçi komitetiniň direktory Natali Kostello gatnaşdylar.

Çykyşlarda nebitgaz senagatynda geologiýa-gözleg işleri, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň önümçilik kuwwatlyklaryny döwrebaplaşdyrmak boýunça täze taslamalar, “Galkynyş” gaz känini özleşdirmegiň tejribesi we geljegi, onuň geologik nusgasynyň soňky täzelenmesi, pes uglerodly energiýa elýeterlilik, Türkmenistanyň tebigy gazynyň eksportynyň geljegi, “Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasynyň” çäklerinde alnyp barylýan işler ýaly, ýurdumyz üçin möhüm meselelere aýratyn ähmiýet berildi.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-025.jpg

Maslahat öz işini 28-nji oktýabra çenli “Türkmenistanyň energetika toplumy: gury ýerde nebitgaz ýataklaryny özleşdirmek we gazhimiýa babatda täze maýa goýum mümkinçilikleri”, “Energiýanyň täze döwri: içerki we sebitleýin ösüş üçin sepgitler”, “Uglewodorodlary öndürmekde ekologik meseleler”, “Innowasion tehnologiýalar we nebitgaz ugrundan ylym-bilim babatda täzeçillikler (nou-hau)” atly mowzuklaýyn mejlislerde dowam etdirer. Onuň barşynda meseleleriň giň toplumy ara alnyp maslahatlaşylar. Utgaşykly görnüşde geçiriljek mejlislerde daşary ýurtly iri ugurdaş kompaniýalaryň we halkara maliýe guramalarynyň ýolbaşçylary hem-de hünärmenleri, bilermenler çykyş ederler.

Uglewodorod serişdelerini çykarmagyň, önümçilik-ýerlemek zynjyrynda metanyň we ugurdaş gazyň zyňyndylaryny hasaba almagyň usullaryna degişli möhüm meselelere garalar. Kömürturşy gazynyň daşky gurşawa zyňyndylaryny azaltmak, degişlilikde, tebigy gaza islegiň artmagy, dünýä jemgyýetçiliginiň howanyň üýtgemegi bilen göreşmäge çalyşmagy bilen baglylykda, dünýä energetikasynyň ösüşinde esasy uzak möhletleýin ugurdyr. Daşky gurşawa zyýan ýetirmezden, “ýaşyl” energetika tehnologiýalaryna geçmek üçin energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmeleri, ilkinji nobatda, ýel we Gün energetikasy işjeň ösdüriler. Energiýanyň arzan, ygtybarly, döwrebap çeşmelerine giň elýeterliligiň bolmagy ähli ýurtlaryň depginli ösmegi, olaryň halklarynyň abadançylygy üçin aýgytlaýjy ähmiýete eýedir.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-026.jpg

Şunuň bilen baglylykda, dünýäniň gaz senagatynyň parnik gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmak boýunça alyp barýan işi, zyňyndylary ölçemekde tehnologik innowasiýalaryň orny, sanly serişdeleriň we hasabat hyzmatlarynyň netijeliligi ýaly meseleler ara alnyp maslahatlaşylar. Şeýle serişdeleriň peýdalanylmagy netijesinde nebitgaz senagaty parnik gazlarynyň zyňyndylaryny azaldyp, ýakyn geljekde ekologik taýdan arassa energiýany öndürip biler.

Howanyň üýtgemegi bilen bagly meseleleri çözmekde häzirki wagtda wodoroda — geljegiň ýangyjyna uly ähmiýet berilýär. Wodorod senagat önümçiliginde ulanylanda, parnik gazlaryny emele getirmeýär, çünki onuň ýylylyk döretmek ukyby ýangyjyň beýleki görnüşlerinden üç esse ýokarydyr. Şeýle-de ony energiýany toplaýjy hökmünde ulanmak bolýar. Gaz zyňyndylarynyň bolmazlygy, howpsuzlygy, tygşytlylygy, bäsdeşlige ukyplylygy bu häzirki zaman energiýa serişdesiniň artykmaçlyklarydyr. Häzirki günde energetika tehnologiýalarynyň düzümlerine innowasiýalaryň girizilmegi netijesinde wodorod täze bazarlary “özleşdirmäge” girişýär. Şeýle hem mejlislerde nebitgaz pudagy üçin ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak, şol sanda pudagyň ylmy kuwwatyny ösdürmek, nebitgaz pudagynyň ösdürilmeginde ylmy-barlag we tejribe-konstruktorçylyk işleriniň orny baradaky meseleler ara alnyp maslahatlaşylar.

https://turkmenistan.gov.tm/storage/app/media/Images/2022/10-2022/26102022/OGT/261022-027.jpg

Dünýäniň birnäçe ugurdaş kompaniýalary täze işläp taýýarlamalary bilen tanyşdyrarlar, tejribe alşarlar. Maslahatyň çäklerinde ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň edaralarynyň ýolbaşçylarynyň daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen bu pudakda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň strategik ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmak üçin ikitaraplaýyn duşuşyklaryny, şol sanda sanly ulgam arkaly duşuşyklary geçirmek meýilleşdirildi.

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi

18.11.2022

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşyna degişli birnäçe meselelere, şeýle-de käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy.

Döwlet Baştutanymyz mejlisiň gün tertibini yglan edip, ilki bilen, Milli Geňeşiň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowa söz berdi. Ol ýurdumyzyň Esasy Kanunynyň ýörelgelerine hem-de halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda alnyp barylýan kanun çykaryjylyk işi barada maglumat berdi.

Bellenilişi ýaly, şu ýylyň 12-nji noýabrynda Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň ýigrimi birinji maslahaty geçirildi. Maslahatda “Türkmenistanyň 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň, şeýle hem “Türkmenistanyň 2021-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi hakynda” Mejlisiň kararynyň taslamalaryna garaldy. “Türkmenistanyň 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakynda” Türkmenistanyň Kanuny Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň garamagyna ugradyldy.

Şeýle-de ministrliklerden we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryndan gelip gowuşýan teklipler esasynda ýurdumyzyň ykdysady, syýasy, medeni durmuşynyň dürli ugurlaryna degişli kanun taslamalaryny taýýarlamak boýunça işler dowam etdirilýär. Mejlisiň wekilleri degişli döwlet edaralary bilen bilelikde halkara guramalar tarapyndan guralan hem-de döwlet dolandyryşynyň usulyýetiniň esaslary, adam we ynsanperwer hukuklar babatda halkara borçnamalaryň ýerine ýetirilişi, logistika, ulag düzümlerini ösdürmek, howanyň üýtgemegi bilen bagly töwekgelçilikleri azaltmak we uýgunlaşma çäreleri bilen baglanyşykly maslahatlara, duşuşyklara gatnaşdylar.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygynyň orunbasary K.Babaýew türkmen jemgyýetiniň hukuk esaslaryny mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada maglumat berdi. Häzirki wagtda Milli Geňeşiň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň ýigriminji we ýigrimi birinji maslahatlarynda kabul edilen Kanunlar boýunça Halk Maslahatynyň degişli komitetlerinde ara alyp maslahatlaşmalar we seljerme işleri geçirilýär.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow 11-nji noýabrda Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň çakylygy boýunça Türki Döwletleriň Guramasynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisine hormatly myhman hökmünde gatnaşdy we çykyş etdi. Gahryman Arkadagymyzyň sebit howpsuzlygyny üpjün etmek, ulag, energetika, ekologik abadançylygy berkarar etmek, musulman ýurtlaryndan bolan bosgunlara kömek bermek, medeni-ynsanperwer gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek boýunça öňe süren teklipleri Samarkant sammitine gatnaşyjylar tarapyndan gyzgyn goldanyldy. Özbegistan Respublikasyna saparynyň barşynda Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygynyň Türki dünýäniň ýokary ordeni bilen sylaglanylmagy hormatly Arkadagymyzyň halkara jemgyýetçilikdäki belent abraý-mertebesiniň aýdyň nyşanydyr.

12-nji noýabrda Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Mary welaýatynda iş saparynda bolup, pagtaçylar we gallaçylar bilen duşuşdy, olaryň hal-ýagdaýy, zähmet şertleri bilen gyzyklandy. Şeýle-de hormatly Arkadagymyz “Marygallaönümleri” önümçilik birleşiginiň çörek önümleri kärhanasyna baryp gördi we ýurdumyzyň syýasy partiýalarynyň ýolbaşçylarynyň, welaýatyň häkiminiň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary H.Geldimyradow degişli önümçilik desgalarynyň talabalaýyk ulanylmagyny üpjün etmäge degişli milli kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Bu ulgamdaky işi kadalaşdyrýan Türkmenistanyň Kanunyndan ugur alnyp, kadalaşdyryjy hukuk namalary taýýarlanylýar. Şunuň bilen baglylykda, ýokarda agzalan Kanun esasynda ygtyýarly edara hökmünde bellenen “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugy tarapyndan birnäçe resminamalaryň taslamalary taýýarlanyldy. Resminamalaryň taslamalary Adalat ministrligi hem-de degişli ministrlikler, pudak edaralary bilen bellenen tertipde deslapdan ylalaşyldy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, milli ykdysadyýetiň mundan beýläk-de okgunly ösmegini üpjün etmek, önümçilik ulgamynyň netijeliligini ýokarlandyrmak maksady bilen, ýurdumyzyň kanunçylygyny yzygiderli kämilleşdirmegiň zerurdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz bu işiň yzygiderli, döwrüň talaplaryna laýyklykda, halk hojalyk toplumynyň ähli ulgamlarynyň kuwwatyndan netijeli peýdalanmak üçin hukuk gurallaryny ulanmak arkaly alnyp barylmalydygyny nygtap, wise-premýere bu babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Abdrahmanow “Galkynyş” gaz käninde gaz guýularynyň gurluşygyny tamamlamak hem-de tebigy gazyň goşmaça möçberini çykarmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi. Geçen ýylyň awgustynda “Galkynyş” gaz käninde adaty gaz guýularyndan aýratyn çylşyrymlylygy bilen tapawutlanýan täze guýularyň gurluşygyna badalga berildi. Häzirki wagtda meýilleşdirilen işleri bellenen möhletinden öň tamamlamak hem-de guýulary işe girizmek boýunça zerur çäreler görülýär. Täsin “Galkynyş” käniniň täze gaz guýularynda gazyň goşmaça möçberiniň alynmagyna garaşylýar. Bu gaz guýularynyň işe goýberilmegi ýakyn wagtda gazyň her ýylda çykarylýan möçberini artdyrmaga hem-de “Galkynyş” gaz käniniň täze desgalaryny özleşdirmegi taslama kuwwatyna çykarmaga mümkinçilik berer.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýangyç-energetika toplumynyň Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň düzümindäki möhüm ornuny nygtady we nebitgaz senagatynyň kuwwatyndan netijeli peýdalanmagyň bu ulgamdaky düýpli özgertmeleriň möhüm ugry bolup durýandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz tebigy gazyň çykarylýan möçberini yzygiderli artdyrmagyň wajypdygyna ünsi çekip, wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Ýazmyradow ýurdumyzyň welaýatlarynda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň alnyp barlyşy barada hasabat berdi. Häzirki wagtda ýetişdirilen pagta hasylyny iň soňky hanasyna çenli ýygnap almak boýunça degişli işler geçirilýär, geljek ýylyň hasyly üçin gowaça ekiljek ýerleri ekiş möwsümine taýýarlamak maksady bilen, sürüm işleri dowam edýär.

Bellenilişi ýaly, bugdaý ekişinde oba hojalyk tehnikalary we gurallary netijeli ulanylýar. Ekin meýdanlarynda mineral dökünleri bermek, gögeriş suwuny tutmak işleri sazlaşykly alnyp barylýar. Suw hojalygy baradaky döwlet komiteti tarapyndan “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna” laýyklykda, ekin meýdanlarynyň melioratiw ýagdaýyny we suw üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça degişli çäreler görülýär. Şeýle-de şu ýylyň noýabr aýynda geçirilmegi meýilleşdirilýän Araly halas etmegiň halkara gaznasynyň Döwletara utgaşdyryjy suw hojalyk toparynyň nobatdaky mejlisine görülýän taýýarlyk barada habar berildi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, milli ykdysadyýetimizde oba hojalygynyň möhüm orun eýeleýändigini belledi we ýurdumyzda oba hojalyk işleriniň bellenilen möhletlerde geçirilmegi üçin ähli tagallalary etmegiň zerurdygyny nygtap, wise-premýere bu meseleleri berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Häzirki wagtda, ekin meýdanlaryny suwarmak maksady bilen, dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň döwrebap tehnologiýalary giňden ornaşdyrylýar, oba hojalyk önümleriniň öndürilişini artdyrmak üçin täze suw howdanlary gurlup ulanmaga berilýär, hereket edýän suw howdanlary giňeldilýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň ýurdumyzda suw hojalygyny ösdürmek boýunça maksadalaýyk işleri amala aşyrýandygyny, bu babatda görülýän çäreleriň suw serişdelerini rejeli ulanmagy, goşmaça suw howdanlaryny döretmegi göz öňünde tutýandygyny, munuň bolsa oba hojalygynda ulanylýan suwuň täze gorlaryny döretmäge mümkinçilik berýändigini nygtap, wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Türkmenistanda Araly halas etmegiň halkara gaznasynyň işini kämilleşdirmek we netijeliligini ýokarlandyrmak ýaly meseleleri çözmäge örän jogapkärli çemeleşilýändigini aýdyp, wise-premýere şu gaznanyň Döwletara utgaşdyryjy suw hojalyk toparynyň nobatdaky mejlisini ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün etmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Purçekow ozal berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilişi, hususan-da, 2023-nji ýylda ulanmaga berilmegi meýilleşdirilýän binalaryň we desgalaryň sanawynyň taýýarlanylyşy barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzda gurluşyk senagatyny ösdürmek üçin ähli şertler döredildi, täze şähergurluşyk maksatnamasy üstünlikli durmuşa geçirilýär. Dünýäniň öňdebaryjy tehnologiýalaryny ulanmak arkaly önümçilik we medeni-durmuş maksatly desgalaryň gurluşygy güýçli depginde alnyp barylýar. Ilatymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmak maksady bilen, ýaşaýyş jaýlarynyň, umumybilim berýän orta mekdepleriň, çagalar baglarynyň, saglygy goraýyş desgalarynyň ençemesiniň, birnäçe önümçilik maksatly desgalaryň açylyp ulanmaga berilmegi göz öňünde tutulýar.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, berkarar Watanymyzyň kuwwatynyň hem-de rowaçlygynyň aýdyň nyşanlaryna öwrülýän senagat we medeni-durmuş maksatly täze desgalaryň gurluşygy boýunça işleri depginli dowam etdirmegiň möhümdigine ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz degişli düzümleriň ählisi bilen bilelikde geljek ýylda dabaraly ýagdaýda açyljak binalardyr desgalaryň sanawyny ýene-de bir gezek içgin seljermegi we öwrenmegi tabşyrdy.

Soňra wise-premýer milli ykdysadyýeti mundan beýläk-de senagatlaşdyrmak boýunça işleriň çäklerinde görülýän çäreler, hususan-da, gurluşyk senagatynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak we kämilleşdirmek boýunça amala aşyrylýan işler barada hasabat berdi. Ýurdumyzda giň gerimde alnyp barylýan gurluşyklary we ykdysadyýetiň beýleki pudaklaryny zerur bolan ýokary hilli gurluşyk serişdeleridir önümleri bilen ýeterlik derejede üpjün etmek maksady bilen, hereket edýän önümçilikleriň işlerinde zerur bolan serişdeleri satyn almak boýunça degişli işler alnyp barylýar. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiziň garamagyna degişli Kararyň taslamasy hödürlenildi.

Döwlet Baştutanymyz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň senagat ulgamyny toplumlaýyn ösdürmegiň hem-de uly isleg bildirilýän gurluşyk önümleriniň çykarylýan möçberini yzygiderli artdyrmagyň zerurdygyny aýtdy hem-de ugurdaş kärhanalaryň önümçilik kuwwatlyklaryndan has netijeli peýdalanmak üçin ähli şertleriň döredilmeginiň wajypdygyna ýene-de bir gezek ünsi çekdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Karara gol çekip, ony sanly ulgam arkaly wise-premýere iberdi we öňde goýlan wezipeleri ýerine ýetirmek boýunça birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew 29-30-njy noýabrda Aşgabat şäherinde Türkmen-awstriýa bilelikdäki toparynyň nobatdaky 11-nji mejlisini hem-de onuň çäklerinde işewürlik maslahatyny geçirmäge taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, bu çärelere, esasan, agajy, plastik we demir önümlerini gaýtadan işleýän senagat pudaklary, oba we suw hojalygy, azyk senagaty, saglygy goraýyş we beýleki pudaklar üçin ýokary tehnologiýaly enjamlary öndürýän maşyngurluşyk kärhanalarynyň wekilleriniň gatnaşmagy göz öňünde tutulýar. Şeýle-de olara sanly ulgam, elektron programma üpjünçiligi, daşky gurşawy goramak, medeniýet, ylym-bilim ugurlarynda iş alyp barýan kompaniýalar gatnaşar. Forumyň meýdançalarynda türkmen işewürleriniň hem-de Awstriýanyň kompaniýalarynyň wekilleriniň arasynda ikitaraplaýyn duşuşyklaryň we gepleşikleriň birnäçesini geçirmek meýilleşdirilýär.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanyň Awstriýa bilen däp bolan dostlukly gatnaşyklary pugtalandyrmaga möhüm ähmiýet berýändigini belledi. Şol gatnaşyklaryň okgunly ösmegi taraplaryň uzak möhletleýin esasda hyzmatdaşlyk etmäge çalyşýandyklaryny tassyklaýar. Netijeli söwda-ykdysady gatnaşyklar döwletara hyzmatdaşlygyň ýokary derejesiniň aýdyň görkezijisidir. Awstriýanyň türkmen bazarynda eýeleýän ornuny giňeltmäge çalyşýan uly işewür toparlaryň wekilleri bilen köpýyllyk ysnyşykly gatnaşyklar munuň anyk subutnamasydyr. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Ýewropanyň bu ýurdy bilen hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ösdürmekde netijeli gural hökmünde Türkmen-awstriýa bilelikdäki toparynyň möhüm ornuny belledi. Hormatly Prezidentimiz Aşgabatda geçiriljek işewürlik maslahatynyň netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de okgunly ösdürmäge täze itergi berjekdigine ynam bildirip, wise-premýere bu çäreleri geçirmäge ýokary guramaçylyk derejesinde taýýarlyk görülmegini üpjün etmek babatda birnäçe tabşyryklary berdi.

Hasabatyň dowamynda wise-premýer käbir pudaklaýyn dolandyryş edaralaryndaky üýtgeşmeler göz öňünde tutulyp, Türkmen-awstriýa bilelikdäki toparynyň hem-de Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-azerbaýjan toparynyň türkmen böleginiň düzümi babatda degişli işleriň geçirilýändigini habar berdi.

Hormatly Prezidentimiz bu meselä ünsi çekip, olaryň işiniň ähmiýetini nygtady. Bu toparlaryň işi ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň mundan beýläk-de pugtalandyrylmagyna we giňeldilmegine ýardam etmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz wise-premýere bu ugurda degişli çäreleri görmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Mämmedowa şu ýylyň 28 — 30-njy noýabrynda Aşgabat şäherinde geçiriljek “Milli aýdym-saz sungaty dünýä halklarynyň mirasynda” atly halkara festiwala we maslahata görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe halkymyzyň baý medeni mirasyny düýpli öwrenmek we aýawly saklamak, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen medeni gatnaşyklary pugtalandyrmak üçin ähli zerur şertleriň döredilýändigini belläp, halkara forumy ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmek babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Soňra wise-premýer 23 — 25-nji noýabrda Täjigistan Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleriniň geçirilmegine görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, Medeniýet günleriniň çäklerinde Täjigistanyň häzirki zaman suratkeşleriniň, şekillendiriş sungaty eserleriniň, neşir önümleriniň, milli lybaslarynyň sergisiniň, birnäçe beýleki medeni çäreleriň geçirilmegi meýilleşdirilýär.

Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasat strategiýasyny üstünlikli durmuşa geçirmekde, beýleki halklar bilen dostlukly gatnaşyklary pugtalandyrmakda şeýle medeni çäreleriň möhüm ähmiýetini belledi we wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.

Şeýle-de wise-premýer 22-nji noýabrda sanly ulgam arkaly geçiriljek “Türkmenistanyň taryhy we medeni ýadygärlikleri: öwrenmek, gorap saklamak we rejelemek tejribesi” atly halkara maslahata görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň taryhy-medeni ýadygärliklerini öwrenmegiň, bu ugurda amala aşyrylýan ylmy işleriň we barlaglaryň, medeni gymmatlyklarymyzy bütin dünýäde wagyz etmegiň möhüm ähmiýete eýedigini nygtady hem-de wise-premýere halkara maslahatyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary N.Amannepesow öňümizdäki aýda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde sanly ulgam arkaly geçirilmegi meýilleşdirilýän halkara olimpiadalar barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, “Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasynda” hem-de “Türkmenistanda tebigy we takyk ylmy ugurlara degişli dersleri okatmagy kämilleşdirmegiň Konsepsiýasynda” kesgitlenen wezipeleri durmuşa geçirmek maksady bilen, şeýle-de Halkara Bitaraplyk güni mynasybetli 5 — 7-nji dekabrda Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde biologiýa dersi boýunça halkara internet olimpiadasyny hem-de 5-nji dekabrda S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetinde ekologiýa dersi boýunça açyk halkara olimpiadany geçirmek meýilleşdirilýär.

Halkara ders olimpiadalaryna türkmen talyplary bilen birlikde Russiýanyň, Germaniýanyň, Hytaýyň, Rumyniýanyň, Wengriýanyň, Ýaponiýanyň, Azerbaýjanyň, Belarusuň, Özbegistanyň, Gazagystanyň we beýleki köp sanly döwletleriň ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň gatnaşmagyna garaşylýar.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bu ugurda geçirilýän işleriň we halkara derejedäki aň-paýhas bäsleşikleriniň yzygiderli guralmagynyň wajypdygyna aýratyn ünsi çekdi hem-de şeýle çäreleriň diňe bir zehinli türkmen ýaşlaryny ýüze çykarmak bilen çäklenmän, eýsem, dünýäniň öňdebaryjy ýokary okuw mekdepleri bilen halkara hyzmatdaşlygy ýola goýmaga ýardam edýändigini belläp, bu babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Soňra wise-premýer ylymly-bilimli, maksada okgunly, zähmetsöýer, Watana wepaly türkmen ýaşlaryny terbiýelemek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiziň şu ýylyň 1-nji sentýabrynda geçirilen Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň VII gurultaýynda giň gözýetimli ýaş nesli kemala getirmek, wagyz-düşündiriş işlerini güýçlendirmek barada beren tabşyryklaryndan ugur alnyp, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň ýanynda “Arkadagly ýaşlar” atly elektron žurnaly döretmek göz öňünde tutulýar.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, döwrebap sanly tehnologiýalary giňden ulanmagyň döwletimizi we jemgyýetimizi okgunly ösdürmegiň möhüm şerti bolup durýandygyny, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň belent maksatlaryny hem-de wezipelerini ýerine ýetirmegiň üstünliklerini kesgitleýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz täze elektron neşiriň döredilmeginiň wajypdygyny we derwaýysdygyny belläp, onuň örän gyzykly, çuň manyly bolmalydygyny, zehinli türkmen ýaşlarynyň geçirýän ylmy barlaglarynyň hem-de innowasion işläp taýýarlamalarynyň ähmiýetini açyp görkezmelidigini nygtady.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow hormatly Prezidentimiziň 21-22-nji noýabrda Birleşen Arap Emirliklerine meýilleşdirilen resmi saparyna taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi.

Şunuň bilen baglylykda, 1995-nji ýylyň oktýabrynda iki ýurduň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýlandygy bellenildi. Türkmenistan bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň arasyndaky Hökümet we daşary syýasat edaralarynyň ugry boýunça hem-de abraýly halkara guramalaryň çäklerinde yzygiderli gatnaşyklar ýola goýuldy. Ikitaraplaýyn söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk okgunly ösdürilýär, haryt dolanyşygynyň möçberini artdyrmak üçin uly mümkinçilikler bar. Şunda Hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki topara möhüm orun degişlidir. Häzirki wagtda Abu-Dabiniň ösüş gaznasy we BAE-niň beýleki maliýe düzümleri bilen bilelikde maýa goýum taslamalaryny işläp taýýarlamak we durmuşa geçirmek boýunça netijeli işler alnyp barylýar.

Türkmenistan bilen BAE-niň arasynda ynsanperwer ulgamdaky, bilim, ylym we medeniýet ugurlaryndaky gatnaşyklar hem işjeň ösdürilýär. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna hormatly Prezidentimiziň öňümizdäki resmi saparynyň maksatnamasy hödürlenildi. Saparyň netijeleri boýunça ikitaraplaýyn resminamalaryň birnäçesine gol çekmek göz öňünde tutulýar.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanyň ählumumy parahatçylygyň we abadançylygyň maksatlaryna laýyk gelýän netijeli halkara hyzmatdaşlyk strategiýasyna pugta ygrarlydygyny nygtady. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň daşary syýasat ugruny durmuşa geçirmekde Ýakyn Gündogaryň ýurtlary bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmäge uly ähmiýet berilýändigini belläp, Birleşen Arap Emirlikleri bilen döwletara gatnaşyklaryň dostlukly häsiýetini kanagatlanma bilen nygtady. Uly kuwwatyň bolmagy ikitaraplaýyn söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek we diwersifikasiýalaşdyrmak, maýa goýum işini, işewürlik gatnaşyklaryny işjeňleşdirmek, medeni-ynsanperwer gatnaşyklary pugtalandyrmak, olary täze many-mazmun bilen baýlaşdyrmak üçin amatly mümkinçilikleri döredýär.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, ýokary derejede geçiriljek gepleşikler häzirki döwrüň ýagdaýlaryny we uzak möhletleýin geljegi nazara almak arkaly Birleşen Arap Emirlikleri bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygyň esasy ugurlaryny kesgitlemäge, döwletara gatnaşyklary täze anyk many-mazmun bilen baýlaşdyrmaga ýardam berer. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz wise-premýere, daşary işler ministrine Birleşen Arap Emirliklerine resmi sapara taýýarlyk görmegiň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň Baş direktory M.Çakyýew “Demir ýollaryň we demir ýol ulagynyň beýleki obýektleriniň gorag zolaklarynyň bellenilmeginiň Tertibini tassyklamak hakynda” Kararyň taslamasy barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynda amala aşyrylýan durmuş-ykdysady özgertmeleriň çäklerinde milli ulag we kommunikasiýa pudagynda ulanylýan kadalaşdyryjy hukuk namalary döwrüň talaplaryna laýyk getirilip, yzygiderli kämilleşdirilýär. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli resminamanyň taslamasy hödürlenildi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň üstaşyr ulag mümkinçiliklerini ösdürmek üçin demir ýol düzüminiň döwrebap desgalarynyň kuwwatyndan doly derejede peýdalanmagyň hem-de demir ýol ulagy arkaly daşalýan ýükleriň möçberini mundan beýläk-de artdyrmagyň zerurdygyny aýtdy. Şeýle-de döwlet Baştutanymyz otlularyň we ulag serişdeleriniň hereketiniň ýygylygy bilen baglylykda, demir ýollaryň gorag zolaklarynyň dürli sazlaýjy enjamlar bilen enjamlaşdyrylmalydygyny belledi hem-de degişli Karara gol çekip, ony sanly ulgam arkaly iberdi we agentligiň ýolbaşçysyna birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow mejlisiň dowamynda milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň mundan beýläk-de sazlaşykly ösüşine gönükdirilen birnäçe meselelere garalandygyny we degişli resminamalaryň kabul edilendigini belledi.

Döwlet Baştutanymyz mejlisi jemläp, oňa gatnaşanlara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, mähriban Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň bähbidine alyp barýan işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.

 

Türkmenistan ählumumy durnukly ösüşiň bähbidine döwletara gatnaşyklary ösdürýär

Çap edildi 17.10.2022

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň syýasy, ykdysady durnuklylygyň saklanmagyna, sebit we ählumumy derejede parahatçylyk hem-de ynanyşmak medeniýetiniň pugtalandyrylmagyna, halkymyzyň abadan durmuşynyň üpjün edilmegine, uzak möhletleýin geljegi nazara almak bilen, Watanymyzyň gülläp ösmegi üçin ygtybarly binýadyň kemala getirilmegine gönükdirilen strategiýasynyň netijeliliginiň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.

10-njy oktýabrda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onuň dowamynda ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň pudaklarynda şu ýylyň dokuz aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemleri jemlenildi, Prezident Maksatnamasyny hem-de ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça maksatnamalary amala aşyrmagyň barşy ara alnyp maslahatlaşyldy.

Ýylyň başyndan bäri ykdysadyýetiň ähli pudaklarynyň we sebitleriň durnukly ösüşini üpjün etmäge gönükdirilen toplumlaýyn çäreler amala aşyryldy. Jemi içerki önümiň depginli ösüşi munuň aýdyň subutnamasydyr. 2021-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, jemi öndürilen önümiň möçberi 10,9 göterim artdy. Hasabat döwründe bölek satuw haryt dolanyşygy, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 10,5 göterim, daşary söwda dolanyşygy bolsa 40,7 göterim köpeldi. Döwlet býujetiniň 80,3 göterimi durmuş ulgamyny maliýeleşdirmäge gönükdirildi. Ýurdumyzyň iri we orta kärhanalarynda ortaça aýlyk zähmet haky, 2021-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 10,4 göterim ýokarlandy. Aýlyk zähmet haklary, pensiýalar, döwlet kömek pullary we talyp haklary doly maliýeleşdirildi.

“Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň” çäklerinde hasabat döwründe göz öňünde tutulan 370 desganyň 89-synda gurluşyk-gurnama işleri alnyp baryldy. Häzirki wagtda degişli ministrlikler, pudaklaýyn dolandyryş edaralary, welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimlikleri bilen bilelikde 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň, Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň esasy ugurlarynyň hem-de maýa goýum Maksatnamasynyň taslamalaryny taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar.

Döwlet Baştutanymyz ýerine ýetirilen işleriň netijeleriniň dünýä ykdysadyýetinde ýüze çykan kynçylyklara garamazdan, Garaşsyz Watanymyzyň üstünlikli ösmegini dowam etdirýändigini, aýdyň görkezýändigini belledi. Nygtalyşy ýaly, jemi içerki önüm 6,2 göterim artdy. Daşary söwda dolanyşygy, geçen ýylyň degişli döwrüne garanyňda, 40 göterim ýokarlandy. Maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna özleşdirilen düýpli maýa goýumlaryň möçberi 20 milliard manatdan gowrak bolup, 2021-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 13 göterim artdy.

Hormatly Prezidentimiz öňde durýan wezipelere ünsi çekip, şu ýyly gowy netijeler bilen tamamlamak üçin hemmeleriň yhlas bilen işlemelidigini, ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda oňyn netijeleri gazanmak we jemi içerki önümiň ösüş depginini durnukly saklamak üçin çäreleri görmegiň zerurdygyny nygtady. Şeýle-de, ilkinji nobatda, geljek ýylyň Döwlet býujeti boýunça ýene-de maslahat geçirmek we onuň ähli maddalaryna garamak barada görkezme berildi.

14-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisine hem-de “Merkezi Aziýa — Russiýa” sammitine gatnaşmak üçin, şeýle-de doganlyk ýurda döwlet saparyny amala aşyrmak maksady bilen, Gazagystan Respublikasyna bardy. Döwlet Baştutanymyz GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisindäki çykyşynda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň çäklerinde özara gatnaşyklaryň, obýektiw umumydünýä ýagdaýlaryna we çylşyrymlylyklara garamazdan, durnuklylygyny hem-de ösüşini saklap galýandygyny belledi. Biziň özara gatnaşyklarymyzyň şeýle häsiýeti olary mundan beýläk-de ösdürmegiň zerurlygyna we geljegine umumy düşünmegimiz, oňyn, ylalaşykly jogaby talap edýän dünýä hem-de sebit gün tertibiniň täze ýagdaýlaryna oňat düşünmek bilen şertlendirilendir.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow ulag, ýangyç-energetika toplumy, aragatnaşyk, kommunikasiýalar, senagat taýdan goşulyşmak, söwda, innowasiýalar, tehnologiýalar ýaly ulgamlary GDA-da ykdysady hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezdi. Döwlet Baştutanymyz GDA-nyň şu günki kuwwatynyň geljegi uly bolan bu pudaklarynda möhüm ähmiýetli taslamalaryň durmuşa geçiriljekdigine, biziň ýurtlarymyzyň çäkleriniň bolsa yklymda Ýewropany we Aziýany birleşdirýän ykdysady hyzmatdaşlygyň esasy ýollaryna öwrüljekdigine ynam bildirdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz GDA-nyň bähbitlerine Hazar deňzindäki port düzümini, şol sanda Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň kuwwatlyklaryny, Türkmenistanyň ösýän söwda flotuny ulanmagyň mümkinçiliklerine garamagy teklip etdi. Şunuň bilen birlikde, Arkalaşygyň içindäki söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmek, geljekki hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ýola goýmak, söwdany işjeňleşdirmek, dürli pudaklarda goşulyşmak bilen bagly gatnaşyklary pugtalandyrmak üçin meýdança hökmünde GDA ýurtlarynyň köpugurly ykdysady sergi-ýarmarkasyny guramak barada oýlanmak teklip edildi.

Hormatly Prezidentimiz daşary syýasy gün tertibi baradaky meselä degip geçip, ýakynda Çolpon-Ata şäherinde geçirilen Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň dördünji konsultatiw duşuşygynda Türkmenistanyň howpsuzlyk ulgamynda birnäçe başlangyçlary öňe sürendigini ýatlatdy. Bu başlangyçlar biziň tutuş Arkalaşygymyz üçin hem wajypdyr. Gürrüň, hususan-da, dürli ýagdaýlarda we görnüşlerde ýüze çykýan açyk, gizlin wehimler barada barýar.

Döwlet Baştutanymyz öz çykyşynda häzir GDA-da sport hyzmatdaşlygyna, hakykatdan-da, giň we yzygiderli häsiýet bermegiň wagty ýetdi diýip belledi. Şunuň bilen baglylykda, GDA-nyň Bedenterbiýe we sport boýunça geňeşiniň howandarlygynda halkara sport oýunlaryny geçirmek boýunça Utgaşdyryjy komiteti döretmek we diňe bir GDA-dan däl, eýsem, gyzyklanma bildiren beýleki ýurtlaryň türgenleri üçin hem açyk bolan, yzygiderli esasdaky “Dostluk oýunlaryny” guramak boýunça işe başlamak teklibi öňe sürüldi. Şunuň bilen baglylykda, bar bolan tejribäni, degişli düzümleri nazara almak bilen, ilkinji “Dostluk oýunlaryny” Türkmenistanda geçirmäge taýýarlyk beýan edildi.

Şol gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow “Merkezi Aziýa — Russiýa” sammitine gatnaşdy. Şunda Türkmenistanyň, Russiýanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň döwlet Baştutanlarynyň şu duşuşygynyň esasynyň Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen şu ýylyň maý aýynda Aşgabatda ýokary derejede geçirilen Merkezi Aziýa döwletleriniň we Russiýa Federasiýasynyň birinji Parlamentara forumynda goýlandygyny bellemek möhümdir.

Döwlet Baştutanymyz sammitde çykyş edip, soňky döwürde dünýä geosyýasatyndaky ýagdaýlaryň tamalary ödemeýändigini belledi. Munuň özi BMG-niň we beýleki esasy institutlaryň netijeliligine täsirini ýetirýär. Döwletara gatnaşyklaryň many-mazmuny üýtgeýär. Gapma-garşylyklaryň, terrorçylygyň, ekstremizmiň we radikalizmiň howplarynyň çäkleri giňelýär. Nygtalyşy ýaly, şeýle şertlerde Merkezi Aziýanyň döwletleriniň we Russiýanyň ysnyşykly, netijeli gatnaşyklary aýgytlaýjy ähmiýete eýe bolýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz öňüni alyş çäreleriň möhümdigini belläp, dört sany esasy ugra ünsi çekdi.

Birinjiden, biziň döwletlerimizde ýagdaýy durnuksyzlaşdyrmaga synaglara garşy durmak; ikinjiden, terrorçylyk, ekstremizm wehimlerinden, kiber we biologik howplardan goranmagyň kepilliklerini üpjün etmek; üçünjiden, jemgyýetçilik aňyna ýalan düşünjeleriň we ahlak ýörelgeleriniň emeli ornaşdyrylmagyna garşy göreşmek; dördünjiden, dünýädäki ýagdaýlaryň umumy çylşyrymlaşmagynyň bolup biläýjek ýaramaz täsirleriniň öňüni almak.

Ýokarda agzalan ugurlarda bilelikdäki işi işjeňleşdirmek maksady bilen, Daşary işler ministrlikleriniň arasynda altytaraplaýyn geňeşmeleriň iş tertibini kadalaşdyrmagy maksadalaýyk hasaplaýarys diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we munuň ýörite gulluklaryň, beýleki düzümleriň işine-de degişlidigini nygtap, ministrliklere, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylaryna ýokarda sanalyp geçilen wezipelerden ugur alyp, geňeşmeleriň algoritmini we mowzugyny işläp taýýarlamagy tabşyrmagy teklip etdi.

Hormatly Prezidentimiz öz çykyşynda owgan meselesine, parlamentara gatnaşyklar, ykdysady, medeni, bilim we sport boýunça hyzmatdaşlyk bilen bagly meselelere degip geçdi. Şeýle-de hemişelik hereket edýän “Merkezi Aziýa — Russiýa” görnüşindäki işewürler düzümini döretmek we geljek ýylda Merkezi Aziýanyň hem-de Russiýanyň halklarynyň medeniýet we sungat festiwalyny guramak baradaky teklipler beýan edildi. Döwlet Baştutanymyz sebitde yklym ähmiýetli üstaşyr ulag ulgamynyň döredilmegine aýratyn üns çekip, Türkmenistanyň öz çäginden Pars aýlagyna, Eýranyň portlaryna we şol ýerden Hindistana gysga ýoly üpjün edýän ýurt hökmünde Demirgazyk — Günorta ulag geçelgesiniň işini işjeňleşdirmäge girişmäge taýýardygyny tassyklady.

Türkmenistan GDA-nyň giňişliginde netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek, sebit we sebitara görnüşlerde köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy giňeltmek meselelerinde işjeň hem-de başlangyçly orun eýeleýär. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Aziýada özara gatnaşyklar we ynanyşmak çäreleri boýunça Maslahaty ösdürmek işinde ajaýyp hyzmatlary hem-de gymmatly goşandy üçin “Aziýada özara gatnaşyklar we ynanyşmak çäreleri boýunça Maslahatyň 30 ýyllygy” atly birinji derejeli ýubileý medaly bilen sylaglandy.

15-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň Gazagystan Respublikasyna döwlet saparynyň çäklerinde Astanada ýokary derejedäki ikitaraplaýyn gepleşikler geçirildi. Bu gepleşikler dost-doganlygyň we hoşniýetli goňşuçylygyň berk binýadyna, deňhukukly, özara bähbitli hyzmatdaşlygyň ýörelgelerine esaslanýan döwletara gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň ýolunda möhüm ädim boldy. Gepleşikleriň dowamynda döwlet Baştutanlary ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň meseleleriniň giň gerimini ara alyp maslahatlaşdylar. Şeýle-de sebit we halkara gün tertibiniň özara gyzyklanma bildirilýän möhüm ugurlary boýunça pikir alyşdylar.

Söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmek, ikitaraplaýyn söwda dolanyşygynyň möçberlerini artdyrmak, energetika, ulag ulgamlarynda, senagat taýdan goşulyşmakda, obasenagat toplumynda hyzmatdaşlygy giňeltmek, Hazar deňzinde hyzmatdaşlyk etmek, ekologik meseleler, şol sanda Aral meselesi boýunça hyzmatdaşlyk etmek meselelerine aýratyn üns berildi. Şeýle-de medeni-ynsanperwer ulgamda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň wajypdygy tassyklanyldy. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz 2023-nji ýylda Gazagystan Respublikasynda Türkmenistanyň Medeniýet günlerini guramak baradaky meselä garamagy teklip etdi. Türkmen we gazak halklarynyň meşhur şahyrlarynyň, akyldarlarynyň — Magtymguly Pyragynyň, Abaý Kunanbaýewiň ýadygärliklerini, degişlilikde, Astanada we Aşgabatda ornaşdyrmak boýunça meselä gaýdyp gelmegiň maksadalaýykdygy bellenildi.

Gepleşikleriň netijeleri boýunça ikitaraplaýyn resminamalaryň uly toplumyna gol çekildi. Şolaryň hatarynda Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy bilen Gazagystanyň Daşary söwda edarasynyň arasynda hyzmatdaşlyk barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi bilen Gazagystan Respublikasynyň “Atameken” Milli telekeçiler edarasynyň arasynda hyzmatdaşlyk hakynda Ähtnama; “Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen Gazagystan Respublikasynyň Senagat we infrastrukturalaýyn ösüş ministrliginiň arasynda himiýa senagaty babatda hyzmatdaşlyk etmek barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentligi bilen Gazagystan Respublikasynyň Senagat we infrastrukturalaýyn ösüş ministrliginiň arasynda üstaşyr ulag hyzmatdaşlygy-nyň ösüşi barada Ähtnama; Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentligi bilen Gazagystan Respublikasynyň Sanly ösüş, innowasiýa we aerokosmos senagaty ministrliginiň arasyn-da kosmos giňişligini parahatçylykly maksatlar bilen öwrenmek we ulanmak barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrligi bilen Gazagystan Respublikasynyň Oba hojalyk ministrliginiň arasynda ösümlikleriň karantini babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi bilen Gazagystan Respublikasynyň Medeniýet we sport ministrliginiň arasynda syýahatçylyk babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Energetika ministrligi bilen Gazagystan Respublikasynyň Energetika ministrliginiň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi bilen Gazagystan Respublikasynyň Maliýe ministrliginiň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Ähtnama; 2022 — 2024-nji ýyllar üçin Türkmenistanyň Hökümeti bilen Gazagystan Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda hyzmatdaşlyk boýunça toplumlaýyn Maksatnama; Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň Strategik barlaglar boýunça ylmy merkeziniň we Gazagystan Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň ýanyndaky Daşary syýasaty öwreniş institutynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama bar. Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri instituty (Aşgabat, Türkmenistan) bilen Abylaý han adyndaky Halkara gatnaşyklary we dünýä dilleri gazak uniwersitetiniň arasynda hyzmatdaşlyk hakynda Şertnamanyň; Türkmenistanyň Içeri işler ministrligi bilen Gazagystan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň arasynda jenaýatçylyga garşy göreşmek babatda meýiller hakynda Ähtnamanyň hem ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň şertnama-hukuk binýadynyň üstüni ýetirendigini bellemek gerek. Bu resminamalara-da şu saparyň barşynda gol çekildi.

Ýygnananlaryň el çarpyşmalary astynda Türkmenistanyň hem-de Gazagystanyň döwlet Baştutanlary Bilelikdäki Beýannama gol çekdiler.

Duşuşygyň dowamynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Prezident Kasym-Žomart Tokaýewi özi üçin islendik amatly wagtda Türkmenistana gelmäge çagyrdy.

16-njy oktýabrda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşynyň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Güýz-gyş ýyladyş möwsümine taýýarlyk görmek, oba hojalygyndaky işleriň ýagdaýy, azyk bolçulygyny üpjün etmek, ýurdumyzyň hukuk binýadyny kämilleşdirmek, nebiti gaýtadan işleýän senagaty döwrebaplaşdyrmak, ulag-kommunikasiýalar ulgamynda giň gerimli maksatnamalary durmuşa geçirmek mejlisde garalan meseleleriň hatarynda boldy.

Şeýle-de ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde sanly ulgam arkaly halkara olimpiadalary geçirmek boýunça we Türkmen alabaýynyň baýramy mynasybetli çärelere taýýarlyk görlüşi barada aýdyldy.

Döwlet Baştutanymyza Özbegistan Respublikasynyň Prezidentiniň 20-21-nji oktýabrda Türkmenistana meýilleşdirilen resmi saparyna taýýarlyk görmek boýunça alnyp barylýan işler barada habar berildi. Ýokary derejedäki nobatdaky gepleşikler strategik häsiýete eýe bolan hem-de iki doganlyk halkyň taryhy köklerine, ruhy-medeni gymmatlyklarynyň umumylygyna esaslanýan türkmen-özbek hyzmatdaşlygynyň mundan beýläk-de ösdürilmegine täze itergi berer. Häzirki wagtda asyrlaryň dowamynda kemala gelen bu asylly däpler mynasyp dowam etdirilip, many-mazmun taýdan yzygiderli baýlaşdyrylýar.

Mejlisde habar berlişi ýaly, häzirki wagtda döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça Türkmen-özbek serhetýaka söwda zolagyny döretmek boýunça işler alnyp barylýar, 16-17-nji noýabrda bolsa Daşoguz welaýatynyň merkezinde Türkmen-özbek dostluk festiwalyny geçirmek meýilleşdirilýär.

Aşgabat şäherini “Dizaýn” ugry boýunça ÝUNESKO-nyň döredijilik şäherleriniň toruna girizmek boýunça amala aşyrylýan işleriň çäklerinde, Söwda-senagat edarasynda “Dizaýn — 2022” atly Aşgabat forumy we “Araçäksiz dizaýn” atly halkara sergi geçirildi. Gözden geçirilişe eksponentleriň onlarçasy, şol sanda binagärlik we gurluşyk ulgamynda ýöriteleşdirilen meşhur daşary ýurt kompaniýalarynyň wekilleri gatnaşdylar.

Forumdaky çykyşlarda Aşgabadyň ösdürilmeginiň, uzak möhletli geljegi nazara almak bilen, onuň düzüminiň kämilleşdirilmeginiň hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän şähergurluşyk syýasatynyň esasy ugurlarynyň biridigi bellenildi. Tanalmaz derejede özgerýän paýtagtymyzyň häzirki keşbinde Garaşsyz döwletimiziň durmuş-ykdysady taýdan okgunly ösüşi, onuň köpugurly kuwwaty, mähriban halkymyzyň baý taryhy we medeni däpleri öz beýanyny tapýar. Türkmenistanyň ÝUNESKO bilen hyzmatdaşlygyna aýratyn üns berildi. Hususan-da, Aşgabat şäheriniň “Dizaýn” ugry boýunça ÝUNESKO-nyň döredijilik şäherleriniň toruna girizilmeginiň möhümdigi nygtaldy, şeýle-de bu ugurda gazanylan netijeler we geljekde ýerine ýetirilmeli işler ara alnyp maslahatlaşyldy.

Mahlasy, geçen hepdäniň wakalary Türkmenistanyň halkara jemgyýetçilik bilen syýasy dialogy giňeldýändiginiň, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň ýurdumyzy ykdysady taýdan ösen döwlete öwürmäge, halkymyzyň abadançylygyny yzygiderli ýokarlandyrmaga gönükdirilen syýasatynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň subutnamasy boldy.

Türkmenistan Türki Döwletleriň Guramasy bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk etmegi maksat edinýär

11.11.2022

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň çakylygy boýunça hormatly myhman hökmünde Türki Döwletleriň Guramasynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň Samarkant şäherinde geçirilýän mejlisine gatnaşdy.

Garaşsyz Türkmenistan Bitaraplyk hukuk derejesine laýyklykda, parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasatyny yzygiderli amala aşyryp, hyzmatdaş ýurtlar bilen ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde, şol sanda iri halkara guramalaryň çäklerinde netijeli gatnaşyklary işjeň ösdürýär. Türkmenistanyň agzalygyna girmeýän abraýly halkara we sebit düzümleriniň sammitlerine çagyrylmagy Watanymyzyň dünýädäki belent abraýynyň, häzirki döwrüň möhüm meseleleriniň çözgütlerini işläp taýýarlamakda işjeň, başlangyçly ornunyň ykrar edilmeginiň subutnamasydyr.

Biziň ýurdumyz türki dilli döwletleriň ýolbaşçylarynyň duşuşyklaryna hem yzygiderli gatnaşýar. Olaryň dowamynda doganlyk halklaryň arasyndaky dostluga we hoşniýetli goňşuçylyga esaslanýan uzak möhletleýin hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň täze çemeleşmeleri işlenip taýýarlanylýar. Hut şu maksatlar bilen, 2009-njy ýylda Türki geňeş döredildi we geçen ýyl Stambulda geçirilen Türki dilli döwletleriň hyzmatdaşlyk geňeşiniň VIII sammitinde onuň ady üýtgedilip, Türki Döwletleriň Guramasy diýlip atlandyryldy. Şol sammitde hem Türkmenistana bu guramada synçy derejesini bermek baradaky çözgüt kabul edildi.

...Samarkant şäheriniň şu gezekki duşuşyga gatnaşýan ýurtlaryň Döwlet baýdaklary bilen bezelen Halkara howa menzilinde belent mertebeli myhmany Özbegistan Respublikasynyň Premýer-ministri A.Aripow we beýleki resmi adamlar garşyladylar. Haly düşelen ýodajygyň iki tarapynda Hormat garawuly nyzama düzüldi. Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa gül dessesi gowşurylýar.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygynyň awtoulag kerweni howa menzilinden Türki Döwletleriň Guramasynyň sammitiniň geçirilýän ýerine — Kongres merkezine ugraýar.

Bu kaşaň binanyň foýesinde Türki Döwletleriň Guramasyna agza we synçy ýurtlaryň wekiliýetleriniň Baştutanlaryny Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew mähirli garşylaýar.

Resmi surata düşmek dabarasyndan soňra, ýokary derejedäki duşuşyga gatnaşyjylar uly mejlisler zalyna geçýärler. Bu ýerde Türki Döwletleriň Guramasynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi geçirilýär. Samarkant sammitiniň gün tertibine meseleleriň giň toplumy, şol sanda ähli esasy ugurlarda köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy giňeltmegiň, guramany mundan beýläk-de ösdürmegiň ileri tutulýan wezipeleri, sebit we halkara gün tertibi bilen baglanyşykly meseleler girizildi.

Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti belent mertebeli myhmanlary mübärekläp, Türki Döwletleriň Guramasynyň sammitine gatnaşýandyklary we dünýä siwilizasiýasynyň merkezleriniň biri bolan Samarkant şäherini “Türki siwilizasiýanyň paýtagty” diýip yglan etmek baradaky başlangyjy goldandyklary üçin tüýs ýürekden hoşallygyny bildirdi.

Biz türki dünýäniň gadymy taryhynda şöhratly sahypalary açan beýik pederlerimize buýsanýarys. Olaryň gymmatly mirasyny gorap saklamak, çuňňur öwrenmek we geljek nesillere ýetirmek hemmämiz üçin möhüm wezipedir. Bu gün biz “Türki siwilizasiýanyň täze eýýamy: umumy ösüşiň we abadançylygyň ýolunda” şygary astynda ösüşiň düýbünden täze tapgyryna gadam basýarys diýip, özbek Lideri öz çykyşynda nygtady.

Bellenilişi ýaly, Özbegistan öz başlyklyk edýän döwründe “Türki dünýäniň geljegi — 2040” Konsepsiýasyny hem-de Türki Döwletleriň Guramasynyň şu gün kabul edilýän bäş ýyllyk Strategiýasyny netijeli durmuşa geçirmegi, ilaty 170 milliondan gowrak bolan sebiti gurşap alýan bu guramanyň abraýyny pugtalandyrmagy, iň esasysy, umumy taryhy, dili we medeniýeti bolan doganlyk ýurtlarymyzyň hem-de halklarymyzyň hyzmatdaşlygyny has ýokary derejä çykarmagy maksat edinýär.

Soňra forumyň hormatly myhmanyna — Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowa söz berilýär.

Gahryman Arkadagymyz myhmansöýerlik we netijeli işlemäge döredilen oňaýly şertler üçin Özbegistan Respublikasynyň Prezidentine minnetdarlyk bildirip, bu sammitiň ýurtlarymyzyň ykdysady, söwda, maýa goýum, medeni-ynsanperwer ugurlarda hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga ýardam berjekdigine ynanýandygyny, oňa halkara we sebit işlerinde Türki Döwletleriň Guramasyna oňaýly täsir etmäge gönükdirilen waka hökmünde seredýändigini nygtady. Türkmenistan häzirki döwrüň halkara gatnaşyklaryna mahsus bolan çemeleşmeleri öňe sürmek bilen, esasy strategik maksady gazanmak üçin döwletleriň tagallalaryny yzygiderli birleşdirmegiň zerurdygyndan ugur alýar. Bu maksatlar çözgütler kabul edilende halkara hukugyň we Birleşen Milletler Guramasynyň Tertipnamasynyň kadalaryna pugta eýermek esasynda ählumumy durnuklylygy, howpsuzlygy üpjün etmek bolup durýar diýip, hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.

Şunuň bilen bir hatarda, abraýly halkara we sebit guramalarynyň işjeň ornunyň zerurdygyna üns çekildi. Olaryň deňhukukly we özara düşünişmek arkaly hyzmatdaşlygynda jogapkärli işleşmekleri möhümdir. Bu doly derejede Türki Döwletleriň Guramasyna-da degişlidir. Sebäbi bu gurama taryhy taýdan umumylygy, diliň, medeniýetiň, ruhy gatnaşyklaryň we ynsanperwer gymmatlyklaryň bitewüligi esasynda biziň ýurtlarymyzydyr halklarymyzy birleşdirýär.

Bellenilişi ýaly, Ýewraziýanyň birnäçe sebitlerinde emele gelýän syýasy ýagdaý örän oýlanyşykly, anyk we düýpli baha bermegi hem-de degişli çäreleri görmegi talap edýär. Şunuň bilen baglylykda, Türki Döwletleriň Guramasynyň özbaşdak ýagdaýda hem, dünýä bileleşigi bilen ysnyşykly hyzmatdaşlykda hem gapma-garşylyklary aradan aýyrmak, öňdengörüjilikli we jogapkärli çözgütleri işläp taýýarlamak üçin zerur bolan ähli çäreleri görmelidigi baradaky pikir beýan edildi. Türki ýurtlaryň ylalaşylan garaýyşlary dünýädäki syýasy ýagdaýlara netijeli täsirini ýetirmelidir. Deňhukuklylygy, milli özygtyýarlylygy, halklaryň döwlet gurluşynyň nusgasyny saýlap almaga hukugyny ykrar etmelidir.

Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň «Dialog — parahatçylygyň kepili» atly Kararnamasynyň taslamasyny işläp taýýarlamagy öňe sürdi. Şeýle resminamanyň kabul edilmegi BMG-niň agza döwletleriniň nähili çylşyrymly bolsa-da, gapma-garşylykly ýagdaýlary parahatçylykly, gepleşikler ýoly arkaly çözmäge düýpli ygrarlydygyny tassyklar.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy ýurdumyzyň, şunuň bilen baglylykda, Birleşen Milletler Guramasynyň 2025-nji ýyly «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýip yglan etmek baradaky teklibi öňe sürendigini habar berip, BMG-niň Baş Assambleýasynyň häzirki sessiýasynyň dowamynda Türkmenistanyň teklibiniň türki döwletler tarapyndan goldanylsa, türkmen tarapynyň minnetdar boljakdygyny belledi.

Ählumumy howpsuzlygy üpjün etmegiň çäklerinde halkara terrorçylyga, ekstremizme, kiber-biologik jenaýatçylyga garşy netijeli göreşmek örän möhüm wezipe bolup durýar. Bu iş ähli ugurlarda — umumydünýä derejesinde hem, sebit we milli derejede hem alnyp barylmalydyr diýip hasap edýäris. Şeýle howplara gabat gelen käbir türki ýurtlar üçin bu wezipäniň aýratyn möhümdigine ynanýarys diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Şeýle-de sebit howpsuzlygynda owgan meselesiniň bilelikde iş alyp barmak boýunça hyzmatdaşlygyň aýrylmaz bölegi bolup durýandygy bellenildi. Çünki Türki Döwletleriň Guramasynyň käbir agza ýurtlary Owganystana goňşy döwletlerdir. Olaryň bu ýurt bilen aýratyn taryhy baglanyşygy we kanuny bähbitleri bar. Diýmek, olar bu ýerde bolup geçýän ýagdaýlar üçin belli bir derejede jogapkärçilik hem çekýärler. Şunuň bilen baglylykda, türkmen wekiliýetiniň Baştutany bu ýurtdaky ýagdaýy düzgünleşdirmäge gepleşikler, Owganystanyň halkyna ykdysady we ynsanperwerlik kömegi bermek arkaly umumymilli ylalaşygyny gazanmak üçin şertleri döretmäge gönükdirilen tagallalary güýçlendirmegi dowam etdirmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy sammite gatnaşyjylara ýüzlenip, geçen ýyl Türkmenistanyň Türki Döwletleriň Guramasyna synçy hökmünde girmeginiň doganlyk ýurtlar bilen dürli ugurlarda hyzmatdaşlygyň täze tapgyryna badalga berendigini belledi. Nygtalyşy ýaly, öz strategik wezipelerimiz hökmünde biz ykdysady, söwda, senagat, energetika, ulag, ekologiýa, medeni-ynsanperwer ugurlarda bu guramanyň mümkinçiligini artdyrmaga ýardam berýäris. Biz ýurtlarymyzyň arasynda söwda-ykdysady gatnaşyklary işjeňleşdirmegi, haryt dolanyşygynyň möçberini artdyrmagy we diwersifikasiýalaşdyrmagy göz öňünde tutýarys. Hususan-da, gürrüň döwletlerimizi birleşdirýän ykdysady ugurlar hakynda barýar. Biz olary harytlaryň, hyzmatlaryň, maýa goýum serişdeleriniň Ýewraziýa giňişligindäki hereketiniň durnukly esasy ulgamy hökmünde görýäris.

Senagat kooperasiýasyny, ýurtlarymyzyň önümçilik we tehnologik kuwwatyny birleşdirmegi, bilelikdäki iri üpjünçilik taslamalaryny amala aşyrmagy ykdysady ugurlaryň möhüm bölegi hasaplaýarys diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan ulag we energetika pudaklarynda hyzmatdaşlygy ösdürmegi Türki Döwletleriň Guramasynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görýär. Bu bolsa häzirki döwürde ählumumy ykdysady ösüşiň meýillerini kesgitleýji şert hökmünde çykyş edýär.

Bu işde bar bolan bäsdeşlik artykmaçlygyny peýdalanyp, täze üstaşyr ulag geçelgelerini, energetiki ugurlary döretmäge doly hukukly we netijeli gatnaşyjynyň ornuny öz wagtynda, işjeň üpjün etmeli. Munuň ýakyn geljekde biziň möhüm umumy wezipelerimize öwrülmelidigine ynanýaryn diýip, hormatly Arkadagymyz aýtdy.

Türki Döwletleriň Guramasyna agza ýurtlarda bu ugurda tagallalary birleşdirmegiň zerurdygyna düşünilýär diýip pikir edýärin. Türkmenistanyň öňe süren ugurlaryny, hususan-da, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň durnukly ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek we energiýa howpsuzlygynyň meseleleri boýunça Kararnamalarynyň biziň ýurdumyz tarapyndan öňe sürlen taslamalarynyň türki döwletleriň yzygiderli goldaýandygy munuň subutnamasy bolup durýar diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi. Türkmen wekiliýetiniň Baştutany Türki Döwletleriň Guramasyna agza ýurtlaryň birnäçesiniň bu resminamalaryň awtordaşy bolandygyny belläp, bu goldaw üçin minnetdarlyk bildirdi we muňa iş ýüzündäki geljekki ädimlere oňat esas hökmünde garaýandygyny aýtdy.

Çykyşda nygtalyşy ýaly, toplanan bilelikdäki tejribä daýanyp, hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna zerur bolan itergi bermeli, işewürlik bileleşikleriniň arasynda hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny döretmeli hem-de işjeň peýdalanmaly, biziň ýurtlarymyzyň çäklerinde taslamalary amala aşyrmak üçin bilelikdäki maýa goýumlary höweslendirmeli. Türki döwletleriň ykdysady mümkinçilikleri ýokary netije almak üçin peýdalanylmalydyr. Dünýä ösüşiniň häzirki zaman meýillerine we esasy ugurlaryna, şol sanda onuň tehnologik, sanly ulgam böleklerine gönükdirilmelidir.

Türkmenistan Türki Döwletleriň Guramasynyň işine gatnaşmagyny biziň ýurtlarymyzyň ekologik abadançylygy, «ýaşyl» gün tertibini ilerletmek üçin peýdalanmagy maksat edinýär. Biz özümiziň senagatda, durmuş ulgamynda, şäherleri giň gerimde bagy-bossanlyga öwürmekde ýokary ekologik standartlary ornaşdyrmak babatda toplan tejribämizi paýlaşmaga taýýardyrys diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Şunuň bilen baglylykda, biziň birleşigimiziň çäklerinde howanyň üýtgemegi, energoüpjünçilik, energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmelerini peýdalanmak baradaky meselelerde milli üstünliklerimizi öwrenmek boýunça yzygiderli we salgyly gatnaşyklary ýola goýmak bähbitli bolar diýip hasaplaýarys. Elbetde, soňra bilermenleri alyşmagyň, geňeşmeleriň aýratyn ugurly maksatnamasyny işläp taýýarlamak hem mümkin. Bu bolsa biziň umumy tagallalarymyza uly itergi bermäge we anyklaşdyrmaga, olary utgaşdyrmagyň, hyzmatdaşlyk etmegiň zerur derejesine çykarmaga ýardam berer diýip hasaplaýandygyny aýdyp, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi.

Gahryman Arkadagymyz Türki Döwletleriň Guramasynyň çäklerinde halkara ynsanperwer gün tertibi, hususan-da, musulman ýurtlaryndan bolan bosgunlara kömek bermek boýunça hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleri barada aýdyp, dünýädäki ýönekeý bolmadyk ýagdaýlar sebäpli, halklarymyzyň arasynda özara düşünişmegi we dostlugy berkitmegiň möhümdigini nygtady. Bu işde medeni aragatnaşyklar, döredijilik, ylmy işgärleriň, talyp ýaşlaryň, mekdep okuwçylarynyň, türgenleriň wekilleriniň gatnaşyklary aýratyn orny eýelemelidir.

Mundan başga-da, Türki medeniýetiň halkara guramasynyň (TÜRKSOÝ) çäklerinde amala aşyrylýan maksatnamalaryň we taslamalaryň gerimini giňeltmek, belli filosoflarymyzyň, ýazyjy-şahyrlarymyzyň, görnükli medeniýet we sungat işgärlerimiziň ömri-döredijiligini dünýä ýaýmak üçin degişli işleri geçirmek teklip edildi. Şunuň bilen baglylykda, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow mümkinçilikden peýdalanyp, TÜRKSOÝ-nyň çäklerinde 2024-nji ýyly türki dünýäde “Beýik akyldar şahyr Magtymguly Pyragynyň ýyly” hem-de taryhy türkmen şäheri bolan Änewi 2024-nji ýylda “Türki dünýäniň medeni paýtagty” diýip yglan etmek barada Türkmenistanyň teklibini goldandyklary üçin Türki Döwletleriň Guramasynyň ähli agza ýurtlaryna minnetdarlyk bildirdi.

Bu çözgütleriň kabul edilmeginiň aýratyn manysy bar. Sebäbi biz 2024-nji ýylda türkmen halkynyň beýik ogly Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyny belleýäris. Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanda eýýäm bu şanly ýubileý mynasybetli giň gerimli halkara çärelere taýýarlyk görlüp başlanandygyny aýtdy we olary geçirmäge Türki Döwletleriň Guramasynyň işjeň gatnaşjakdygyna ynam bildirdi.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy çykyşynyň ahyrynda häzirki döwürde taryhy we kökleri umumy bolan goňşularymyzyň, doganlyk halklaryň agzybirligini, jebisligini has-da berkitmegiň zerurdygyny ýene-de bir gezek nygtady we şu maksatlara ýetmek üçin Türkmenistanyň has ysnyşykly hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny tassyklady.

Gün tertibine laýyklykda, şu gezekki sammitiň çäklerinde syýasy, ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy hem-de geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy. Özara baglanyşygy pugtalandyrmak, syýahatçylyk, energetika we oba hojalyk ulgamlarynda gatnaşyklary giňeltmek meselelerine garaldy. Ylym, bilim, tehnologiýalar hem-de innowasiýalar ulgamynda sebitara hyzmatdaşlygyň netijeli gurallaryny işläp taýýarlamaga aýratyn üns berildi.

Mejlise gatnaşyjylar çykyşlarynda ägirt uly kuwwata eýe bolan ýurtlarymyzyň diňe bir öz ösüşiniň bähbidine däl, eýsem, tutuş dünýäde we halkara işlerde durnuklylygy gazanmak üçin hem şol mümkinçiliklerden peýdalanmaga ukyplydyklaryna ynam bildirdiler. Bu ynam köp babatda köpasyrlyk tejribe, biziň ýakynlygymyz, ruhy-ahlak gymmatlyklarymyzyň durnuklylygy we mizemezligi bilen şertlendirilendir.

Mejlisiň jemleri boýunça guramanyň çäklerinde köpugurly hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge gönükdirilen Samarkant Jarnamasy kabul edildi. Mundan başga-da, Türki Döwletleriň Guramasynyň Baş sekretary wezipesine Kubanyçbek Omuraliýewiň dalaşgärligini tassyklamak baradaky çözgüt kabul edildi.

Sammitiň işi tamamlanandan soňra, dabaralar otagynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowy we Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdogany Türki dünýäniň ýokary ordeni bilen sylaglamak, şeýle-de gyrgyz ýazyjysy we görnükli jemgyýetçilik işgäri bolan Çingiz Aýtmatowyň adyna Türki Döwletleriň Guramasynyň türki dünýäniň jebisligine goşandy üçin Alyşir Nowaýy adyndaky halkara baýragyny gowşurmak dabarasy boldy.

Ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda Özbegistanyň Prezidenti Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygyna Türki dünýäniň ýokary ordenini gowşurýar. Bu sylag türki dilli halklaryň arasynda raýdaşlygy pugtalandyrmaga, agza döwletleriň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmäge saldamly goşant goşan adamlara berilýär.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Türki Döwletleriň Guramasynyň ýokary sylagy üçin minnetdarlyk bildirip, bu sylaga Türkmenistana hem-de türkmen halkyna hormat-sarpanyň nyşany hökmünde garaýandygyny nygtady.

Bellenilişi ýaly, Türki döwletleriň hatarynda dünýäde Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan Bitaraplyk derejesi iki gezek ykrar edilen ýeke-täk döwlet bolan Garaşsyz Türkmenistan bu günki gün «Açyk gapylar» syýasaty bilen özüniň dost-doganlyk gatnaşyklaryny pugta saklap gelýär. Bu netijeli syýasatyň esasynda abadançylyk, parahatçylyk ugrunda köp işler amala aşyryldy. Bu işler BMG-niň çäklerinde, türki dilli döwletleriň goldaw bermeginde ýerine ýetirildi.

Taryha ser salsak, biziň hemmämiz dost-dogan halklar, bir daragtyň şahalary. Bilşiňiz ýaly, türki dilli döwletler asyrlaryň dowamynda doganlygyň, birek-birege hormat goýmagyň kadasyna eýerip gelipdirler. Türki döwletler bilen gatnaşyklar Türkmenistanyň daşary syýasatynda aýratyn orny eýeleýär. Ata-babalarymyzyň nesihatlaryna eýerip, siziň bilen bilelikde köp işleri amala aşyrýarys diýip, hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.

Bu günki gün ata-babalarymyzy tirsegine galdyryp, dowam edip gelýän gatnaşyklarymyzy täze many-mazmun bilen baýlaşdyrýarys. Geçmişde ýurtlarymyzyň üstünden geçen Beýik Ýüpek ýoly ençeme asyrlaryň dowamynda Gündogar bilen Günbatary birleşdiripdir. Bu şöhratly ýoluň ýüregi, ýagny esasy çatrygy hökmünde Türkmenistan häzirki wagtda ony gaýtadan dikeltmek ugrunda köp tagalla edýär diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň Demirgazyk — Günorta, Gündogar — Günbatar ulag geçelgelerini işjeňleşdirmäge, şu ugurlar boýunça energetika ulgamlaryny herekete getirmäge taýýardygy nygtaldy.

Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda Türkmenistan bu ugurda birnäçe teklipleri berýär, bu teklipler türki döwletler tarapyndan yzygiderli goldanylýar. Şunuň bilen baglylykda, söwda-ykdysady gatnaşyklarymyz hem ýokary derejede ösdürilýär.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Türkmenistanda 2024-nji ýylda dünýä belli filosof, beýik akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllygynyň belleniljekdigini ýatlatdy we pursatdan peýdalanyp, hemmeleri bu şanly toýa çagyrdy.

Änew şäheriniň 2024-nji ýylda “Türki dünýäniň medeni paýtagty” diýlip yglan edilmegini goşa şatlyk hökmünde kabul etdik diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow türki dünýäniň döwletleriniň arasyndaky gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine berk ynam bildirip, doganlyk halklarymyzyň gülläp ösüşi üçin mundan beýläk-de tagallalary birleşdirmäge çagyrdy.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy pursatdan peýdalanyp, Türki Döwletleriň Guramasynyň bu ýokary sylagy üçin türki döwletleriň Baştutanlaryna ýene bir gezek minnetdarlyk bildirdi we sammite gatnaşyjylaryň ählisine berk jan saglyk, bagtyýarlyk, doganlyk halklarymyza bolsa ösüş we abadançylyk arzuw etdi.

Ýaňy meň öz çykyşymda hem belläp geçişim ýaly, bu gün biz ata-babalarymyzy tirsegine galdyrýarys. Biziň halklarymyzyň hersiniň geçmişde Nyzamy, Ýunus Emre, Abaý, Çingiz Aýtmatow ýaly beýik ogullary ýaşap geçdi. Häzirki günde hem şolaryň nesilleri hökmünde biz agzybirlik bilen asylly işleri amala aşyrýarys diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady we türki halklaryň jebisligini saklamak işinde tagallalary üçin sammite gatnaşyjylara minnetdarlyk bildirdi.

Biziň ählimiz bir daragtdan gözbaş alýarys diýip, hormatly Arkadagymyz Gündogaryň köp meşhur şahyrlarynyň, şol sanda Alyşir Nowaýynyň hem öz goşgy setirlerinde dostlugy we doganlygy, myhmansöýerligi wasp edendigini belledi.

Musulmançylykda dostlaryňy çagyrmaga degişli birnäçe pähimler bar, men şolaryň üçüsini aýdaýyn. Olaryň birinjisi “Gelen — döwlet”, ikinjisi “Myhman ataňdan — uly”, üçünjisi bolsa “Kyýamat güni goňşudan”. Siz şunuň ýaly üç pähime eýerip, şu dabarany ýokary derejede geçirdiňiz diýip, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni tamamlady we sammitiň ýokary guramaçylyk derejesi üçin Özbegistanyň Prezidentine minnetdarlyk bildirip, dostlukly ýurtlaryň halklaryna parahatçylyk, abadançylyk arzuw etdi.

Sylaglamak dabarasy tamamlanandan soňra, ýokary derejedäki duşuşyga gatnaşyjylar bilelikde surata düşdüler. Soňra Türki Döwletleriň Guramasynyň sammitine gatnaşýan wekiliýetleriň Baştutanlarynyň bilelikdäki awtoulag kerweni Samarkant şäheriniň merkezinde ýerleşýän “Registan” meýdançasyna ugrady. Bu ýerde ýokary derejedäki duşuşyga gatnaşyjylar sebitiň halklarynyň mizemez dostlugynyň we doganlygynyň nyşany hökmünde ýaş bag nahallaryny oturtdylar.

Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew belent mertebeli myhmanlara ýüzlenip, möhüm ylalaşyklar gazanylan şu günki sammitiň türki dünýäni ösdürmekde täze tapgyryň başlanmagyny alamatlandyrýandygyny belledi.

Biz beýik ata-babalarymyzyň asylly däplerine eýerip, ýene-de bir asylly işe — bag nahallaryny oturtmaga girişýäris diýip, özbek Lideri aýtdy. Dostlukly döwletiň Baştutany türki dilli ýurtlaryň ählisinde ekologik meselä aýratyn ähmiýet berilýändigine, oňa tebigaty goramagyň we durnukly ösüşiň kepili hökmünde garalýandygyna ünsi çekip, bu ugurda edilýän tagallalara ýokary baha berdi. Hususan-da, Türkmenistanda ýurduň ähli künjeklerini bagy-bossanlyga öwürmäge gönükdirilen uzak möhletli Milli tokaý maksatnamasynyň netijeli durmuşa geçirilýändigi bellenildi.

Bu giň gerimli işler, bag ekmek çäreleri türki halklaryň ösüşi we abadançylygy gazanmaga ymtylýandyklarynyň aýdyň subutnamasydyr diýip, Özbegistanyň Prezidenti çykyşynyň ahyrynda aýtdy we bu asylly işiň netijelerini häzirki hem-de geljek nesilleriň görjekdigine, şu gün oturdylan bag nahallarynyň ýaşaýyş-durmuşyň, dostlugyň, ynanyşmagyň, ruhy bitewüligiň, umumy röwşen geljegiň kuwwatly daragtlary bolup ýetişjekdigine ynam bildirdi.

Türki Döwletleriň Guramasyna gatnaşyjy ýurtlaryň ählisinde şol wagt dostlugyň we raýdaşlygyň nyşany hökmünde bag nahallaryny ekmek dabarasyna badalga berildi. Bu dabaralar göni wideoaragatnaşyk arkaly ýörite oturdylan uly monitorda görkezildi.

10 müň türkmenistanlynyň gatnaşmagynda şeýle giň gerimli bag ekmek çäresi Türkmenistanda hem geçirildi. Onuň çäklerinde Köpetdagyň eteginde 25 gektar meýdanda 10 müň düýp bag nahaly ekildi.

Bag ekmek dabarasy tamamlanandan soňra, wekiliýetleriň Baştutanlary Samarkandyň merkezi meýdançasy “Registanda” surata düşdüler.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Samarkantda bolmagynyň çäklerinde dostlukly döwletleriň Baştutanlary bilen ikitaraplaýyn duşuşyklaryň birnäçesini geçirdi.

Özbegistana iş saparynyň maksatnamasy tamamlanandan soňra, Gahryman Arkadagymyz Samarkandyň Halkara howa menziline bardy we ol ýerden Watanymyza ugrady.

Birnäçe wagtdan soňra uçar Mary şäheriniň howa menziline gelip gondy. Bu ýerde hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow mähirli garşylanyldy.

Ertir Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygynyň Mary welaýatyna iş sapary başlanýar.

 

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisi

Çap edildi 10.10.2022

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onuň dowamynda ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň pudaklarynda şu ýylyň dokuz aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemleri jemlenildi, Prezident Maksatnamasyny we ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça maksatnamalary amala aşyrmagyň barşy ara alnyp maslahatlaşyldy. Mejlisde wise-premýerleriň, aýry-aýry ministrleriň, Aşgabat şäheriniň we welaýatlaryň häkimleriniň hasabatlary diňlenildi.

Döwlet Baştutanymyz mejlisiň gün tertibiniň meselelerine geçip, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary H.Geldimyradowa söz berdi. Ol şu ýylyň ýanwar — sentýabr aýlarynda milli ykdysadyýetimiziň makroykdysady görkezijileri barada hasabat berdi.

Ýylyň başyndan bäri ykdysadyýetiň ähli pudaklarynyň we sebitleriň durnukly ösüşini üpjün etmäge gönükdirilen toplumlaýyn çäreler amala aşyryldy. Jemi içerki önümiň depginli ösüşi munuň aýdyň subutnamasydyr. 2021-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, jemi öndürilen önümiň möçberi 10,9 göterim artdy. Hasabat döwründe bölek satuw haryt dolanyşygy geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 10,5 göterim, daşary söwda dolanyşygy bolsa 40,7 göterim köpeldi. Şeýle-de Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabat berildi. Býujetiň 80,3 göterimi durmuş ulgamyny maliýeleşdirmäge gönükdirildi. Ýurdumyzyň iri we orta kärhanalarynda ortaça aýlyk zähmet haky, 2021-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 10,4 göterim ýokarlandy. Aýlyk zähmet haklary, pensiýalar, döwlet kömek pullary we talyp haklary doly maliýeleşdirildi.

Maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna özleşdirilen düýpli maýa goýumlaryň möçberi, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 12,6 göterim artdy. Şeýle-de “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň” ýerine ýetirilişi barada hasabat berildi. Maksatnamanyň çäklerinde hasabat döwründe göz öňünde tutulan 370 desganyň 89-synda gurluşyk-gurnama işleri alnyp baryldy.

Wise-premýer degişli ministrlikler, pudaklaýyn dolandyryş edaralary, welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimlikleri bilen bilelikde 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň, Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň esasy ugurlarynyň, maýa goýum Maksatnamasynyň taslamalaryny taýýarlamak boýunça ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hem hasabat berdi. Geljek ýyl üçin baş maliýe meýilnamasy hakynda giňişleýin maglumat berildi.

Maliýe we ykdysadyýet ministri M.Serdarow şu ýylyň dokuz aýynda garamagyndaky düzümiň işleriniň netijeleri, Döwlet we ýerli býujetleriň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. 2022-nji ýylyň 1-nji oktýabry ýagdaýyna görä, Döwlet býujetiniň girdeji bölegi 112,9 göterim, çykdajy bölegi bolsa 97,5 göterim ýerine ýetirildi. Ýerli býujetleriň girdeji bölegi 109,3 göterim, çykdajy bölegi 98,8 göterim berjaý edildi. Şu ýylyň ýanwar — sentýabr aýlarynda balans toparlarynyň jemi 73 mejlisi, şol sanda sebitlerdäki balans toparlarynyň 52 mejlisi geçirildi. Şeýle-de döwlet eýeçiligindäki emläkleriň hususylaşdyrylmagy we döwlet emläginiň kärendesinden alnan tölegleriň görkezijileri barada hasabat berildi.

Hasabat döwründe maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna milli ykdysadyýetimizi ösdürmäge gönükdirilen maýa goýumlaryň möçberi jemi içerki önümiň 16 göterimine barabar boldy. Maýa goýum maksatnamasy 56 göterim ýerine ýetirildi. Özleşdirilen düýpli maýa goýumlaryň 42,7 göterimi önümçilik toplumlarynyň gurluşygyna, 57,3 göterimi bolsa medeni-durmuş maksatly desgalaryň gurluşygyna gönükdirildi.

Şu ýylyň 1-nji oktýabry ýagdaýyna görä, Oba milli maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde 4 sany hassahananyň, 5 sany çagalar bagynyň, 6 sany umumybilim berýän edaralaryň, 179,2 kilometr inženerçilik ulgamlarynyň we desgalaryň, 415,8 müň inedördül metr ýaşaýyş jaýlarynyň, 594,6 kilometr aragatnaşyk ulgamynyň gurluşygy tamamlandy. Häzirki wagtda medeni-durmuş, önümçilik we düzümleýin maksatly desgalarda işler dowam etdirilýär.

Soňra Statistika baradaky döwlet komitetiniň başlygy D.Amanmuhammedow 2022-nji ýylyň dokuz aýynda ministrlikleriň hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ykdysady görkezijileri barada hasabat berdi. Bu maglumatlar pudaklaryň durnukly ösýändigine şaýatlyk edýär. Şu ýylyň ýanwar — sentýabr aýlarynda tebigy gazyň, nebitiň, çalgy ýaglarynyň, kerosiniň, dizel ýangyjynyň, suwuklandyrylan uglewodorod gazynyň, nebit koksunyň, sementiň, mineral dökünleriň, şöhlat, süýji-köke önümleriniň, çöregiň we beýleki köp sanly önümleriň önümçiliginde durnukly ösüş gazanyldy.

Ulag-aragatnaşyk toplumynda durnukly görkezijiler üpjün edildi, muny ulagyň ähli görnüşindäki ýük we ýolagçy gatnawlarynyň möçberleri tassyklaýar. Aragatnaşyk hyzmatlarynyň möçberi 7,5 göterim artdy. 2021-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, oba hojalyk toplumynda gök önümleriň, miwedir ir-iýmişleriň, etiň, süýdüň, ýumurtganyň öndürilişi ýokarlandy. Şeýle-de ykdysadyýetiň döwlete dahylsyz böleginde oňyn netijeler gazanyldy.

Bu ulgamda halkara ülňülere laýyk gelýän statistiki hasabatlylygy hem-de maglumatlary ýygnamagyň usullaryny kämilleşdirmek boýunça amala aşyrylýan işler barada-da habar berildi. Statistika baradaky döwlet komitetiniň ýolbaşçysy “Ilat ýazuwy — 2022: Jebislik, bagtyýarlyk, röwşen geljek” şygary astynda şu ýylyň dekabr aýynda geçiriljek ilatyň we ýaşaýyş jaý gorunyň uçdantutma ýazuwyna görülýän taýýarlyk çäreleri barada hasabat berdi.

Merkezi bankyň başlygy T.Mälikow şu ýylyň üç çärýeginde ýurdumyzyň bank ulgamyny döwrebaplaşdyrmaga, nyrhlaryň durnuklylygyny üpjün etmäge, halk hojalygy toplumynyň pudaklarynyň karz serişdelerine bolan isleglerini kanagatlandyrmaga we bank hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmaga gönükdirilen toplumlaýyn çäreler barada hasabat berdi.

Şu ýylyň 1-nji oktýabry ýagdaýyna görä, ykdysadyýetiň dürli pudaklaryna gönükdirilen karzlaryň galyndysy, 2021-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 9,2 göterim ýokarlandy, şol sanda milli manadymyzda berlen karzlaryň galyndysy 16,7 göterim ýokarlandy. Şunuň bilen bir hatarda, ykdysadyýetiň hususy bölegine berlen karzlaryň galyndysy, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 34,3 göterim, kiçi we orta telekeçiligiň ösdürilmegine berlen karzlaryň galyndysy 3,1 göterim, hususy oba hojalyk önümlerini öndürijilere berlen karzlaryň galyndysy 1,9 esse, raýatlara gozgalmaýan emlägi satyn almak üçin berlen karzlaryň galyndysy 7,5 göterim ýokarlandy. Maýa goýum taslamalaryny maliýeleşdirmek üçin senagat we obasenagat toplumlaryna karzlary bermek boýunça işler dowam etdirildi. Hasabat döwründe ýurdumyzyň karz edaralarynyň gazanan peýdasy, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 8,4 göterim ýokarlandy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabatlary diňläp, maýa goýum ýagdaýyny gowulandyrmak, maliýe ulgamyny döwrebap ýagdaýa getirmek we Konstitusiýamyza laýyklykda bazar ykdysadyýetini emele getirmegi çaltlandyrmak üçin göz öňünde tutulan giň gerimli özgertmeleriň dowam etdirilmelidigine wise-premýeriň ünsüni çekdi. Bäsdeşligi ösdürmek, işewürlik ýagdaýlaryny gowulandyrmak, telekeçileri giňden goldamak boýunça başlanan işler hem dowam etdirilmeli diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.

Şeýle-de hormatly Prezidentimiz her bir ministrligiň we pudak edarasynyň ýolbaşçylarynyň geljek ýyl üçin öz iş meýilnamasyny Maliýe we ykdysadyýet ministrliginde doly esaslandyrmalydygyny tabşyrdy. Wise-premýere salgytlaryň, şol sanda ýerli salgytlaryň doly möçberde ýygnalmagyna gözegçilik etmek tabşyryldy. Halkara pul gaznasy, Bütindünýä banky, Ýewropanyň Täzeleniş we ösüş banky, Aziýanyň Ösüş banky, Yslam Ösüş banky bilen hyzmatdaşlygy ösdürmegi dowam etmek, beýleki halkara maliýe edaralary bilen täze gatnaşyklary ýola goýmak üçin zerur işleri geçirmek ilkinji nobatdaky wezipeleriň hatarynda kesgitlenildi.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Abdrahmanow ýurdumyzyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasyny ýerine ýetirmek boýunça geçen dokuz aýda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Nebiti we gaz kondensatyny çykarmak boýunça gazanylan ykdysady-tehniki görkezijiler barada hasabat berildi. Hususan-da, “Türkmennebit” döwlet konserni tarapyndan nebit almak boýunça meýilnama 100,7 göterim derejesinde berjaý edildi. Hasabat döwründe nebiti gaýtadan işlemegiň meýilnamasy 110,9 göterim, benzin öndürmegiň meýilnamasy 115,7 göterim, dizel ýangyjyny öndürmegiň meýilnamasy 111,6 göterim, polipropilen öndürmegiň meýilnamasy 122,3 göterim, çalgy ýaglaryny öndürmegiň meýilnamasy 101,1 göterim, suwuklandyrylan gazy öndürmegiň meýilnamasy 113,9 göterim, tebigy we ugurdaş gazy çykarmagyň meýilnamasy 115,3 göterim, “mawy ýangyjy” daşary ýurtlara ibermek boýunça meýilnama 125,9 göterim derejesinde ýerine ýetirildi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, nebitgaz toplumynyň kärhanalarynyň önümçilik kuwwatyny netijeli ulanmagyň hem-de maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmegiň, häzirki zaman tehnologiýalaryny ornaşdyrmagyň hasabyna uglewodorod serişdeleriniň täze gorlaryny açmagyň wajypdygyny belledi. Nebiti we tebigy gazy düýpli gaýtadan işlemeli. Kärhanalaryň doly güýjünde we bökdençsiz işlemegini üpjün etmek üçin önümleriň möçberlerini artdyrmaly diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy hem-de Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasynyň gurluşygyny çaltlandyrmak we uglewodorod çig malyny gaýtadan işleýän täze zawodlary gurmak barada görkezmeleri berdi.

Şeýle-de hormatly Prezidentimiz wise-premýere toplumda alnyp barylýan işleri seljermegi, işleri talabalaýyk ýola goýmak üçin ähli zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Purçekow gözegçilik edýän gurluşyk-senagat hem-de energetika toplumynda, “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň, Awtomobil ýollarynyň gurluşygyny dolandyrmak baradaky döwlet agentliginiň, Aşgabat şäheriniň häkimliginiň şu ýylyň dokuz aýynda ýerine ýetiren işleriniň jemleri barada hasabat berdi.

Ýanwar — sentýabr aýlarynda gurluşyk we senagat toplumynda öndürilen önümleriň we ýerine ýetirilen işleriň meýilnamasy 147,2 göterim amal edildi. Hasabat döwründe Gurluşyk we binagärlik ministrligi boýunça meýilnama 114,6 göterime deň boldy. Senagat we gurluşyk önümçiligi ministrligi boýunça öndürilen önümleriň we ýerine ýetirilen işleriň meýilnamasy 163,8 göterim boldy. Şu ýylyň dokuz aýynyň netijeleri boýunça Energetika ministrligi önümleri öndürmegiň, işleri ýerine ýetirmegiň we hyzmatlaryň meýilnamasyny 129,4 göterim ýerine ýetirdi. Elektrik energiýasyny öndürmegiň ösüş depgini 109,9 göterime, daşary ýurtlara elektrik energiýasyny ibermegiň ösüş depgini bolsa 129,9 göterime deň boldy.

Şu ýylyň başyndan bäri geçen döwürde “Türkmenhimiýa” döwlet konserni tarapyndan önüm öndürmegiň we hyzmatlary ýerine ýetirmegiň meýilnamasy 166 göterim berjaý edildi. Awtomobil ýollarynyň gurluşygyny dolandyrmak baradaky döwlet agentligi ýerine ýetirilen işler we hyzmatlar boýunça meýilnamany 100,4 göterim amal etdi. Şu ýylyň dokuz aýynda Aşgabat şäheriniň häkimligi boýunça ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň meýilnamasy 115,8 göterim boldy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, wise-premýere garamagyndaky ministrlikleri we pudak edaralaryny ösdürmegiň maksatnamasyny doly seljermegi, 2023-nji ýyl üçin maýa goýum Maksatnamasyny taýýarlamagy tabşyrdy. “Aşgabat-sitini”, ýaşaýyş jaýlaryny we şäherçeleri gurmak üçin taýýarlyk işlerini çaltlandyrmaly diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi hem-de Ahal welaýatynyň täze, döwrebap edara ediş merkeziniň birinji tapgyrynyň ýokary hilli ulanmaga berilmegini üpjün etmegi tabşyrdy. Ýurdumyzda energetika halkasynyň we Türkmenistan — Owganystan — Pakistan elektrik geçiriji ulgamynyň gurluşygyny dowam etmek, gurluşyk we energetika pudaklaryna gönükdirmek üçin maýa goýumlary köpräk çekmek, şeýle-de bu işleri düýpli seljermek öňde duran işleriň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda bellenildi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew gözegçilik edýän söwda we dokma pudaklarynda, telekeçilik ulgamynda şu ýylyň dokuz aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemleri barada hasabat berdi. Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça söwda dolanyşygynyň ösüş depgini, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 105,7 göterime, önüm öndürmegiň ösüş depgini 107,7 göterime barabar boldy.

Dokma senagaty ministrligi boýunça nah ýüplügiň we matalaryň öndürilişiniň ösüş depgini, degişlilikde, 127,8 hem-de 131 göterime, tikin we trikotaž önümleriniň ösüş depgini 112,8 göterime, gön önümleriniň öndürilişiniň ösüş depgini bolsa 109,2 göterime deň boldy. “Türkmenhaly” döwlet birleşigi boýunça önüm öndürmegiň meýilnamasy 117,5 göterim ýerine ýetirildi.

Ýanwar — sentýabr aýlarynda Döwlet haryt-çig mal biržasy tarapyndan 224 sany birža söwdasy geçirilip, 27 müň 565 şertnama hasaba alyndy. Söwda-senagat edarasy tarapyndan ýerine ýetirilen işler boýunça 113,8 göterim ösüş depgini gazanyldy. Hasabat döwründe 13 sergi we 41 maslahat geçirildi. Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça dokuz aýda oba hojalyk we azyk önümlerini öndürmegiň ösüş depgini 169,5 göterime, senagat önümleriniň ösüş depgini bolsa 109,2 göterime deň boldy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow wise-premýere ýüzlenip, daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan harytlary öndürmek boýunça maksatnamanyň ýerine ýetirilişine berk gözegçilik etmegiň zerurdygyny, bu maksatnamanyň durmuşa geçirilişi barada her aýda hasabat berip durmalydygyny aýtdy. Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi senagat we azyk harytlarynyň, oba hojalyk önümleriniň eksportyny has-da giňeltmek boýunça zerur işleri geçirmeli diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady hem-de daşary ýurtlardan getirilýän oba hojalyk harytlarynyňdyr miweleriň ornuny tutýan ýerli önümleri öndürmäge aýratyn üns bermek, bu ugurda netijeli işleri alyp barmak barada görkezme berdi.

Taýýar dokma önümleriniň eksportyny artdyrmak, daşary ýurt bazarlarynda türkmen nyşanlary bolan dokma önümlerini giňden ýaýratmagy üpjün etmek hem ileri tutulýan wezipeleriň hatarynda görkezildi.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary N.Amannepesow gözegçilik edýän ulgamlarynda şu ýylyň ýanwar — sentýabr aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň jemleri barada hasabat berdi. Geçen üç çärýegiň dowamynda bilim işine okatmagyň öňdebaryjy usullary ornaşdyryldy, okuw kitaplary, gollanmalar neşir edildi. Talyp we okuwçy ýaşlar halkara ders we internet bäsleşiklerinde üstünlikli çykyş edip, medallara mynasyp boldular. Hormatly Prezidentimiziň Buýruklaryna laýyklykda, ýokary okuw mekdeplerine 14 müň 964, orta hünär okuw mekdeplerine 10 müň 490 talyp kabul edildi.

Bilimler we talyp ýaşlar güni mynasybetli orta mekdepleriň 7-si, çagalar baglarynyň 5-si açylyp ulanmaga berildi. Gahryman Arkadagymyzyň hem-de döwlet Baştutanymyz Serdar Berdimuhamedowyň adyndan 1-nji synp okuwçylaryna 159 müň 772 kompýuter sowgat berildi. Hasabat döwründe ylmyň we tehnologiýalaryň ileri tutulýan ugry boýunça ylmy temalar utgaşdyryldy, oýlap tapyşlara, golýazmalara seljerme berildi. Şunuň bilen birlikde, aspirantura, doktorantura kabul edilip, alymlyk derejesine dalaşgärler hasaba alyndy. Ylymlar akademiýasynyň ýanyndaky Dissertasiýalary goramak boýunça ýöriteleşdirilen geňeşde doktorlyk we kandidatlyk dissertasiýalary goraldy. “Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar” atly halkara ylmy maslahat geçirildi, ýaşlaryň arasyndaky ylmy işler boýunça bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy boldy.

Hasabat döwründe hormatly Prezidentimiziň degişli Karary bilen, “Türkmenistanda seýsmologiýa ylmyny toplumlaýyn ösdürmegiň 2022 — 2028-nji ýylar üçin Döwlet maksatnamasy” tassyklanyldy. Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyny baýram etmek boýunça guramaçylyk toparynyň ikinji mejlisi geçirildi.

Şu ýylyň dokuz aýynda bejeriş-öňüni alyş edaralarynda lukmançylygyň dürli ugurlary boýunça meýilnamalaýyn işler geçirildi. Buýan köküni gaýtadan işläp, glisirrizin turşusyny öndürmek boýunça kärhananyň gurluşygy ýokary depginlerde dowam edýär. Degişli döwürde Türkmenistany temmäkiden azat ýurda öwürmek boýunça 2022 — 2025-nji ýyllar üçin Milli maksatnama tassyklanyldy. Döwlet Baştutanymyzyň gatnaşmagynda Türkmenbaşy şäherinde köpugurly hassahananyň we Daşoguz şäherinde köpugurly we onkologiýa hassahanalarynyň açylyş dabaralary boldy.

Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň serişdeleriniň hasabyna 70-den gowrak hassa çaga operasiýa bejergileri edildi hem-de mekdep internatlarynda, çagalar öýlerinde terbiýelenýän we okaýan çagalar lukmançylyk serişdeleri bilen üpjün edildi. Ýylyň başyndan bäri daşary ýurtlaryň 14-sinde türkmen hünärmenleriniň 163-si öňdebaryjy klinikalarda hünärlerini kämilleşdirmek boýunça iş saparlarynda boldular.

Şeýle-de hasabat döwründe sporty ösdürmek, türgenleri taýýarlamak, ýaşlar syýasatyny durmuşa geçirmek boýunça degişli işler geçirildi. Ýurdumyzyň milli ýygyndy toparlaryny XXXIII tomusky Olimpiýa we XVII tomusky Paralimpiýa oýunlaryna taýýarlamagyň maksatnamasy tassyklanyldy, degişli guramaçylyk topary döredildi. Halkara sport ýaryşlarda baýrakly orunlara mynasyp bolan Türkmenistanyň ýygyndy toparlarynyň türgenlerini sylaglamak dabaralary geçirildi. Şu ýylyň dokuz aýynda halkara ýaryşlarda türkmen türgenleri jemi 286 medala mynasyp boldular. Hasabat döwründe Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň VII gurultaýy geçirildi hem-de “Ýaşlar barada döwlet syýasaty hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň rejelenen görnüşi kabul edildi.

Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, saglygy goraýyş ulgamyny mundan beýläk-de kämilleşdirmegi, lukmançylyk ylmynyň öňdebaryjy gazananlaryny iş tejribesine giňden ornaşdyrmagy dowam etdirmegiň zerurdygyny belledi. Şeýle-de dürli keselleriň, aýratyn-da, ýokanç keselleriň öňüni almagyň, olary anyklamagyň hem-de bejerişiň häzirki zaman usullaryny öwrenmek we netijeli peýdalanmak barada görkezme berildi. Şu maksat bilen, bu ulgamda tejribe alyşmak üçin daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen mundan beýläk-de gatnaşyklary ösdürmek gerek diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow nygtady.

Sport ulgamynyň ösdürilmegine uly üns berilýär. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda dürli sport çärelerini hem-de halkara ýaryşlary geçirmek möhümdir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Häzirki döwrüň ýagdaýlaryna laýyklykda, bilim edaralarynda okuw işini talabalaýyk derejede guramak maksady bilen, mekdepleriň ýokary hünär derejeli mugallymlar, okuw kitaplary bilen üpjünçiligine hemişe seljerme bermek zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz bilim ulgamyna sanly ulgamy ornaşdyrmagy işjeňleşdirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Mämmedowa gözegçilik edýän ulgamynyň şu ýylyň dokuz aýynda ýerine ýetiren işleriniň netijeleri barada hasabat berdi. Hasabat döwründe ýylyň «Halkyň Arkadagly zamanasy» şygaryny dabaralandyrmak maksady bilen, şeýle-de milli senenamamyzda göz öňünde tutulan baýramçylyklar, şol sanda medeni-durmuş maksatly binalaryň we desgalaryň açylyp ulanmaga berilmegi mynasybetli dürli medeni çäreler, dabaraly maslahatlar, söhbetdeşlikler, mediaforumlar, döredijilik duşuşyklary, sergiler geçirildi. Wagyz-nesihat işleri dowam etdirildi. Dürli bäsleşikler yglan edildi.

Türkmen hünärmenleri daşary ýurtlaryň birnäçesinde iş saparlarynda bolup, ol ýerlerde geçirilen halkara medeni çärelere, maslahatlara, sergilere we okuwlara gatnaşdylar. Ýurdumyzyň köptaraplaýyn we milli hödürnamalaryny ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizmek boýunça Daşary işler ministrligi bilen bilelikde degişli işler alnyp baryldy.

Döwletimiziň Garaşsyzlygynyň 31 ýyllygy mynasybetli guralan dabaralary we çäreleri ýokary derejede geçirmek boýunça guramaçylyk topary döredilip, bu toparyň jemi 5 mejlisi geçirildi. Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününe bagyşlanyp, medeniýet işgärleriniň we sungat ussatlarynyň gatnaşmagynda birnäçe çäreler geçirildi. Baýramçylygyň öňüsyrasynda «Ýaňlan, Diýarym!» we «Çalsana bagşy!» döredijilik bäsleşikleriniň jemleýji tapgyrlary geçirildi we netijeleri jemlenildi. Döredijilik işgärlerini, Türkmenistanyň Prezidentiniň «Türkmeniň Altyn asyry» atly bäsleşiginiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy boldy.

Ýurdumyzda gazanylýan üstünlikler, açylyp ulanmaga berilýän medeni-durmuş maksatly binalar baradaky maglumatlar metbugat sahypalarynda, teleradioýaýlymlarda we internet saýtlarynda giňden beýan edildi. Döwlet maksatnamalaryndan we Konsepsiýalardan gelip çykýan wezipeleri ýerine ýetirmek boýunça hem işler dowam etdirildi.

Türkmen döwlet neşirýat gullugy boýunça 2022-nji ýylyň geçen dokuz aýynda haryt öndürmegiň möçberi 86 million 855 müň manada deň boldy. Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi köpçülikleýin habar beriş serişdelerini, şeýle-de elektron neşirleri resmi habarlar bilen yzygiderli üpjün etdi. Oguz han adyndaky «Türkmenfilm» birleşiginde işler meýilnama laýyklykda alnyp baryldy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, tele we radio ýaýlymlarda tomaşaçylary gyzyklandyrýan täze programmalary, şowhunly gepleşikleri taýýarlamagyň, ýurdumyzyň dürli künjeklerinde gurlan döwrebap medeniýet merkezlerinde we teatrlarda sahnalaşdyrylýan, häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýän eserleriň sanyny artdyrmagyň zerurdygyna ünsi çekdi.

«Milli taryhy medeni mirasyň obýektlerini aýap saklamagyň, goramagyň, öwrenmegiň hem-de olara syýahatçylary çekmegiň 2022 — 2028-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyna» laýyklykda, taryhy ýadygärlikleri we gymmatlyklary gorap saklamak we hemmetaraplaýyn öwrenmek maksady bilen, degişli wagyz-nesihat çärelerini geçirmek hem esasy wezipeleriň biri hökmünde kesgitlenildi.

Soňra Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň Baş direktory M.Çakyýew gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň dokuz aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Hasabat döwründe şu toplum boýunça ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň ösüş depgini 112,8 göterime deň boldy. Awtomobil, demir ýol, howa, deňiz we derýa ulaglary arkaly ýük daşamagyň meýilnamasy 110,1 göterim, ýük dolanyşygynyň meýilnamasy 106,6 göterim ýerine ýetirildi. Ýanwar — sentýabr aýlarynda “Türkmendemirýollary” agentligi boýunça ýerine ýetirilen hyzmatlaryň ösüşi 106,7 göterime, “Türkmenawtoulaglary” agentligi boýunça 131,1 göterime, “Türkmenhowaýollary” agentligi boýunça 147,5 göterime, “Türkmendeňizderýaýollary” agentligi boýunça 107,2 göterime, “Türkmenaragatnaşyk” agentligi boýunça bolsa 107,5 göterime deň boldy.

Hasabatyň dowamynda “Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyna” laýyklykda, e.gov.tm döwlet hyzmatlar portalynda dürli görnüşli sanly hyzmatlaryň 360-dan gowragy ýerleşdirildi, «Bir penjire» ulgamynda bolsa 14 müňden gowrak şahsy otaglar döredildi.

Welaýat merkezlerinde täze awtomenzilleriň açylandygy barada habar berildi. Şeýle-de elektron enjamlar bilen enjamlaşdyrylan awtotürgenleşik meýdançalarynyň, Jebel şäherçesinde täze Halkara howa menziliniň, Ahal welaýatynyň döwrebap edara ediş merkezinde ulag we kommunikasiýa toplumynyň edara binasynyň, Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäherinde ulag we aragatnaşyk ulgamynyň işgärleri üçin ýaşaýyş jaýlarynyň hem-de Serhetabat — Turgundy demir ýol geçelgesinde demir ýol köprüsiniň gurluşyklary dowam etdirilýär.

Ulag-üstaşyr geçirmek we logistika meseleleri boýunça türkmen-azerbaýjan, türkmen-özbek, türkmen-gazak bilelikdäki işçi toparlary döredildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, sanly ulgamy ornaşdyrmak boýunça taslamalaryň durmuşa geçirilişini çaltlandyrmak barada görkezme berdi. Ýurdumyzda ýolagçy we ýük dolanyşygyny artdyrmak boýunça zerur işleri geçirmek, bu ulgamda hyzmatlaryň ýokary hilli we howpsuz ýerine ýetirilmegini gazanmak, demir ýol ulgamynyň geçirijilik ukybyny artdyrmak boýunça teklipleri taýýarlamak ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda görkezildi. Şeýle-de döwlet Baştutanymyz «TürkmenÄlem 52oE» emeli hemrasyny doly güýjünde peýdalanmak üçin zerur işleri geçirmegiň, Türkmenbaşy Halkara deňiz portuny we «Balkan» gämigurluşyk we abatlaýyş zawodyny taslama kuwwatyna çykarmagyň wajypdygyna ünsi çekdi.

Soňra Aşgabat şäheriniň häkimi R.Gandymowa söz berildi. Ol şu ýylyň dokuz aýynda degişli düzümleriň alyp baran işleriniň netijeleri, şähergurluşyk maksatnamasynyň yzygiderli durmuşa geçirilişi barada hasabat berdi. Garalýan döwürde şäher häkimligine degişli hojalyk hasaplaşygyndaky edaralar we kärhanalar tarapyndan amala aşyrylan işler boýunça meýilnama 115,8 göterim berjaý edildi. Ýanwar — sentýabr aýlarynda maýa goýumlary özleşdirmekde meýilnamanyň ýerine ýetirilişi 101,9 göterime barabar boldy. Şu ýylyň dowamynda paýtagtymyzyň Büzmeýin etrabynda 4 gatly, 32 öýli ýaşaýyş jaýlarynyň 15-si, Energetika enjamlaryny abatlaýyş we hyzmat ediş merkezi, Bagtyýarlyk etrabynda 720 orunlyk umumybilim berýän mekdep ulanmaga berildi. “Daşkent” seýilgähiniň hem-de sil suwuny sowujy desgalar toplumynyň gurluşyk işleri tamamlandy.

Şeýle-de gök zolaklara, bagy-bossanly seýilgählere zerur idegleri edýän, degişli abatlaýyş işlerini amala aşyrýan jemagat hojalygynyň ugurdaş gulluklarynyň alyp barýan işleri barada hasabat berildi. Paýtagtymyzy, onuň ýaşaýyş toplumlaryny mundan beýläk-de abadanlaşdyrmak, ýol-ulag düzümlerini döwrebaplaşdyrmak, şäherde arassaçylygy we tertip-düzgüni saklamak boýunça toplumlaýyn çäreler görülýär.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Aşgabat şäheriniň häkimine paýtagtymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň kabul edilen maksatnamalarynyň we maýa goýum taslamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegini, paýtagtymyzda şu ýyl açylyp ulanmaga berilmegi meýilleşdirilýän desgalardaky alnyp barylýan işleriň öz wagtynda we ýokary hilli tamamlanylmagyny üpjün etmegi tabşyrdy. Şeýle-de häkime paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak işleriniň guralyşyna, jemgyýetçilik ulaglarynyň kadaly işlemegine berk gözegçilik etmek tabşyryldy.

Ahal welaýatynyň häkimi Ý.Gurbanow şu ýylyň ýanwar — sentýabr aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri, bugdaý ekişiniň hem-de pagta ýygymynyň barşy barada hasabat berdi. “Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2028-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasyny” durmuşa geçirmegiň çäklerinde maýa goýumlary özleşdirmek boýunça meýilnamanyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berildi.

Häzirki wagtda ekinlerden bol hasyl almak maksady bilen, möwsümleýin oba hojalyk işleri alnyp barylýar. Agrotehnikanyň kadalaryna laýyklykda, öz wagtynda bugdaý ekişi geçirilýär, oba hojalyk tehnikalary netijeli peýdalanylýar. Mundan başga-da, oba hojalyk önümlerini öndürijileri ýokary hilli tohum serişdeleri bilen üpjün etmek we ekiş geçirilen meýdanlarda gögeriş suwuny tutmak boýunça degişli çäreler geçirilýär. Şunuň bilen birlikde, sebitde güýzlük sogany ekmek, ösdürilip ýetişdirilen gök-bakja önümlerini ýygnap almak işleri dowam edýär.

Häkimiň habar berşi ýaly, «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynyň çäklerinde ýurdumyzda gazanylan uly üstünliklere bagyşlanan medeni-köpçülikleýin çäreleri guramak boýunça degişli işler geçirilýär.

Balkan welaýatynyň häkimi T.Atahallyýew hem «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2028-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasyny» durmuşa geçirmegiň çäklerinde sebitde maýa goýumlary özleşdirmek boýunça meýilnamanyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Şu ýyl açylmagy meýilleşdirilen durmuş-medeni, önümçilik maksatly desgalary öz wagtynda ulanmaga bermek boýunça degişli işler amala aşyrylýar.

Şeýle-de azyk howpsuzlygyny üpjün etmek we obasenagat toplumynda özgertmeleri durmuşa geçirmek, hususan-da, pagta hasylyny gysga möhletde ýygnamak, bugdaý ekilen meýdanlara toplumlaýyn ideg etmek boýunça işleriň ýerine ýetirilişi barada maglumat berildi. Şunuň bilen birlikde, bol hasyl almak maksady bilen, güýzlük ýeralma hem-de gök-bakja ekinlerine ideg etmek üstünlikli dowam edýär. Gant şugundyryna agrotehnikanyň kadalaryna laýyklykda ösüş suwuny tutmak, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek, hatarara bejergi işleri geçirilýär.

Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan daşary we içeri syýasatynyň, giň gerimli özgertmeler maksatnamalarynyň, şeýle-de Döwlet Maslahatyndaky çykyşyndan gelip çykýan wezipeleriň ähmiýetini wagyz etmek we düşündirmek boýunça işler alnyp barylýar.

Daşoguz welaýatynyň häkimi N.Nazarmyradow şu ýylyň dokuz aýynda sebitde ýerine ýetirilen işleriň netijeleri, häzirki wagtda alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işleri barada hasabat berdi. Şeýle-de häkim «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyny” üstünlikli durmuşa geçirmek ugrunda görülýän anyk çäreler barada hasabat berdi. Hasabatda bellenilişi ýaly, Oba milli maksatnamasyna laýyklykda, maýa goýumlary özleşdirmek baradaky ýyllyk meýilnama 329 göterim berjaý edildi. Garalýan döwürde welaýat boýunça medeni-durmuş maksatly desgalaryň 7-si gurlup ulanmaga berildi.

Şeýle-de häkim güýzlük bugdaýa ideg etmek boýunça sebitiň ekerançylyk meýdanlaryndaky işleriň ýagdaýy, agrotehniki kadalara laýyklykda amala aşyrylýan oba hojalyk işleri barada hasabat berdi. Şonuň ýaly-da, gowaça hasylyny ýygnamagyň depginlerini güýçlendirmek, hasylyň kabul ediş harmanahanalaryna yzygiderli daşalmagyny üpjün etmek boýunça durmuşa geçirilýän toplumlaýyn çäreler barada hasabat berildi. Güýzlük bugdaý ekişini bellenilen möhletlerde we degişli derejede tamamlamak üçin ýöriteleşdirilen tehnikalary netijeli ulanmak, haryt öndürijileri ýokary hilli tohumlar bilen üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işler barada-da aýdyldy.

Lebap welaýatynyň häkimi Ş.Amangeldiýew welaýatda şu ýylyň dokuz aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri, bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň gidişi barada hasabat berdi. Hususan-da, sebitiň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak boýunça görülýän çäreler, gurulmagy hem-de ulanmaga berilmegi meýilleşdirilen desgalardaky işleriň ýagdaýy barada hasabat berildi. «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2028-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynda» göz öňünde tutulan çäreleriň durmuşa geçirilişi hasabatyň aýratyn meselesi boldy.

Döwlet Baştutanymyza sebitiň ekerançylyk meýdanlarynda ýaýbaňlandyrylan möwsümleýin işler, hususan-da, güýzlük bugdaý ekişiniň we dowam edýän “ak altyn” hasylynyň ýygymynyň barşy, beýleki oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek, şol sanda şaly ekinlerine agrotehniki kadalara laýyklykda ideg etmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berildi.

Soňra çykyş eden Mary welaýatynyň häkimi D.Annaberdiýew şu ýylyň ýanwar — sentýabr aýlarynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi. «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2028-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasyny» durmuşa geçirmegiň çäklerinde sebitde maýa goýumlaryň özleşdirilişi barada berlen maglumatlar hasabatyň esasy meseleleriniň biri boldy. Şeýle-de şu ýyl ulanmaga tabşyrylmagy meýilleşdirilen binalaryň we desgalaryň gurluşyklarynyň depginleri barada habar berildi.

Häzirki wagtda dowam edýän bugdaý ekişi, ekiş möwsümini agrotehniki kadalara laýyklykda geçirmek boýunça görülýän anyk çäreler barada hasabat berildi. Şunuň bilen bir hatarda, geljek ýylyň hasyly üçin bölünip berlen ýerleri sürmek, tekizlemek we geriş çekmek, tagt suwuny tutmak işleri geçirilýär. Ýetişdirilen pagta hasylyny ýitgisiz ýygnap almak hem-de olary kabul ediş harmanhanalaryna yzygiderli daşamak boýunça degişli çäreler görülýär. Halkymyzyň azyk önümlerine bolan islegini kanagatlandyrmak maksady bilen, güýzlük ýeralma we beýleki gök-bakja ekinlerine agrotehniki talaplara laýyklykda ideg edilýär. Bu ekinleriň hasyly ýygnalyp, ilata ýetirilýär.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Ýazmyradow gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň dokuz aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri hem-de oba hojalygynda özgertmeleriň alnyp barlyşy, ýurdumyzyň welaýatlarynda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň geçirilişi barada hasabat berdi. Obasenagat toplumynda önüm öndürmegiň, ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň ösüş depgininiň, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 104,8 göterime deň bolandygy habar berildi. Şunda Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrligi boýunça bu görkeziji 105 göterime, Suw hojalygy baradaky döwlet komiteti boýunça 103,4 göterime, “Türkmen atlary” döwlet birleşigi boýunça 103,1 göterime deň boldy. Maýa goýumlary özleşdirmegiň meýilnamasy 174,3 göterim ýerine ýetirildi.

Ýurdumyzda azyk önümlerini öndürmek boýunça gazanylan görkezijiler barada hasabat berildi. Hususan-da, gök önümleri öndürmegiň meýilnamasynyň 118,9 göterim, bakja önümlerini öndürmegiň meýilnamasynyň 112,3 göterim, ýeralmany öndürmegiň meýilnamasynyň 139,9 göterim, miwe we ir-iýmişleri öndürmegiň meýilnamasynyň 115,5 göterim, çörek we çörek önümlerini öndürmegiň meýilnamasynyň 105,3 göterim, unaş önümlerini öndürmegiň meýilnamasynyň 105,5 göterim ýerine ýetirilendigi habar berildi. Ýurdumyzyň welaýatlarynda bugdaý ekişiniň dowam edýändigi, pagtany gysga möhletlerde we ýitgisiz ýygnap almak boýunça zerur işleriň alnyp barylýandygy barada aýdyldy. Mundan başga-da, ýer we suw serişdelerini netijeli ulanmak arkaly oba hojalyk ekinleriniň bereketli hasylyny ösdürip ýetişdirmek üçin zerur çäreler görülýär.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow wise-premýere hem-de welaýatlaryň häkimlerine ýüzlenip, gowaça meýdanlarynda şu ýyl gowy hasylyň ýetişdirilendigini belledi. Pagtanyň iň soňky hanasyna çenli ýygnap almak üçin ähli zerur işleri geçirmeli. Obasenagat toplumynyň kärhanalaryny we azyk senagaty pudaklaryny doly güýjünde işletmek, kuwwatlyklarynyň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin öz wagtynda çäreleri görmeli. Hormatly Prezidentimiz ekologik taýdan arassa, ýokary hilli oba hojalyk önümlerini öndürýän häzirki zaman önümçiliklerini döretmegi ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda kesgitläp, maldarçylygy ösdürmek, mallaryň we guşlaryň baş sanyny artdyrmak, tohumçylyk işini ylmy taýdan esaslandyrylan usullara laýyklykda giňeltmek boýunça zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.

Döwlet Baştutanymyz welaýatlarda bugdaý ekişiniň depginlerini güýçlendirip, ýokary hasyl almak üçin zerur işleri geçirmelidigi barada aýtdy hem-de wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginiň şu ýylyň ýanwar — sentýabr aýlarynda ýerine ýetiren işleriniň jemleri baradaky hasabaty bilen çykyş etdi. Hasabat döwründe “Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň 2022 — 2028-nji ýyllar üçin Konsepsiýasyny” durmuşa geçirmek maksady bilen, degişli işler alnyp baryldy.

Halkara hyzmatdaşlygyň işjeňleşdirilmeginde ýokary derejedäki saparlara we duşuşyklara aýratyn ähmiýet berilýär. Şunuň bilen baglylykda, aprel aýynda Hindistan Respublikasynyň Prezidentiniň ýurdumyza döwlet saparyny amala aşyrandygy bellenildi. Bu döwürde döwlet Baştutanymyz Russiýa Federasiýasyna we Eýran Yslam Respublikasyna resmi saparlary, Özbegistan Respublikasyna döwlet saparyny amala aşyrdy. Bulardan başga-da, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň dördünji konsultatiw duşuşygyna hem-de Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň sammitine hormatly myhman hökmünde gatnaşmagy üçin, degişlilikde, Gyrgyz Respublikasyna we Özbegistan Respublikasyna iş saparlary guraldy.

Hormatly Prezidentimiziň başlyklyk etmeginde şu ýylyň 29-njy iýunynda paýtagtymyz Aşgabatda altynjy Hazar sammiti geçirildi. Bu duşuşyga gatnaşmak maksady bilen, Azerbaýjan Respublikasynyň, Gazagystan Respublikasynyň, Eýran Yslam Respublikasynyň we Russiýa Federasiýasynyň Prezidentleriniň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetler ýurdumyza sapar bilen geldiler. Sammitiň çäklerinde birnäçe ýokary derejedäki ikitaraplaýyn duşuşyklar boldy. Iýun aýynda Gruziýanyň Premýer-ministri resmi sapar bilen Türkmenistana geldi.

Häzirki wagtda möhüm halkara çärelere taýýarlyk görmek boýunça işler dowam etdirilýär.

Türkmenistan abraýly halkara guramalar, ilkinji nobatda, BMG bilen hyzmatdaşlygy depginli ösdürýär. Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň 7-nji iýunynda ýurdumyz BMG-niň Baş Assambleýasynyň 77-nji sessiýasynyň wise-başlyklygyna biragyzdan saýlanyldy. Şeýle-de 2022-nji ýylyň 15-16-njy awgustynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň ulag ministrleriniň derejesindäki halkara maslahatyň geçirilendigi bellenildi.

Hasabat döwründe hormatly Prezidentimiz birnäçe ýurtlaryň ýolbaşçylary bilen telefon arkaly söhbetdeşlikleri geçirdi. 12-nji maýda Aşgabat şäherinde ilkinji gezek Merkezi Aziýa döwletleriniň we Russiýa Federasiýasynyň Parlamentara forumynyň geçirilmegi möhüm waka boldy. Hasabat döwründe jemi 126 sany wekiliýet döwletimize sapar bilen geldi. Şol bir wagtyň özünde Türkmenistandan daşary ýurtlara 199 sany wekiliýet ugradyldy. Göni wideoaragatnaşyk arkaly 1 müň 187 sany dürli derejedäki duşuşyklar geçirildi. Ýylyň dowamynda 97 sany halkara resminama gol çekildi. Daşary syýasy edaralaryň ugry boýunça ikitaraplaýyn geňeşmeler yzygiderli esasda geçirilýär.

Şeýle-de daşary ykdysady gatnaşyklary ösdürmek boýunça yzygiderli çäreler amala aşyrylýar. Şunuň bilen baglylykda, şu ýylyň 23-nji fewralynda Şweýsariýa Konfederasiýasynyň Ženewa şäherinde geçirilen Bütindünýä Söwda Guramasynyň Baş geňeşiniň nobatdaky mejlisinde Türkmenistanyň bu gurama “goşulyşýan döwlet” (işjeň synçy) derejesine eýe bolandygy bellenildi. Şu ýylyň 15-nji martynda ýurdumyz Birleşen Milletler Guramasynyň Halkara söwda hukugy boýunça komissiýasynyň 2022 — 2028-nji ýyllar döwri üçin agzalygyna saýlanyldy. Şeýle-de hasabat döwründe bilelikdäki hökümetara toparlaryň we beýleki ugurdaş düzümleriň çäklerinde yzygiderli işler amala aşyryldy. Ýanwar — sentýabr aýlarynda bu ugurda birnäçe ikitaraplaýyn duşuşyklar we gepleşikler guraldy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň ähli gyzyklanma bildirýän daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde dostlukly, netijeli gatnaşyklary ösdürmäge ygrarlydygyny tassyklady. Ata Watanymyz parahatçylyk söýüjilikli, döredijilikli daşary syýasy strategiýany durmuşa geçirmek bilen, goňşy ýurtlar, dünýäniň beýleki sebitlerindäki döwletler bilen netijeli hyzmatdaşlygy yzygiderli pugtalandyrýar. Şu ýyl daşary ýurtlara amala aşyrylan ýokary derejedäki saparlaryň we daşary ýurt ýolbaşçylarynyň Türkmenistana guralan saparlarynyň netijeleri munuň aýdyň subutnamasydyr.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sözüni dowam edip, 2023-nji ýylda boljak saparlara hem-de halkara derejedäki çärelere, Halkara Bitaraplyk gününi baýram etmäge taýýarlyk görmegiň ýokary derejesini üpjün etmegiň zerurdygyny nygtady we bu babatda wise-premýere, DIM-niň ýolbaşçysyna anyk tabşyryklary berdi.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygynyň orunbasary K.Babaýew täze taryhy döwrüň wezipelerini nazarda tutup, milli kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça ýylyň başyndan bäri geçirilen işler barada maglumat berdi. Halk Maslahatynyň birinji çagyrylyşynyň 3 mejlisi geçirilip, olarda dürli pudaklaryň ösüşine degişli birnäçe kanunçylyk namalary makullanyldy. Bu ugurdaky işler dowam etdirilýär.

Gahryman Arkadagymyzyň ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň raýatlarynyň hukuklaryny we bähbitlerini üpjün etmek babatda işler alnyp barylýar. Şunuň bilen baglylykda, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy welaýatlar boýunça iş saparlaryny amala aşyryp, adamlaryň durmuş we zähmet şertleri bilen gyzyklandy, sebitleri ösdürmek, ýerlerde işleriňdir hyzmatlaryň hilini hem-de netijeliligini gowulandyrmak boýunça gymmatly maslahatlaryny we tekliplerini berdi, kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça täze wezipeleri kesgitledi.

Hormatly Arkadagymyz ýaşlar bilen yzygiderli duşuşdy, “Ýaşlar barada döwlet syýasaty hakynda” Türkmenistanyň Kanuny boýunça pikirleri we teklipleri öwrendi, milli parlamentde täze başlangyçlary öňe sürdi. Bu resminamanyň rejelenen görnüşi döwletiň ýaşlar hakyndaky aladalarynyň aýdyň subutnamasy bolup, ýaşlaryň ertirki güne bolan ynamyny artdyrýar.

Türkmenistanyň parahatçylyk döredijilikli daşary syýasat strategiýasyna laýyklykda, parlament diplomatiýasynyň netijeli gurallaryny we usullaryny ösdürmäge, dostlukly ýurtlaryň degişli düzümleri bilen hyzmatdaşlygy alyp barmaga uly ähmiýet berilýär.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy şu ýylyň 25-nji sentýabry — 1-nji oktýabry aralygynda Ýaponiýa iş saparyny amala aşyryp, onuň çäklerinde Ýaponiýanyň Parlamentiniň Wekiller palatasynyň başlygy hem-de Türkmen-ýapon parlamentara dostluk toparynyň başlygy bilen duşuşyklary geçirdi. Hormatly Arkadagymyz parlamentara gatnaşyklary ösdürmek boýunça täze başlangyçlar bilen çykyş edip, parlamentara dostluk toparynyň işini işjeňleşdirmegi hem-de özara gatnaşyklaryň esasy ugurlaryny kesgitlemegi, şol sanda ýaşlaryň parlamentara gatnaşyklaryny döretmek we netijeli ulanmak, parlamentara gatnaşyklarda zenanlaryň ornuny ýokarlandyrmak we durnukly ösüşe ýardam bermek boýunça işleriň esasy ugurlaryny kesgitlemegi teklip etdi.

Şeýle-de Gahryman Arkadagymyz Türkmen-ýapon dostluk toparynyň “Merkezi Aziýa — Ýaponiýa” görnüşdäki dialogynyň çäklerinde parlamentara gatnaşyklary ýola goýmak hem-de bu ugurda bilelikdäki çäreleri yzygiderli esasda geçirmek boýunça başlangyçlar bilen çykyş etdi. Bu teklipleriň ýapon tarapyndan goldanylmagy iki dostlukly ýurduň özara bähbitli hyzmatdaşlygy täze hil derejesinde ösdürmäge ygrarlydygynyň ýene-de bir subutnamasyna öwrüldi.

Şu ýylyň maý aýynda Aşgabatda Merkezi Aziýa döwletleriniň we Russiýa Federasiýasynyň Parlamentara forumy hem-de zenanlaryň dialogy geçirilip, munuň özi şeýle düzümde parlament gatnaşyklaryň täze we netijeli görnüşiniň emele gelmegine ýardam etdi.

Halk Maslahatynyň agzalary daşary ýurtlarda saparda bolup, sebit we halkara ähmiýetli parlamentara duşuşyklara gatnaşdylar, kanun çykaryjylyk işinde tejribe alyşdylar.

Milli Geňeşiň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowa şu ýylyň dokuz aýynda alnyp barylýan kanun çykaryjylyk işleri barada maglumat berdi. Mejlis tarapyndan durmuş-ykdysady özgertmeleriň hem-de türkmenistanlylaryň durmuş derejesini ýokarlandyrmak boýunça işleriň hukuk esaslaryny pugtalandyrmaga gönükdirilen degişli işler geçirildi. Bu döwürde Mejlisiň maslahatlarynyň 3-si geçirilip, şolaryň barşynda Türkmenistanyň Kanunlarynyň 38-si we Mejlisiň kararlarynyň 21-si kabul edildi.

Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy boýunça işlenip taýýarlanylan hem-de ýaşlaryň ýurdumyzyň ykdysady, syýasy we medeni durmuşyna doly derejede gatnaşmagy üçin has oňaýly hukuk şertlerini döretmäge gönükdirilen, şeýle-de ýaş nesilleri halkymyzyň ruhy-ahlak däpleri esasynda, watançylyk we zähmetsöýerlik ruhunda terbiýelemäge ýardam edýän “Ýaşlar barada döwlet syýasaty hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň rejelenen görnüşine gol çekildi.

Döwlet Maslahatynda kesgitlenen wezipelerden ugur alnyp, döwlet syýasatynyň möhüm ileri tutulýan ugurlary bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiziň başyny başlan hukuk özgertmelerini durmuşa geçirmegiň çäklerinde milli kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmäge gönükdirilen kanun taslamalarynyň üstünde işlemek dowam etdirilýär.

Parlamentara gatnaşyklary ösdürmek, kanun çykaryjylyk ulgamynda halkara tejribäni öwrenmek maksady bilen, Mejlisde duşuşyklaryň 24-si geçirildi. Deputatlar degişli ministrlikler tarapyndan halkara guramalar bilen bilelikde kanun çykaryjylyk işini kämilleşdirmek meselelerine degişli guralan 100-den gowrak okuw maslahatlaryna gatnaşdylar. Şolaryň 54-si sanly ulgam arkaly geçirildi. Mejlisiň wekilleri daşary ýurtlarda iş saparlarynda boldular.

Aşgabatda Merkezi Aziýa döwletleriniň we Russiýa Federasiýasynyň Parlamentara forumy hem-de zenanlaryň dialogy geçirildi. Dialogyň çäklerinde halkara derejedäki çäreleriň 9-sy guraldy.

Mejlisiň deputatlary Halk Maslahatynyň, syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik guramalarynyň agzalary bilen bilelikde jemgyýetçilik-syýasy çärelerini hem-de wagyz işlerini geçirip, ilata mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 31 ýyllyk baýramy mynasybetli geçirilen Döwlet Maslahatynyň we onda kabul edilen çözgütleriň taryhy ähmiýetini düşündirýärler.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow berkarar döwletimizi mundan beýläk-de ösdürmekde ýurdumyzyň kanunçylygyny has-da kämilleşdirmegiň möhümdigini belledi. Bu işler döwletimiziň syýasy ulgamyny gowulandyrmakda, ykdysadyýetimiziň binýadyny pugtalandyrmakda nobatdaky ädime öwrüler.

Soňra hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisine gatnaşyjylara ýüzlenip, ýerine ýetirilen işleriň netijeleriniň, dünýä ykdysadyýetinde ýüze çykan kynçylyklara garamazdan, Garaşsyz Watanymyzyň üstünlikli ösmegini dowam etdirýändigini aýdyň görkezýändigini belledi. Jemi içerki önüm 6,2 göterim artdy. Daşary söwda dolanyşygy, geçen ýylyň degişli döwrüne garanyňda, 40 göterim ýokarlandy. Maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna özleşdirilen düýpli maýa goýumlaryň möçberi 20 milliard manatdan gowrak bolup, 2021-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 13 göterim artdy.

Döwlet Baştutanymyz öňde durýan wezipelere ünsi çekip, şu ýyly gowy netijeler bilen tamamlamak üçin hemmeleriň yhlas bilen işlemelidigini, ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda oňyn netijeleri gazanmak we jemi içerki önümiň ösüş depginini durnukly saklamak babatda çäreleri görmegiň zerurdygyny nygtady. Şeýle-de ilkinji nobatda, geljek ýylyň Döwlet býujeti boýunça ýene-de maslahat geçirmek we onuň ähli maddalaryna garamak barada görkezme berildi.

Hormatly Prezidentimiz gürrüňi dowam edip: “Şu gün Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň baýramyny giňden belleýäris” diýip aýtdy. Döwlet Baştutanymyz saglygy goraýyş işgärleriniň bitirýän işleriniň, aýratyn-da, häzirki döwürde örän uly hormata mynasypdygyny nygtap, ýurdumyzyň saglygy goraýyş we derman senagaty ulgamynyň ähli işgärlerini bu ajaýyp hünär baýramy bilen tüýs ýürekden gutlady hem-de olara berk jan saglyk, uzak ömür, ynsan saglygyny goramak ýaly jogapkärli we asylly işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow aýratyn tapawutlanan saglygy goraýyş işgärlerini döwlet sylaglary bilen sylaglamak hakynda Permana gol çekendigini hem habar berdi.

Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň baýramyna gabatlap, Gahryman Arkadagymyz «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly kitabynyň 14-nji jildini ýazyp tamamlady. Size bu kitaby Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden soň gowşurarlar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Mejlisiň barşynda döwlet durmuşynyň beýleki möhüm meselelerine-de garaldy, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini jemläp, oňa gatnaşyjylara berkarar Watanymyzy mundan beýläk-de gülledip ösdürmek ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi

11.11.2022

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşynyň ileri tutulýan meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de birnäçe resminamalaryň taslamalaryna garaldy.

Döwlet Baştutanymyz mejlisiň gün tertibine geçip, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowa söz berdi. Ol ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli özgertmeleri hukuk taýdan goldamak, milli kanunçylyk binýadyny mundan beýläk-de pugtalandyrmak maksady bilen alnyp barylýan kanun çykaryjylyk işi barada maglumat berdi. 9-njy noýabrda Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň ýigriminji maslahatynyň geçirilendigi habar berildi. Onuň barşynda Türkmenistanyň Kanunlarynyň taslamalarynyň birnäçesi ara alnyp maslahatlaşyldy we biragyzdan kabul edildi. Mundan başga-da, hereket edýän kanunçylygy döwrebaplaşdyrmak maksady bilen, birnäçe kanunlara üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek boýunça hukuk namalary kabul edildi. Şeýle-de Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň “Türkmenistanyň dolandyryş-çäk bölünişiginiň meseleleri hakynda” kararynyň taslamasyna garaldy we kabul edildi. Mejlisiň maslahatynda kabul edilen Kanunlar Halk Maslahatynyň garamagyna hödürleniler.

Hormatly Prezidentimiziň tabşyrygyna laýyklykda, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda “Türkmenistanyň 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakynda” Kanunyň taslamasy boýunça deňeşdirme-seljerme işleri geçirilýär hem-de taslama deslapdan ara alnyp maslahatlaşylýar. Şeýle hem ministrliklerden we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryndan gelip gowuşýan teklipler esasynda ýurdumyzyň ykdysady, syýasy, medeni durmuşynyň dürli ugurlaryna degişli kanun taslamalaryny taýýarlamak boýunça işler dowam etdirilýär.

Mejlisiň deputatlary hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda täze taryhy eýýamda gazanylýan üstünlikleri, içeri we daşary syýasatymyzy wagyz etmek hem-de kanunçylyk namalarynyň mazmunyny düşündirmek boýunça geçirilýän çärelere gatnaşýarlar.

Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanda döwletiň hukuk esaslaryny pugtalandyrmak boýunça amala aşyrylýan syýasat bilen baglylykda işlenip taýýarlanylýan kanunçylyk namalarynyň ähmiýetini belläp, bu işleriň häzirki döwürde ýurdumyzyň ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny hem-de halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryny nazara almak esasynda geçirilmeginiň zerurdygyny nygtady. Milli kanunçylygyň kämilleşdirilmegi döwletiň we jemgyýetiň durmuşynyň möhüm ulgamlarynyň ösdürilmegini hukuk taýdan üpjün etmek, ykdysadyýeti, ylmy we medeniýeti hemmetaraplaýyn ösdürmek, ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak boýunça işleri dowam etdirmek üçin zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow aýtdy.

Soňra Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygynyň orunbasary K.Babaýew milli kanunçylyk ulgamyny kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada maglumat berdi. Häzirki wagtda Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisine taýýarlyk görülýär.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň welaýatlarynda geçirilýän çärelere yzygiderli gatnaşýar, sebitleri ösdürmek boýunça döwlet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişi bilen gyzyklanýar. 5-nji noýabrda Gahryman Arkadagymyz Ahal welaýatynyň täze, döwrebap edara ediş merkeziniň çäginde guralan ählihalk bag ekmek dabarasyna gatnaşdy. Şol gün bu ýerde bag nahallarynyň müňlerçe düýbi ekildi. Şeýle-de Halk Maslahatynyň Başlygy bu ýerde amala aşyrylýan taslamalaryň birnäçesi bilen tanşyp, olaryň ýokary hilini üpjün etmegiň zerurdygyna ünsi çekdi we bu babatda gymmatly maslahatlary berdi. Şol gün Gahryman Arkadagymyz türkmen paýtagtynyň günorta-günbatar künjeginde döredilen tokaý zolaklaryny synlady, Magtymguly Pyragynyň medeni-seýilgäh toplumyna baryp gördi. Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy bu taslamanyň hem häzirki zaman talaplaryna we milli ruha kybap gelmelidigini belläp, birnäçe teklipleri aýtdy.

Şeýle hem parlamentara gatnaşyklary ösdürmek boýunça işler yzygiderli alnyp barylýar. Halk Maslahatynyň agzalary dürli çärelere gatnaşýarlar, köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde çykyş edip, wagyz-nesihat işlerini alyp barýarlar.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow türkmen jemgyýetiniň hukuk esaslaryny mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň, demokratik däpleri pugtalandyrmagyň örän wajypdygyny belledi. Düýpli özgertmeler ýoluna düşen Türkmenistan jemgyýetiň iň ýokary gymmatlygy hökmünde öz raýatlarynyň bähbitlerini, hukuklaryny we azatlyklaryny goramagy ösüşiň ileri tutulýan ugry hökmünde kesgitledi diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady. Hormatly Prezidentimiz parlamentler we iri halkara guramalar, ilkinji nobatda, BMG bilen gatnaşyklaryň oňyn tejribesini ulanmagyň zerurdygyna hem ünsi çekdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary H.Geldimyradow döwlet emlägini dolandyrmagyň netijeliligini ýokarlandyrmak, amatly işewürlik gurşawyny döretmek hem-de bu ulgamda milli kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça geçirilýän işler barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, 2021-nji ýylyň noýabr aýynda “Döwlet emlägini ynançly dolandyrmak hakynda” Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi. Şol Kanun bu ulgamda hukuk gatnaşyklaryny kadalaşdyrýar. Onuň esasynda Maliýe we ykdysadyýet ministrligi tarapyndan degişli ministrlikler we pudak edaralary bilen bilelikde döwlet emlägini bäsleşik esasynda ynançly dolandyrmaga bermegiň Tertibiniň taslamasy işlenip taýýarlanyldy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiziň garamagyna ýokarda agzalan Tertibi tassyklamak hakynda Kararyň taslamasy hödürlenildi.

Döwlet Baştutanymyz degişli Karara gol çekip, ony sanly ulgam arkaly wise-premýere iberdi we bu resminamanyň ýerine ýetirilişine berk gözegçilik etmegi tabşyrdy.

Wise-premýer döwlet emlägini hususylaşdyrmak, ýurdumyzda kiçi we orta telekeçiligi ösdürmek üçin zerur şertleri döretmek babatda döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek maksady bilen görülýän çäreler barada hasabat berdi. Maliýe we ykdysadyýet ministrligi tarapyndan ýurdumyzyň ministrlikleri, pudaklaýyn dolandyryş edaralary, häkimlikler bilen bilelikde döwletiň garamagyndan aýyrmak we hususylaşdyrmak üçin kärhanalar, desgalar boýunça seljermeler geçirildi. Şundan ugur alnyp, ýurdumyzyň käbir döwlet düzümlerine degişli desgalaryň birnäçesini bäsleşikli söwda arkaly hususylaşdyrmak teklip edilýär.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, hojalygy ýöretmegiň netijeli innowasion usullaryny ornaşdyrmaga, halk hojalyk toplumynyň pudaklarynyň kärhanalarynyň dolandyrylmagyny kämilleşdirmäge, eýeçiligiň dürli görnüşlerini kemala getirmäge, desgalary tapgyrlaýyn hususylaşdyrmaga ýardam edýän düýpli özgertmeleri durmuşa geçirmegiň milli ykdysady strategiýanyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini nygtady. Häzirki wagtda ýurdumyzda hususy ulgamy ösdürmek, onuň ykdysadyýetdäki paýyny artdyrmak üçin ähli şertler döredilýär, işewürlik we maýa goýum işjeňligini, telekeçilik başlangyçlaryny höweslendirmäge uly ähmiýet berilýär. Döwlet Baştutanymyz Watanymyzyň okgunly ösmegine hem-de halkymyzyň abadançylygyny üpjün etmäge gönükdirilen wezipeleriň ählisini üstünlikli çözmegiň wajypdygyna ünsi çekdi we bu ugurda toplumlaýyn işleri dowam etdirmegi tabşyrdy.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Abdrahmanow ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumyndaky işleriň ýagdaýy hem-de “Türkmennebit” döwlet konserniniň Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy tarapyndan nebiti gaýtadan işlemek hyzmatyny ýerine ýetirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Pudaklaýyn düzümi mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmak, nebitli guýularda täze, döwrebap tehnologiýalary we halkara tejribäni giňden ornaşdyrmak, täze nebit guýularyny burawlamak arkaly nebitli guýularyň önüm berijiligini ýokarlandyrmak we nebitiň goşmaça möçberlerini çykarmak boýunça görülýän çäreler barada habar berildi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ykdysadyýetiň esasy ulgamlarynyň biri bolan nebitgaz senagatyny mundan beýläk-de ösdürmegiň, ony öňdebaryjy pudaga öwürmegiň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda durýandygyny nygtady. Bellenilişi ýaly, pudagyň önümçilik kuwwatyny mundan beýläk-de pugtalandyrmaga, öňdebaryjy işläp taýýarlamalary giňden ornaşdyrmaga, dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýän nebit önümlerini çykarmaga aýratyn üns berilmelidir. Şunuň bilen baglylykda, nebitgaz ýataklaryny işläp geçmegiň netijeliligini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýän innowasion tehnologiýalara eýe bolan esasy daşary ýurt kompaniýalary bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň zerurdygyna üns çekildi. Döwlet Baştutanymyz wise-premýere bu ugurda işleri dowam etdirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Ýazmyradow ýurdumyzyň welaýatlarynda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy, «Hasyl toýy mynasybetli Türkmenistanyň «Watana bolan söýgüsi üçin» medaly bilen sylaglamak hakynda» Permanyň taslamasy barada hasabat berdi. Wise-premýer ýurdumyzda bugdaý ekişini öz möhletinde tamamlamak üçin ähli tagallalaryň edilýändigini habar berdi. Häzirki wagtda agrotehniki kadalara laýyklykda, bugdaýa ideg etmek işleri dowam etdirilýär. Şunuň bilen birlikde, pagta hasylyny ýitgisiz ýygnap almak boýunça toplumlaýyn işler geçirilýär.

Balkan welaýatynyň pagtaçylarynyň “ak altyn” hasylyny ýygnamak hem-de Daşoguz welaýatynyň daýhanlarynyň şaly öndürmek boýunça şertnamalaýyn borçnamalaryny üstünlikli ýerine ýetirendikleri habar berildi. Şeýle-de, däp bolşy ýaly, noýabr aýynyň ikinji ýekşenbesinde bellenilýän Hasyl toýy mynasybetli dabaralara taýýarlyk görlüşi barada aýdyldy. Meýilleşdirilen çäreleriň hatarynda tapawutlanan kärendeçileri döwlet sylaglary bilen sylaglamak, hormatly Prezidentimiziň adyndan oba zähmetkeşlerine gymmat bahaly sowgatlary gowşurmak dabaralary bar.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, oba zähmetkeşlerini şertnamalaýyn borçnamalaryny ýerine ýetirmegi bilen tüýs ýürekden gutlap, olara ýurdumyzda azyk bolçulygyny üpjün etmegiň bähbidine alyp barýan döredijilikli işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi. Döwlet Baştutanymyz oba hojalyk toplumynyň ýurdumyzyň milli ykdysadyýetindäki möhüm ornuny belläp, alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işlerini hem-de pagta hasylyny soňky hanasyna çenli ýygnap almak, bugdaý ekişini agrotehniki möhletlerde tamamlamak üçin ähli zerur işleriň geçirilmelidigini aýtdy we wise-premýere bu meseleleri gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Purçekow gurluşyk we senagat toplumynyň kuwwatyny mundan beýläk-de pugtalandyrmak, dürli pudaklarda zerur bolan önümleriň çykarylýan möçberlerini artdyrmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Prezidentiniň degişli Kararyna laýyklykda, “Türkmen kaolin” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň döredilendigi bellenildi. Häzirki wagtda Balkan welaýatynyň Jebel şäherçesinde ýerleşýän şu açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetine degişli kaolin önümhanasynyň durkuny täzelemek we düýpli abatlaýyş-bejeriş işlerini geçirmek tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýar.

Ýyllyk taslama kuwwatlylygy ýokary hilli, dünýä ölçeglerine laýyk gelýän önümleriň 20 müň tonnasyna barabar bolan önümhana daşary ýurtlaryň esasy önüm öndürijileriniň döwrebap enjamlary hem-de tehnologiýalary bilen üpjün edildi. Önümhananyň işe girizilmegi bilen, bu ýerde 70-den gowrak täze iş orunlary dörediler. Kaolin Türkmenistanda hereket edýän önümçilikleriň birnäçesinde, hususan-da, keramika, sanfaýans we gap-gaç önümçiliklerinde çig mal hökmünde giňden ulanylýar. Önümhanada öndürilýän önümi içerki bazarda ýerlemek we daşary ýurtlara ibermek meýilleşdirilýär.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda öndürilýän, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan we eksport ugurly önümleriň möçberlerini artdyrmak baradaky meseleleri üstünlikli çözmek maksady bilen, kuwwatly senagat toplumyny, diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürilýän gurluşyk senagatyny döretmek, ugurdaş düzümi döwrebaplaşdyrmak boýunça işleri dowam etdirmegiň wajypdygyna ünsi çekdi. Türkmenistan baý tebigy serişdelere eýedir. Munuň özi zerur çig mal binýadynyň bolmagyny şertlendirýär. Döwlet Baştutanymyz şular barada aýtmak bilen, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasaryna birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Soňra wise-premýer ýurdumyzyň himiýa senagatynyň kuwwatyndan netijeli peýdalanmak, onuň kärhanalaryny ýokary hilli önüm öndürmek üçin zerur bolan enjamlar bilen üpjün etmek, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak boýunça geçirilýän işler barada hasabat berdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň öňünde goýlan wajyp wezipelere ünsi çekdi we pudaklaýyn kärhanalaryň işiniň netijeliligini has-da ýokarlandyrmak boýunça degişli tabşyryklary berdi. Döwlet Baştutanymyz daşarky we içerki bazarlarda uly isleg bildirilýän himiýa önümleriniň çykarylýan möçberini artdyrmak üçin bar bolan mümkinçilikden doly derejede peýdalanmagyň wajypdygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, dünýäniň iň gowy tejribesini öwrenmegiň hem-de öňdebaryjy tehnologiýalary önümçilige işjeň ornaşdyrmagyň zerurdygy nygtaldy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew gözegçilik edýän edaralarynyň söwda-ykdysady gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek boýunça alyp barýan işleri, 2023-nji ýylda ýurdumyzyň ministrlikleri we pudak edaralary tarapyndan meýilleşdirilen sergileri, ýarmarkalary, maslahatlary, festiwallary guramak bilen baglanyşykly geçirilýän işler barada hasabat berdi. Giň halkara jemgyýetçiligi ýurdumyzyň dürli pudaklarda gazanýan üstünlikleri bilen tanyşdyrmak, daşary ýurtlar bilen özara bähbitli gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek, ýokary tehnologiýalary we innowasiýalary çekmek maksady bilen, dürli sergilerdir maslahatlar geçirilýär.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň halk hojalygynyň ähli pudaklarynda düýpli özgertmeleriň amala aşyrylandygyny, giň gerimli işleriň geçirilendigini we uly üstünlikleriň gazanylandygyny nygtady. Häzirki wagtda okgunly ösýän, ýokary tehnologiýalara, innowasiýalara daýanýan döwlet hökmünde Türkmenistan dünýäde uly meşhurlyga eýe boldy, ýurdumyzda giň gerimli taslamalar hem-de oňyn başlangyçlar üstünlikli durmuşa geçirilýär. Döwlet Baştutanymyz halkara forumlaryň guralmagy barada aýdyp, Türkmenistanyň eksport kuwwatyny artdyrmak, ýurdumyzyň haryt öndürijilerini höweslendirmek, halk hojalygynyň ähli ulgamlaryna daşary ýurt maýalaryny çekmek üçin olaryň ähmiýetini nygtady. Hormatly Prezidentimiz wise-premýere bu ugurda işleri dowam etdirmegi tabşyrdy.

Şeýle hem Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary balyk hojalygy kärhanalarynyň işini kämilleşdirmek, sarp edijiler bazaryny balyk önümleri bilen üpjün etmek boýunça amala aşyrylýan işler, balyk hojalygyny döwrebaplaşdyrmakda telekeçilik ulgamynyň ornuny artdyrmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, balykçylyk pudagynyň kärhanalaryny döwrebaplaşdyrmak, milli ykdysadyýetimiziň bu ulgamyna innowasion tehnologiýalary çekmek, netijeli işlemek üçin şertleri döretmek, ýurdumyzyň balykçylyk hojalygynyň döwlet hem-de hususy düzümlerini mundan beýläk-de üstünlikli ösdürmek boýunça maksadalaýyk işleriň geçirilýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz balyk önümlerini öndürmek ulgamynda işleýän hünärmenleriň we telekeçileriň öňünde ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň hasabyna azyk bolçulygyny döretmek hem-de bu ulgamda häzirki zamanyň gazananlaryny ulanmak babatda möhüm wezipeleriň durýandygyny nygtady we wise-premýere bu babatda anyk tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Mämmedowa Daşoguz welaýatynda Türkmen we özbek halklarynyň dostluk festiwalyny geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.

Forumyň açylyş dabarasyny “Türkmeniň ak öýi” binasynda geçirmek göz öňünde tutulýar. Festiwalyň çäklerinde dürli çäreleri, şol sanda iki ýurduň medeniýet we sungat ussatlarynyň dostluk konsertini, döredijilik duşuşyklaryny, sergileri, teatr artistleriniň sahna oýunlarynyň we filmleriň görkezilişini guramak meýilleşdirilýär. Myhmanlaryň “Köneürgenç” taryhy-medeni döwlet goraghanasyna baryp görmekleri göz öňünde tutulýan medeni maksatnama taýýarlanyldy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, goňşy Özbegistan bilen söwda-ykdysady we medeni gatnaşyklary ösdürmegiň döwletara hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz öňümizdäki döredijilik çäresiniň öňden gelýän dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk däplerine esaslanýan hem-de iki ýurduň halklarynyň bähbitlerine laýyk gelýän netijeli türkmen-özbek gatnaşyklaryny hemmetaraplaýyn pugtalandyrmaga ýardam etjekdigine ynam bildirip, festiwalyň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün etmegiň wajypdygyny nygtady hem-de wise-premýere bu babatda anyk tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary N.Amannepesow keselleriň öňüni almak we olary netijeli bejermek, ilatyň kesellere garşy durnuklylygyny pugtalandyrmak boýunça geçirilýän işler barada hasabat berdi.

Nygtalyşy ýaly, halkymyzyň saglygy barada hemmetaraplaýyn alada Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň amala aşyrýan durmuş ugurly syýasatynyň ileri tutulýan ugry hökmünde kesgitlenildi. Şunuň bilen baglylykda, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgelerini wagyz etmäge, ýurdumyzyň saglygy goraýyş edaralary tarapyndan durmuşa geçirilýän öňüni alyş çärelerini işjeňleşdirmäge uly ähmiýet berilýär. Halkara hem-de ýurdumyzyň gazanan tejribesini öwrenmek esasynda Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bu ugurda degişli işler alnyp barylýar.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, halkymyzyň bagtyýar we abadan durmuşyny üpjün etmegiň ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli özgertmeleriň esasy ugry bolup durýandygyny nygtady. Şunda türkmenistanlylaryň sagdynlygyny üpjün etmek ýaly möhüm meselä aýratyn üns berilýär. “Saglyk” Döwlet maksatnamasy, beýleki ugurdaş maksatnamalar we strategiýalar bu babatda öňde goýlan wezipeleri çözmäge gönükdirilendir. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz saglygy goraýyş ulgamyndaky derwaýys meseleleri hem-de häzirki döwrüň talaplaryny nazara almak bilen, lukmançylyk edaralarynyň öňüni alyş, ylmy-barlag işini kämilleşdirmek boýunça işleri yzygiderli dowam etdirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Halkara Bitaraplyk gününe bagyşlanan çärelere görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 1995-nji ýylyň 12-nji dekabryndaky hem-de 2015-nji ýylyň 3-nji iýunyndaky Kararnamalary bilen ykrar edilen hemişelik Bitaraplygyň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň binýatlaýyn esaslarynyň biridigi bellenildi. Ýurdumyzyň BMG-de agzalygynyň 30 ýyllygy bellenilýän şu ýylda Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 27 ýyllygy giňden dabaralandyrylar. Bu waka mynasybetli Türkmenistanda birnäçe çäreleri guramak meýilleşdirilýär. Şolaryň hatarynda Merkezi Aziýa döwletleriniň zenanlarynyň dialogynyň ýyllyk mejlisi bar. Bu çäre Aşgabatda ýokarda agzalan köptaraplaýyn dialogda ýurdumyzyň ýolbaşçylyk etmeginiň çäklerinde geçiriler. Mundan başga-da, paýtagtymyzda Merkezi Aziýa döwletleriniň Strategik barlag institutlarynyň nobatdaky duşuşygyny, Parahatçylygyň, howpsuzlygyň we durnukly ösüşiň bähbidine Bitaraplygyň dostlary toparynyň ýokary derejedäki duşuşygyny geçirmek meýilleşdirilýär. Şanly sene mynasybetli geçiriljek esasy çäreleriň biri “Dialog — parahatçylygyň kepili” atly halkara maslahat bilen baglanyşyklydyr. Häzirki wagtda bu foruma taýýarlyk işleri alnyp barylýar, degişli Konsepsiýanyň taslamasy işlenip taýýarlanyldy.

Şeýle hem Merkezi Aziýa döwletleriniň daşary işler ministrleriniň orunbasarlarynyň derejesinde ýyllyk duşuşygy geçirmek meýilleşdirilýär. Bu çäre şu ýyl döredilmeginiň 15 ýyllygyny belleýän BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň howandarlygynda geçiriler. Şunuň bilen birlikde, paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherçesinde Daşary işler ministrliginiň işgärleriniň we ýurdumyzdaky diplomatik wekilhanalaryň, halkara guramalaryň wekilleriniň gatnaşmagynda däp bolan sport ýaryşlaryny guramak göz öňünde tutulýar.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan resmi taýdan ykrar edilen ilkinji Bitarap döwlet bolup durýandygyny nygtady. Bu hukuk ýagdaýynyň BMG tarapyndan iki gezek ykrar edilmegi Watanymyzyň ösüşleriniň, türkmenistanlylaryň bagtyýar durmuşynyň ygtybarly kepiline öwrüldi. Hemişelik Bitaraplygyň ýörelgeleri hem-de halkymyzyň parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk, ynsanperwerlik ýaly gadymdan gelýän däpleri Watanymyzyň daşary syýasy ugrunyň binýadynda durandyr. Bu syýasat sebit we dünýä derejesinde abadançylygyň, ösüşiň bähbitlerine laýyk gelýän netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilendir.

BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan 12-nji dekabry «Halkara Bitaraplyk güni» diýip yglan etmek hakynda Kararnamanyň kabul edilmegi Türkmenistanyň gyşarnyksyz durmuşa geçirýän döredijilikli strategiýasynyň dünýä bileleşigi tarapyndan doly goldanylýandygynyň aýdyň subutnamasydyr diýip, döwlet Baştutanymyz wise-premýere, daşary işler ministrine bu şanly sene mynasybetli meýilleşdirilen ähli çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.

Soňra Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň Baş direktory M.Çakyýew “Aragatnaşyk operatoryndan belgileýiş resursynyň alnandygy üçin ýygym almagyň tertibini we şol ýygymyň möçberini tassyklamak hakynda” Kararyň taslamasy barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, “Halkyň Arkadagly zamanasy” ýylynda amala aşyrylýan durmuş-ykdysady özgertmeleriň çäklerinde aragatnaşyk pudagynda ulanylýan kadalaşdyryjy hukuk namalaryny döwrüň talaplaryna laýyk getirmek boýunça degişli işler alnyp barylýar. Hususan-da, “Aragatnaşyk hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda, aragatnaşyk operatoryndan belgileýiş resursynyň alynmagyny kämilleşdirmek boýunça çäreler görüldi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, pudaklaýyn düzümiň toplumlaýyn döwrebaplaşdyrylmagy we diwersifikasiýalaşdyrylmagy, iň öňdebaryjy enjamlaryň we täzeçillikleriň ulanylmagy netijesinde, ýurdumyzda aragatnaşygyň köpşahaly ulgamynyň üstünlikli işleýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz degişli Karara gol çekdi we ony sanly ulgam arkaly iberip, agentligiň ýolbaşçysyna bu babatda birnäçe tabşyryklary berdi.

Şeýle hem demir ýol ulagy pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmaga gönükdirilen işler, üstaşyr ulag geçelgelerini netijeli ulanmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berildi. Bellenilişi ýaly, bazar ykdysadyýetine geçilmegi hem-de döwlet-hususy hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegi bilen, demir ýol ulagy pudagynda kadalaşdyryjy hukuk namalaryny kämilleşdirmek boýunça degişli işler alnyp barylýar.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň üstaşyr ulag mümkinçiliklerini artdyrmak üçin demir ýol düzüminiň häzirki zaman desgalarynyň kuwwatyndan doly peýdalanmagyň hem-de demir ýol arkaly ýük daşamalaryň möçberlerini mundan beýläk-de artdyrmagyň zerurdygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz pudaklaýyn düzümi döwrebaplaşdyrmagyň, iň täze tehnologiýalary ornaşdyrmagyň, ýük daşamak boýunça hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmagyň zerurdygyny belledi hem-de bu babatda agentligiň ýolbaşçysyna birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Soňra hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň agzalaryna ýüzlenip, ýekşenbe güni — 13-nji noýabrda Türkmenistanda Hasyl toýunyň giňden we dabaraly belleniljekdigini aýtdy. Döwlet Baştutanymyz mejlise gatnaşyjylary hem-de ýurdumyzyň ähli halkyny Hasyl toýy bilen tüýs ýürekden gutlap, oba zähmetkeşlerine berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny we ýurdumyzda azyk bolçulygyny berkitmek ugrunda alyp barýan tutanýerli işlerinde geljekde-de uly üstünlikleri arzuw etdi.

Soňra hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow zähmetde tapawutlanyp, bol hasyl öndüren, ýokary netijeleri gazanan daýhanlary we oba hojalyk işgärlerini döwlet sylaglary bilen sylaglamak hakynda Permana gol çekdi. Döwlet Baştutanymyz wise-premýer A.Ýazmyradowa şenbe güni — 12-nji noýabrda şu ýyl bol hasyl ýetişdiren oba zähmetkeşlerini döwlet sylaglary bilen sylaglamak dabarasyny ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegi tabşyrdy.

Hormatly Prezidentimiz mejlisi jemläp, onda birnäçe möhüm meselelere seredilendigini, pudaklary ösdürmäge gönükdirilen käbir resminamalaryň kabul edilendigini belledi.

Döwlet Baştutanymyz sanly ulgam arkaly geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisini tamamlap, oňa gatnaşanlara berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygynyň Ýaponiýa iş sapary

Çap edildi 02.10.2022

Hormatly Prezidentimiziň tabşyrygy boýunça Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow geçen hepdede Ýaponiýa iş saparyny amala aşyrdy. Saparyň dowamynda ikitaraplaýyn duşuşyklaryň birnäçesi, şol sanda Ýaponiýanyň Premýer-ministri, Parlamentiň wekilleri, bu dostlukly ýurduň käbir iri kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bilen duşuşyklar geçirildi.

25-nji sentýabrda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaponiýa iş sapary bilen ugrady. Gahryman Arkadagymyzyň bu iş sapary türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de dürli ugurlar boýunça ösdürilmegine kuwwatly itergi berer. Tokionyň Halkara howa menzilinde Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygyny Ýaponiýanyň resmi wekilleri garşyladylar.

Ýaponiýada iş saparynda bolýan Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow 26-njy sentýabrda bu ýurduň Parlamentiniň Wekiller palatasynyň başlygy Hosoda Hiroýuki bilen duşuşyk geçirdi. Onuň dowamynda hormatly Arkadagymyz Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministri Sindzo Abeniň biwagt aradan çykmagy zerarly Türkmenistanyň hormatly Prezidentiniň adyndan, ýurdumyzyň halkynyň we hut öz adyndan çuňňur gynanjyny beýan etdi.

Gahryman Arkadagymyz türkmen halkynyň “Toý bilen ýas bile gelermiş” diýen parasatly jümlesini aýdyp, Ýaponiýada ýurduň ozalky Premýer-ministriniň matam çäresiniň Türkmenistanda bellenilýän Garaşsyzlyk baýramyna gabat gelendigini belledi. Şeýle-de bolsa “Toýa garrama ýok” diýlişi ýaly, hormatly Prezidentimiziň tabşyrygy boýunça dostlukly ýurtda geçirilýän matam çäresine gatnaşmak üçin Türkmenistandan ýörite wekiliýet ugradyldy diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi.

Ähli döwürler we nesiller üçin nusgalyk ýörelge hökmünde ykrar edilen türkmen halkynyň ynsanperwer dessurlaryna laýyklykda, dostlaryň we ýakynlaryň pajygaly pursatlarda gynanjy deň paýlaşmak üçin gelýändiklerini belläp, hormatly Arkadagymyz özüniň bu saparynyň hut şu ýörelgä esaslanýandygyny nygtady.

Ýaponiýanyň Parlamentiniň Wekiller palatasynyň başlygy Hosoda Hiroýuki bu saparyň türkmen halkynyň belent adamkärçiligini görkezýändigini we ýapon halkyna bildirilen beýik mertebedigini aýratyn nygtap, agyr günde medet beriji sözleri aýtmak üçin ýörite saparyň guralandygy üçin türkmen tarapyna, hususan-da, Türkmenistanyň Prezidentine hem-de Gahryman Arkadagymyza tutuş ýapon halkynyň adyndan, şeýle-de öz adyndan tüýs ýürekden çykýan hoşallyk sözlerini beýan etdi. Bu çözgüt dostlukly ýurduň wekilleriniň ýapon halkynyň gynanjyny we şatlygyny deň paýlaşmaga taýýardygyny aňladýar. Munuň özi biziň üçin uly hormatdyr diýip, dostlukly ýurduň Parlamentiniň Wekiller palatasynyň başlygy aýtdy we Gahryman Arkadagymyza ýene bir gezek hoşallyk bildirdi.

Şeýle-de iki ýurduň parlamentara gatnaşyklaryny ösdürmek bilen baglanyşykly meselelere garaldy. Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanyň kanunçylygynyň milli däp-dessurlarymyza, ahlak ýörelgelerimize esaslanýandygyny aýtdy we türkmen halkynyň asylly däpleriniň ählumumy ykrar edilen halkara ölçegler, kadalar bilen utgaşdyrylýandygyna ünsi çekdi. Hormatly Arkadagymyz parlamentara gatnaşyklaryň ösdürilmegi ugrunda birnäçe tekliplerini öňe sürdi. Birinjiden, Parlamentara dostluk toparynyň işini güýçlendirmeli, ikinjiden, ýaşlaryň parlamentara gatnaşyklaryny döretmeli, ony netijeli ulanmaly, üçünjiden, parlamentara gatnaşyklarda zenanlaryň ornuny ýokarlandyrmaly, dördünjiden, parlamentara hyzmatdaşlykda durnukly ösüşi gazanmaly diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam edip, Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministri Sindzo Abeniň bitiren hyzmatlary barada aýtdy hem-de onuň türkmen-ýapon gatnaşyklaryny ösdürmek üçin eden yzygiderli tagallasy netijesinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ösüşiň täze derejesine çykandygyny belledi. Şunda Ýaponiýanyň işewürleri ýurdumyzda örän köp işleri ýerine ýetirdiler. Hormatly Arkadagymyz Sindzo Abeniň belent adamkärçilik häsiýetlerine hemişe uly hormat goýandygyny aýdyp, onuň görnükli döwlet işgäri hökmünde ýüreklerde galandygyny nygtady.

Ýaponiýanyň Parlamentiniň Wekiller palatasynyň başlygy Türkmenistanyň tebigy gazyň gorlary boýunça dünýäde dördünji orunda durýandygyna ünsi çekip, häzirki wagtda bütin dünýäde bu tebigy baýlyga uly isleg bildirilýändigini belledi. Biz bu ugurda türkmen tarapy bilen gatnaşyklarymyzyň gerimini giňeltmegi meýilleşdirýäris. Şeýle hyzmatdaşlyk özara bähbitli bolmak bilen, ykdysady ösüşlere beslener.

Şeýle-de ol Gahryman Arkadagymyzyň şu duşuşykda parlament diplomatiýasyny ösdürmek boýunça öňe süren tekliplerini hemmetaraplaýyn, doly goldaýandygyny belledi. Munuň özi netijeli häsiýete eýe bolýan kanunçylyk babatdaky özara gatnaşyklaryň ösdürilmegini şertlendirer.

Hormatly Arkadagymyz Türkmenistanda ýaşlaryň ýapon dilini içgin öwrenýändiklerini, ýokary okuw mekdepleriniň 6-synda ýapon dili kafedralarynyň hereket edýändigini aýtdy. Bellenilişi ýaly, diňe paýtagtymyzyň özünde 12 sany mekdepde ýapon dili öwredilýär. Biz bu işleri mundan beýläk-de güýçlendireris diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi.

Duşuşygyň ahyrynda hormatly Arkadagymyz netijeli gepleşikleriň geçirilendigi üçin minnetdarlyk bildirip, parlament gatnaşyklary mundan beýläk-de depginli ösdürmek ugrunda öňde durýan wezipeleri ýerine ýetirmekde türkmen tarapyndan ähli tagallalaryň ediljekdigini nygtady hem-de Hosoda Hiroýukini özi üçin islendik amatly wagtda sapar bilen Türkmenistana gelmäge çagyrdy.

Şol gün Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Tokioda “Çalyk Holding” kompaniýalar toparynyň dolandyryjylar geňeşiniň ýolbaşçysy Ahmet Çalyk bilen duşuşdy. Hyzmatdaş kompaniýanyň ýolbaşçysy duşuşmaga wagt tapandygy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, hormatly Arkadagymyzy ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 31 ýyllygy bilen mähirli gutlady we hoşniýetli arzuwlaryny aýtdy.

Duşuşygyň dowamynda Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow we işewür dürli ulgamlarda, şol sanda energetika, gurluşyk pudaklarynda özara bähbitli hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy hem-de ony has-da ösdürmegiň geljekki ugurlary boýunça pikir alyşdylar. Gahryman Arkadagymyz türkmen-ýapon gatnaşyklarynda türk işewürleriniň möhüm orun eýeleýändiklerini aýdyp, olaryň türkmen işewürleri bilen bilelikde amala aşyrýan taslamalarynyň uly üstünliklere beslenýändigini aýtdy.

Duşuşygyň dowamynda Ýaponiýada işewürler bilen geçiriljek gepleşikler dogrusynda giňişleýin durlup geçildi. Gahryman Arkadagymyz bu ýerde boljak ikitaraplaýyn gepleşikleriň ähmiýetini belledi.

“Çalyk Holding” kompaniýasynyň ýolbaşçysy hormatly Arkadagymyzyň Ýaponiýa iş saparynyň üstünliklere beslenip, şowly geçmegini arzuw etdi.

Ýaponiýada iş saparynda bolýan Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow 27-nji sentýabrda bu ýurduň öňdebaryjy kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bilen iş ertirligi görnüşinde duşuşyk geçirdi. Oňa Ýaponiýanyň “Kawasaki Heavy Industries Ltd”, “Komatsu Ltd” kompaniýalarynyň, “ITOCHU”, “Mitsubishi”, “Sumitomo”, “Marubeni”, “Sojitz”, “JGC” korporasiýalarynyň ýolbaşçylary, Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ýapon komitetiniň ýapon tarapynyň başlygy, “Çalyk Holding” kompaniýalar toparynyň dolandyryjylar geňeşiniň başlygy, “Rönesans Holding” kompaniýasynyň müdiriýetiniň başlygy gatnaşdylar.

Ilki bilen, Gahryman Arkadagymyza wagt tapyp duşuşandygy üçin oňa gatnaşyjylaryň adyndan tüýs ýürekden çykýan hoşallyk sözleri aýdyldy. Bellenilişi ýaly, bu duşuşyk ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda ýola goýulýan hyzmatdaşlygyň ugurlaryny kesgitlemäge, bar bolan meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga oňyn meýdança öwrüldi.

Duşuşygyň dowamynda Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanyň açyklyk, birek-birege hormat goýmak, ynanyşmak we özara bähbitlilik esasynda ýola goýulýan hyzmatdaşlyk üçin hemişe açykdygyny, bu ýörelgäniň Türkmenistanyň Prezidentiniň alyp barýan döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde kesgitlenendigini belledi.

Hormatly Arkadagymyz çykyşynyň başynda ýurdumyzyň synagdan geçen ygtybarly hyzmatdaşlary bolan ýapon kompaniýalarynyň ýolbaşçylaryna hem-de wekillerine tüýs ýürekden salam bilen ýüzlenýändigini aýdyp, şu duşuşygy gurandyklary, ykdysady hyzmatdaşlygyň alnyp barlyşyna, geljegine degişli pikir alyşmaga mümkinçilik berlendigi üçin ýaponiýaly dostlarymyza minnetdarlyk bildirýärin diýip belledi.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygynyň nygtaýşy ýaly, şu ýyl Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagyna 30 ýyl doldy. Şu ýyllarda netijeli syýasy gatnaşyklar ýola goýuldy, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer gatnaşyklar ösdürildi. «ITOCHU», «Kawasaki Heavy Industries», «Mitsubishi», «Sojits», «Sumitomo» hem-de beýleki korporasiýalar türkmen ykdysadyýetini, durmuş ulgamyny ösdürmäge uly goşant goşdular we goşmagyny dowam edýärler. Olar energetika pudagynda, mineral serişdeleri çykarmakda, himiýa senagatynda, ulag we agrosenagat toplumynda iri taslamalary durmuşa geçirýärler.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy diňe soňky dört ýylyň içinde ýapon kompaniýalarynyň gatnaşmagynda Türkmenistanda iri senagat kärhanalary işe girizildi. Şol kärhanalaryň hatarynda Garabogazdaky ammiak we karbamid öndürýän gazhimiýa toplumyny, Gyýanlydaky polimer zawodyny, Owadandepedäki tebigy gazdan benzin öndürýän zawody hem-de Lebap welaýatynyň Çärjew etrabyndaky gaz turbinaly elektrik stansiýasyny görkezmek bolar diýip nygtady.

Gahryman Arkadagymyz häzirki wagtda-da «Komatsu» kompaniýasynyň bahasy 470 million amerikan dollaryndan hem köp bolan ýer gazyjy tehnikalaryny, şeýle-de «Toyota» kompaniýasynyň deslapky bahasy 90 million amerikan dollary bolan awtoulag tehnikalaryny Türkmenistana ibermek baradaky Baş ylalaşygyň durmuşa geçirilýändigini aýtdy. Bularyň ählisi biziň özara bähbitli, uzak möhletli häsiýeti bolan hyzmatdaşlygymyzyň üstünlikli mysallarydyr. Bu hyzmatdaşlyk toplanan tejribä, onuň durnuklylygyna, ösüşe gönükdirilendigine daýanýar.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy mümkinçilikden peýdalanyp, hyzmatdaşlyk edýändikleri üçin Ýaponiýanyň işewür toparlaryna minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň bu hyzmatdaşlygy ösdürmäge, diwersifikasiýalaşdyrmaga we giňeltmäge taýýardygyny tassyklady we bu ýagdaýa Ýaponiýanyň Hökümet edaralarynyň, ozaly bilen, Ykdysadyýet, söwda we senagat ministrliginiň, Ýaponiýanyň Halkara hyzmatdaşlyk bankynyň, “NEXI” ätiýaçlandyryş agentliginiň işjeň ýardam berýändigini belledi.

Umuman, ýapon maýa goýumlarynyň Türkmenistandaky jemi möçberi örän saldamly. Häzirki wagtda ýurdumyzda ýapon kompaniýalarynyň gatnaşmagynda umumy bahasy 11 milliard amerikan dollaryndan hem geçýän, 230 million ýewra we 17 milliard ýene golaý bolan 38 sany maýa goýum taslamasy hasaba alyndy. Bu sanlar Türkmenistanda ýapon işewürligine, onuň geljegine we ýokary netijeliligine ynamyň uludygyny tassyklaýar, bu ynam üçin ähli esaslar bar.

Hormatly Arkadagymyzyň belleýşi ýaly, dünýä ykdysadyýetinde ýaramaz ýagdaýlaryň bardygyna garamazdan, Türkmenistan durnukly ykdysady görkezijileri bilen tapawutlanyp gelýär. Ýurdumyzda jemi içerki önümiň ösüşi 6 göterimden ýokary derejede saklanýar. Türkmenistanyň ykdysadyýetine her ýyl goýulýan maýa goýumlar jemi içerki önümiň, takmynan, 35 — 40 göterimine deňdir. Bu bolsa 17 milliard amerikan dollaryna golaýdyr. Munuň umumy möçberiniň 15 göterime golaýy daşary ýurt maýa goýumlarynyň paýyna düşýär.

Soňra Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow «Fitch Ratings» halkara bahalandyryş agentligi 2021-nji ýylda Türkmenistana «B» derejedäki gysga möhletli bahany we «B+ durnukly» derejedäki uzak möhletli bahany bermeginiň ýöne ýere däldigini, şu ýyl bu bahanyň ýene-de tassyklanandygyny belledi.

Häzirki wagtda biziň ýurdumyz maýa goýumlary höweslendirmek we özara goramak hakynda Ylalaşyk boýunça Ýaponiýanyň Daşary işler ministrligi hem-de Ykdysadyýet, söwda we senagat ministrligi bilen gepleşikleri alyp barýar. Bu Ylalaşyga gol çekilmegi hyzmatdaşlygyň hukuk esaslaryny has-da berkider hem-de ýapon kompaniýalarynyň Türkmenistanda maýa goýum işini giňeltmegi üçin zerur bolan kepillendirmäni we şertleri döreder. Daşky gurşawy goramagy, “ýaşyl” we arassa energetika babatdaky taslamalary Ýaponiýa bilen hyzmatdaşlygymyzyň ileri tutulýan ugurlary hökmünde görkezmek bolar. Bu ugurlar häzirki zaman dünýäsiniň meýillerine laýyk gelýär diýip, hormatly Arkadagymyz sözüni dowam etdi.

Ýurdumyzda Ýaponiýanyň 2050-nji ýyla çenli wodorody öndürmek üçin öňdebaryjy tehnologiýalary, energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmelerini we kömürturşy gazyny peýdalanmagyň hasabyna 2030-njy ýyla çenli parnik gazlarynyň çykarylyşyny azaltmak boýunça syýasaty üns berlip öwrenilýär. Şu ýyl Ýaponiýanyň Ykdysadyýet, söwda we senagat ministrliginiň hem-de ýapon kompaniýalarynyň gatnaşmagynda taraplar wodorod energetikasy pudagyny ösdürmek boýunça tejribe alyşdylar we Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk etmegiň mümkinçiligini maslahatlaşdylar diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy belledi.

Çykyşda nygtalyşy ýaly, şeýle çemeleşmä ýokary baha berilýär hem-de bu ugurdaky işler dowam etdiriler. Şeýle-de Ýaponiýanyň Halkara hyzmatdaşlyk bankynyň maliýeleşdirmeginde “GTG-2” taslamasyny durmuşa geçirmek boýunça degişli işler geçiriler. Bu taslama arassa energetika babatda «Kawasaki» kompaniýasynyň öňdebaryjy tehnologiýalaryny peýdalanmak bilen, tebigy gazdan benzin öndürmegi göz öňünde tutýar.

Şu günki duşuşyk hyzmatdaşlygyň depginini artdyrmaga, onuň täze ugurlaryny we mümkinçiliklerini açmaga gönükdirilendir diýip, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow ýapon işewürlerine birnäçe teklipleri beýan etdi.

Birinjiden, Türkmenistanda üpjünçilik ulgamlary boýunça hyzmatdaşlyk etmegiň “Ýol kartasyny” täze, möhüm taslamalar bilen üstüni ýetirip, täzelemegi maksadalaýyk hasaplaýaryn. Bu resminama Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ýapon komitetiniň 14-nji mejlisinde gol çekmek üçin hödürlense, dogry bolar diýip pikir edýärin.

Ikinjiden, ýokary goşulan bahasy bolan önümleri Türkmenistandan eksport etmek üçin ýapon kompaniýalaryny çekmek meselesine seretmegi möhüm hasaplaýaryn.

Üçünjiden, maliýeleşdirmegi diwersifikasiýalaşdyrmak möhüm mesele bolup durýar. Bu ugurda biz maliýeleşdirmegiň bilelikdäki usulyny kämilleşdirmegiň üstünde işlemelidiris diýip pikir edýärin. Hususan-da, gürrüň alyjynyň we satyjynyň arasynda hasaplaşyklary — «eskrou hasaplaşygyny» howpsuz geçirmek üçin ýörite hasaby döretmek hakynda barýar. Mundan başga-da, biz taslamalary maliýeleşdirmegiň dürli görnüşlerini, şol sanda öndürilýän önümleri tölemek bilen taslama maliýeleşdirmesi, göni maýa goýumlar we beýlekiler ýaly görnüşlerini peýdalanmaga gyzyklanma bildirýäris.

Dördünjiden, biz “ýaşyl” we wodorod energetikasy hem-de bäsdeşlige ukyply önümleri öndürmäge gönükdirilen häzirki zaman ýokary tehnologiýaly önümçilikleri döretmek babatda ýapon tejribesini öwrenmäge gyzyklanma bildirýäris.

Bäşinjiden, kiçi we orta ýapon kärhanalaryny Türkmenistanda işewürligi, degişlilikde, türkmen kärhanalaryny Ýaponiýada işewürligi alyp barmaga çekmek mümkinçiligini öwrenmegi teklip edýärin diýip, Gahryman Arkadagymyz ýurtlarymyzyň arasyndaky söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň mümkinçiliginiň örän uludygyny aýtdy.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy öňe süren tekliplerini giňişleýin beýan etmek bilen, bu mümkinçilikleri doly möçberde ýerine ýetirmek üçin häzirki döwürde ähli şertleriň, ýolbaşçylaryň syýasy erk-isleginiň hem-de özara düşünişmegiň we ynanyşmagyň gazanylan ýokary derejesiniň bardygyny aýratyn nygtady. Şeýle-de durnukly ykdysady ösüşi üpjün etmäge, işewürlik gatnaşyklaryny toplumlaýyn we uzak möhletleýin ýola goýmaga iki tarapyň islegleri ýeterlikdir. Bularyň ählisi hyzmatdaşlygyň esaslandyrylan hakyky meýilnamalaryny we maksatnamalaryny amala aşyrmaga mümkinçilik berýär.

Hormatly Arkadagymyz Türkmenistanyň öňden gelýän ygtybarly hyzmatdaşlary bolan iri ýapon kompaniýalarynyň ýolbaşçylary we wekilleri bilen duşuşykdaky çykyşyny jemläp, bu işleriň uly geljeginiň bardygyna ynanýandygyny aýdyp, ýapon işewürlerini Türkmenistanda amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeler maksatnamalaryna öz goşantlaryny goşmaga çagyrdy we Türkmenistanyň dostlukly Ýaponiýa bilen netijeli hyzmatdaşlyk üçin hemişe açykdygyny belledi.

Duşuşygyň dowamynda maýa goýum işjeňligini pugtalandyrmak, hyzmatdaşlygyň ugurlaryny artdyrmak we gatnaşyklary mundan beýläk-de işjeňleşdirmek boýunça gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalar boldy. Ýurdumyzda ozal bar bolan önümçilik-senagat desgalarynyň ikinji tapgyryny gurmak baradaky çözgütlere garaldy. Bu desgalar hakynda aýtsak, Garabogazda 600 müň tonna ammiak, şeýle-de 1 million 155 müň tonna karbamid dökünini, Owadandepede 600 müň tonna gazdan benzin öndürýän zawodlary gurmak, Türkmenabatda ýylda 300 müň tonna fosfor dökünini öndürýän zawodyň gurluşygy, şonuň ýaly-da, ýurdumyzda türkmen we ýapon telekeçileriniň bilelikde 640 müň tonna karbamid we 400 müň tonna ammiak öndürýän zawody gurmaklary meýilleşdirilýär. Bu ugurda ylalaşyga gelmek meselesine Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ýapon komitetiniň 14-nji mejlisinde serediljekdigi bellenildi.

Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzda üpjünçilik ulgamlary boýunça hyzmatdaşlyk etmegiň “Ýol kartasyny” döretmegiň maksadalaýyk boljakdygyna ünsi çekdi. Bu meseläni türkmen-ýapon komitetiniň mejlisine hödürlemek makul bilindi.

Ýaponiýanyň öňdebaryjy kompaniýalarynyň ýolbaşçylary Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk bildirdiler we Gahryman Arkadagymyzyň öňe süren başlangyçlaryny hemmetaraplaýyn goldaýandyklaryny, degişli ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy ýola goýmak babatda gepleşikleri geçirmäge taýýardyklaryny mälim etdiler.

Şeýle-de şol gün Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaponiýanyň öňdebaryjy kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bilen ikitaraplaýyn duşuşyklary geçirdi.

Gahryman Arkadagymyz “Kawasaki Heavy Industries Ltd” kompaniýasynyň Baş ýerine ýetiriji direktory Tatsuýa Watanabeni kabul edip, onuň bilen ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň esasy ugurlaryny we bu babatda bar bolan meseleleri ara alyp maslahatlaşdy.

Işewür Gahryman Arkadagymyza wagt tapyp kabul edendigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, hormatly Arkadagymyzy Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 31 ýyllygy bilen gutlady. Şeýle hem ol dünýäde ygtybarly hyzmatdaş we özüniň hyzmatdaşlyk borçnamalaryna örän jogapkärçilikli çemeleşýän ýurt hökmünde ykrar edilen Türkmenistan bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge uly gyzyklanma bildirýändigini tassyklady. Şunda Türkmenistanda öndürilýän mineral dökünlere dünýäde uly isleg bildirilýändigi, öndürilýän önümleriň hil we ekologik babatda ýokary halkara görkezijilere laýyk gelýändigi bellenildi. Şol bir wagtyň özünde iki ýurduň arasynda eksport-import ugurlaryny ösdürmek boýunça ägirt uly mümkinçilikleriň bardygy aýratyn nygtaldy.

Hormatly Arkadagymyz ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ägirt uly geljeginiň bardygyny belläp, türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň hil taýdan täze derejä çykaryljakdygyna ynam bildirdi.

Soňra Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow “ITOCHU” korporasiýasynyň Baş ýerine ýetiriji direktory, Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ýapon komitetiniň ýapon tarapynyň başlygy Hiroýuki Tsubai bilen duşuşdy.

Ýaponiýaly işewür wagt tapyp duşuşandygy üçin hormatly Arkadagymyza hoşallyk bildirip, ýolbaşçylyk edýän düzüminiň sazlaşykly ykdysady ösüş ýoluna düşen Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýändigini nygtady. Häzirki döwürde Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasynda ýola goýulýan gatnaşyklar birnäçe ugurlar, şol sanda ýangyç-energetika, senagat, ulag-logistika ulgamlarynda işjeň ösdürilýär. Şol bir wagtyň özünde geljegi uly hasaplanýan maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine aýratyn ähmiýet berilýär.

“ITOCHU” korporasiýasynyň Baş ýerine ýetiriji direktory, parahatçylygyň we asudalygyň ýurdy hökmünde ykrar edilen, daşary ýurt kompaniýalarynyň netijeli işlemekleri ugrunda degişli kanunçylyk binýady döredilen Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli özgertmeleriň durmuşa geçirilmegine mynasyp goşant goşmaga taýýardygyny belläp, bu babatda hyzmatdaşlyk etmegiň we özara tejribe alyşmagyň uly geljeginiň bardygyny aýtdy.

Hormatly Arkadagymyz hoşniýetli sözler üçin ýapon işewürlerine minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň netijeli gatnaşyklar üçin hemişe açykdygyny belledi.

Soňra Gahryman Arkadagymyz Ýaponiýanyň “Mitsubishi” korporasiýasynyň Baş wise-prezidenti Tetsuýa Şinohara bilen duşuşdy.

Işewür ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşmak we onuň geljekki ugurlaryny kesgitlemek üçin döredilen mümkinçilige tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, hormatly Arkadagymyz bilen duşuşmagy özüne uly mertebe hasaplaýandygyny nygtady.

Işewüriň belleýşi ýaly, ýokary derejede geçirilýän gepleşikleriň netijesinde iki dostlukly ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlyk gatnaşyklary ösüşiň täze derejesine çykdy. Şeýle-de ol ýolbaşçylyk edýän “Mitsubishi” korporasiýasynyň geljegi uly türkmen bazarynda eýeleýän ornuny mundan beýläk-de pugtalandyrmaga uly gyzyklanma bildirýändigini aýtdy.

Hormatly Arkadagymyz Türkmenistanda iki ýurduň arasynda dürli ugurlar boýunça ýola goýulýan gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdürilmegine möhüm ähmiýet berilýändigini belledi. Soňky ýyllarda ýapon kompaniýalary bilen türkmen işewürleriniň arasyndaky gatnaşyklaryň ösdürilmegi wajyp wezipe hökmünde kesgitlenildi. Şunda ýakyn hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek üçin ýurdumyzda ägirt uly mümkinçilikleriň bardygyny nygtap, Gahryman Arkadagymyz türkmen-ýapon hyzmatdaşlygynyň giňeldilmegine döwlet derejesinde zerur üns berilýändigini aýtdy.

Ýaponiýaly işewür Türkmenistanyň sazlaşykly ösüş ýoluna düşen ýurt hökmünde ykrar edilendigini belläp, bu ýerde ähli ugurlar boýunça ýaýbaňlandyrylan düýpli özgertmeleriň durmuşa geçirilmegine mynasyp goşant goşmaga taýýardyklaryny nygtady we iki ýurduň arasynda ýola goýlan köpugurly hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine ynam bildirdi.

Gahryman Arkadagymyz halkara hyzmatdaşlygy ösdürmegiň, durnukly ösüşi üpjün etmegiň we daşary ýurt kompaniýalarynyň netijeli işlemekleri ugrunda zerur bolan kanunçylyk binýadynyň döredilmeginiň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň birine öwrülendigini belledi we işewüre üstünlik arzuw etdi.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaponiýada iş saparynda bolmagynyň çäklerinde Türkiýäniň “Rönesans Holding” kompaniýasynyň müdiriýetiniň başlygy Erman Ylyjak bilen duşuşdy. Duşuşykda hyzmatdaşlygyň möhüm meseleleri boýunça gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalar boldy.

Türkiýäniň iri kompaniýasynyň ýolbaşçysy wagt tapyp duşuşandygy üçin Gahryman Arkadagymyza tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, soňky ýyllarda Türkmenistanyň sazlaşykly ykdysady ösüşi gazanýandygyny aýratyn nygtady. Şeýle hem ol ata Watany bolan Türkmenistanda amala aşyrylýan beýik özgertmeleriň oňyn netije berýändigine uly buýsanç bilen syn edýändigini aýtdy.

Hormatly Arkadagymyz Türkmenistanyň ozaldan gelýän hyzmatdaşy bolan “Rönesans Holding” kompaniýasynyň ýurdumyzda durmuşa geçirilýän giň möçberli taslamalara işjeň gatnaşýandygyny kanagatlanma bilen belledi. Nygtalyşy ýaly, Türkmenistan dünýäde senagat taýdan ösen, kuwwatly ykdysadyýeti bolan ýurt hökmünde ykrar edildi. Bu bolsa giň möçberli maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegi, türkmen bazarynda daşary ýurt kompaniýalarynyň netijeli işlemekleri üçin giň mümkinçilikleri açýar. Şeýlelikde, Türkmenistan ähli ugurlar boýunça ösüşiň ýokary görkezijisine eýe bolýar.

Hormatly Arkadagymyz duşuşygyň ahyrynda Türkiýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň, şol sanda “Rönesans Holding” kompaniýasynyň ýurdumyzyň durmuş-ykdysady taýdan ösüşine, giň möçberli taslamalaryň amala aşyrylmagyna mundan beýläk-de işjeň gatnaşjakdygyna ynam bildirdi we işewüre üstünlik arzuw etdi.

27-nji sentýabrda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministri Sindzo Abeni jaýlamak boýunça döwlet derejesinde geçirilýän matam çäresine gatnaşdy. Hormatly Arkadagymyz matam çäresiniň geçirilýän ýerine geldi. Bu ýerde Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministriniň işlän döwründe mynasyp bolan sylaglary, ordenleri we medallary goýlupdyr.

Mälim bolşy ýaly, Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministri Sindzo Abe dünýäde görnükli syýasatçy hökmünde tanaldy. Halkara derejedäki parahatçylykly gatnaşyklaryň ösdürilmegine goşan ägirt uly goşandy nazara alnyp, Sindzo Abe birnäçe ýurtlaryň ýokary döwlet sylaglary bilen sylaglandy. Bu ýerde onuň mynasyp bolan “Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 25 ýyllygyna” atly Türkmenistanyň ýubileý medalynyň bardygyny bellemek ýakymlydyr.

Matam çäresiniň geçirilýän ýerinde Sindzo Abeniň Ýaponiýanyň ähli ugurlar boýunça ýokary ösüş gazanmagyna goşan goşandy, birnäçe ýurtlaryň döwlet Baştutanlary bilen geçiren duşuşyklary barada giňişleýin gürrüň berýän wideoşekiller görkezildi.

Sindzo Abe işlän döwründe Ýaponiýanyň ykdysadyýetiniň kuwwatlanmagy, ýurduň halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmegi ugrunda ägirt uly tagallalary etdi. Onuň Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasyndaky gatnaşyklary dürli ugurlar boýunça ösdürmekde bitiren hyzmatlary bellärliklidir. Sindzo Abeniň Ýaponiýanyň Premýer-ministri wezipesinde işlän döwründe türkmen-ýapon gatnaşyklary ösüşiň täze derejesine çykdy. Şunda ýokary derejedäki ikitaraplaýyn duşuşyklaryň birnäçesi geçirildi. Özara saparlaryň guralmagy we olaryň çäklerinde iki ýurt üçin ähmiýetli çözgütleriň kabul edilmegi, ylalaşyklaryň gazanylmagy özara hyzmatdaşlygyň yzygiderli ösdürilmegini şertlendirdi.

2015-nji ýylyň oktýabr aýynda Sindzo Abeniň Türkmenistana bolan saparynyň çäklerinde özara bähbitli ylalaşyklaryň gazanylandygyny we olary ýerine ýetirmegiň ugurlarynyň kesgitlenilendigini bellemek gerek. Munuň özi türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň ykdysadyýetiň möhüm ugurlary boýunça işjeňleşdirilmegine hem-de ösdürilmegine giň ýol açdy. Şeýlelikde, ýapon işewürleriniň gatnaşmagynda Türkmenistanda ykdysady taýdan bähbitli taslamalaryň birnäçesi durmuşa geçirildi. Türkmenistanyň senagat taýdan ösen ýurda öwrülmeginde ýaponiýaly hyzmatdaşlara möhüm ornuň degişlidigini bellemeli.

Şeýle-de Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministri Türkmenistana bolan saparynyň çäklerinde ýurdumyzyň ajaýyp ýerlerinde bolup, türkmen halkynyň döreden milli gymmatlyklary bilen tanyşdy. Sindzo Abe Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde bolan mahalynda oňa bu uniwersitetiň “Hormatly professory” diýen ýokary derejäniň berlendigini aýratyn nygtamak gerek.

Dostlukly ýurduň ozalky Premýer-ministriniň we onuň maşgalasynyň türkmen halkynyň milli gymmatlygy bolan nurana ak öýde bolandygyny, halkymyzyň ajaýyp dessurlarynyň, şol sanda myhmansöýerlik ýörelgeleriniň nusgalyk derejä göterilendigini bellemeli. Gahryman Arkadagymyz Sindzo Abeniň, aýratyn-da, çaý demlemegiň türkmen halkyna mahsus usullaryny uly gyzyklanma bilen synlandygyny ýatlady. Şol günlerde Sindzo Abe ahalteke bedewleriniň özboluşly aýratynlyklary bilen tanyşdy hem-de “Galkynyş” milli at üstündäki oýunlar toparynyň çykyşlaryna tomaşa etdi, şeýle-de ynsan gylykly bedewiň ýanynda surata düşdi.

Soňky ýyllarda ýokary derejede geçirilýän gepleşikleriň netijesinde türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň hil taýdan täze derejä çykarylandygyny bellemek gerek. Ýaponiýanyň işewür düzümleri geljegi uly türkmen bazarynda eýeleýän ornuny pugtalandyrmaga, ýurdumyzdaky maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşmaga uly gyzyklanma bildirýärler. Bu wezipeleriň çözülmegi babatda Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministri Sindzo Abeniň uly tagallalary bardyr.

Mälim bolşy ýaly, mukaddes Gurban baýramynyň bellenilýän günlerinde hajy Arkadagymyz döwlet Baştutanymyzyň adyndan Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministri Sindzo Abeniň ýagty ýadygärligine bagyşlap, gurbanlyk sadakasyny berdi. Bu waka merhumyň ýagty ýadygärligine çuňňur hormat goýulýandygynyň subutnamasy boldy. Ol biziň ýurtlarymyzyň arasynda dostlukly gatnaşyklaryň ösdürilmegine, ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň durmuşa geçirilmegine uly goşant goşdy, netijede, Ýaponiýa Türkmenistanyň ygtybarly hyzmatdaşyna öwrüldi.

Hajy Arkadagymyz Arkadagly Serdarymyzyň adyndan berlen bu gurbanlyk sadakasyny Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministri Sindzo Abeniň ýagty ýadygärligine bagyşlanýandygyny aýtdy. Merhum döwlet işgäri häzirki döwrüň dünýä syýasatçylarynyň hem-de döwlet işgärleriniň arasynda aýratyn orun eýeleýärdi we halkara derejede uly abraýa eýe bolupdy. Sindzo Abe Ýaponiýanyň Hökümetiniň Başlygy bolmak bilen, tutuş ömrüni öz ýurdunyň bähbidine gulluk etmäge bagyşlady. Şonda türkmenistanlylaryň ýapon halky bilen bilelikde Sindzo Abeniň biwagt aradan çykmagy zerarly gynanç bildirýändigini aýdyp, hajy Arkadagymyz ajaýyp ynsan, beýik syýasatçy Sindzo Abeniň nurana keşbiniň biziň ýüreklerimizde ebedilik galjakdygyny nygtapdy.

Şeýle-de matam çäresiniň geçirilýän ýerinde görkezilen wideoşekillerde Sindzo Abeniň özara bähbitli hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine we pugtalandyrylmagyna uly goşant goşan beýik syýasatçydygy, meşhur şahsyýetdigi barada gürrüň berilýär.

Hormatly Prezidentimiziň tabşyrygyna laýyklykda, Türkmenistanyň wekiliýeti Sindzo Abeniň biwagt aradan çykmagy zerarly guralan ýas çäresine gatnaşdy.

Häzirki döwürde müňýyllyklaryň dowamynda kemala gelen asylly ýörelgeleri ösdürmek boýunça ählumumy derejede işler amala aşyrylýar. Bu ýerde guralan matam çärelerine dünýäniň dürli ýurtlarynyň wekiliýetleriniň gatnaşmagy munuň aýdyň subutnamasydyr.

Soňra hormatly Arkadagymyz matam çäresine gatnaşyjylar bilen bilelikde merhumy hatyralap, oňa ajaýyp gül desselerini goýdy.

Sindzo Abeniň aradan çykmagy bilen, Ýaponiýa görnükli döwlet işgärini, dünýä derejeli syýasatçysyny ýitirdi. Sindzo Abeniň aradan çykmagy Türkmenistan üçin hem agyr ýitgi boldy. Ol biziň ýurdumyzyň hakyky, ak ýürekli dostudy. Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasynda dostlugy, hyzmatdaşlygy we özara düşünişmegi ösdürmek ugrunda onuň bitiren hyzmatlary uludyr.

Şol gün Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň maşgalasy bilen bilelikde medet beriji sözleri aýtmak maksady bilen, Sindzo Abeniň maşgalasynyň ýanyna bardy. Bu ýerde Ýaponiýanyň häzirki Premýer-ministri Fumio Kisidanyň bardygyny bellemeli.

Gahryman Arkadagymyz Ýaponiýanyň Premýer-ministrine ýüzlenip, ozalky Premýer-ministr Sindzo Abeniň pajygaly ýagdaýda biwagt aradan çykmagy zerarly Türkmenistanyň halkynyň adyndan, hormatly Prezidentimiziň we maşgala agzalarynyň adyndan ýapon halkyna çuňňur gynanjyny bildirdi. Sindzo Abeniň aradan çykmagynyň Türkmenistan üçin hem agyr ýitgi bolandygyny belläp, hajy Arkadagymyz onuň ýurdumyzyň hakyky, ak ýürekli dostudygyny, Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasynda dostlugy, hyzmatdaşlygy we özara düşünişmegi ösdürmek üçin köp işleri bitirendigini belledi. Meniň we watandaşlarymyň ýüreginde bu ajaýyp adam baradaky ýatlamalar hemişelik galar, onuň ýagty ýadygärliginiň öňünde baş egýärin diýip, hormatly Arkadagymyz Premýer-ministr Fumio Kisida ýene bir ýola medet beriji sözlerini aýtdy.

Hajy Arkadagymyz maşgalasy bilen merhumyň maşgalasyna çuňňur duýgudaşlyk bildirip, Sindzo Abeniň ýapon halkynyň bagtyýar durmuşynyň üpjün edilmegi, Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň täze derejä çykmagy ugrunda bitiren hyzmatlaryny ýatlady. Şeýle-de Gahryman Arkadagymyz merhumyň Türkmenistana amala aşyran saparyny ýakymly duýgulary bilen ýatlady. Ol ýurdumyzda bolan mahalynda türkmen halkynyň milli mirasy bilen tanyşdy, ahalteke bedewleriniň gözelligini synlady, türkmeniň ak öýüniň özünde ýatdan çykmajak täsir galdyrandygyny aýtdy.

Sindzo Abeniň biwagt aradan çykmagynyň ony ýürekden hormatlaýan we gadyryny bilýän dünýäniň millionlarça adamlary üçin agyr ýitgi bolandygyny aýdyp, Gahryman Arkadagymyz şu agyr pursatda hanym Akie Abe ruhy durnuklylyk we mertlik dileg etdi.

Merhum Sindzo Abeniň maşgalasy ýanýoldaşy bilen Türkmenistanda saparda bolandygyny, şonda türkmen halkynyň taryhyň dowamynda döreden ajaýyplyklarynyň, milli däp-dessurlarynyň döwrüň ruhuna kybap derejede ösdürilýändigini görendigini ýatlady.

Şeýle hem hormatly Arkadagymyzyň maşgalasy özüniň medet beriji sözlerini aýdyp, merhumyň maşgalasyna ruhy durnuklylyk, sabyr-kanagat dileg etdi.

Merhumyň maşgalasy agyr pursatda gelip, duýgudaşlyk bildirendigi hem-de medet berijini sözleri aýdandygy üçin hormatly Arkadagymyza tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.

Bellenilişi ýaly, Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministriniň hatyrasyna guralan matam çäresine gatnaşmak üçin Türkmenistandan ýörite toparyň iberilmegi Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň we tutuş türkmen halkynyň ýapon halkyna bolan beýik hormat-sarpasyny alamatlandyrýar. Munuň özi hakyky dostluga, doganlyk gatnaşyklaryna esaslanýan asylly ýörelgedir.

Ýaponiýada iş saparynda bolýan Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow 28-nji sentýabrda Ýaponiýanyň Premýer-ministri Fumio Kisida bilen duşuşdy.

Gahryman Arkadagymyz dostlukly ýurduň Premýer-ministrine hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň mähirli salamyny we iň oňat arzuwlaryny ýetirdi hem-de Ýaponiýa bilen hyzmatdaşlygyň Türkmenistanyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini nygtady.

Öz nobatynda, ýapon Hökümetiniň Baştutany hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowa we ähli türkmen halkyna Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli gutlaglaryny hem-de iň oňat arzuwlaryny ýetirdi. Şeýle-de Fumio Kisida Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministri Sindzo Abeniň döwlet derejesindäki matam çäresine gatnaşandygy üçin Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk sözlerini beýan etdi.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy hem-de Premýer-ministr Fumio Kisida döwletara hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýyny we geljekki ösüş mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar. Taraplar söwda-ykdysady gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň türkmen-ýapon hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygy barada bir pikirdediklerini beýan etdiler.

Nygtalyşy ýaly, iki ýurduň ugurdaş düzümleriniň arasynda ýola goýlan gatnaşyklar ykdysady hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakda bolşy ýaly, täze önümçilik kuwwatlyklaryny döretmekde-de aýratyn orun eýeleýär. Şunda Türkmenistanda ýapon kompaniýalarynyň gatnaşmagynda döwrebap nebitgaz we gazhimiýa toplumlaryny gurmak boýunça taslamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilendigi nygtaldy.

Söhbetdeşler Türkmenistanda giň gerimli we uzak möhletleýin maksatnamalaryň durmuşa geçirilýändigini nazara alyp, geljegi uly taslamalar boýunça işleri mundan beýläk-de amala aşyrmagyň zerurdygyny bellediler. Şol maksatnamalar dünýä bazarlarynda ýokary hilli, bäsdeşlige ukyply önümleriň öndürilmeginden ugur alnyp, milli ykdysadyýeti senagatlaşdyrmaga we diwersifikasiýalaşdyrmaga, häzirki zaman ýokary tehnologiýaly ylmy önümçilikleri hem-de senagat kärhanalaryny döretmäge gönükdirilendir.

Şunuň bilen bir hatarda, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň şertnama-hukuk binýadyny kämilleşdirmekde möhüm orun eýeleýän parlamentleriň derejesinde iki ýurduň gatnaşyklarynyň ähmiýeti nygtaldy. Şunda “Merkezi Aziýa — Ýaponiýa” ugry boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmegiň geljeginiň bardygy barada aýdyldy. Ýokary derejedäki duşuşyklaryň yzygiderli geçirilmegi gatnaşyklaryň dürli ugurlar boýunça ösdürilmeginiň esasy şertini emele getirýär. Türkmenistan Ýaponiýa bilen ulag-aragatnaşyk ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine möhüm ähmiýet berýär. Aşgabat — Tokio — Aşgabat ugurlary boýunça howa gatnawlarynyň ýola goýulmagynyň mümkinçilikleriniň öwrenilmeginiň maksadalaýyk boljakdygy bellenildi.

Duşuşygyň dowamynda dostlukly ýurduň Premýer-ministri bu ýerde guralan matam çäresine gatnaşandygy we agyr pursatda gelip, duýgudaşlyk bildirendigi üçin hormatly Arkadagymyza tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi hem-de bu ýörelgäniň ýapon halkyna bildirilen uly hormat hökmünde kabul edilýändigini nygtady.

Gahryman Arkadagymyz dostlugyň agyr pursatda aýratyn ähmiýetlidigini, hakyky dostlaryň şeýle günlerde duýgudaşlyk bildirýändigini aýdyp, merhum Sindzo Abeniň türkmen-ýapon dostlukly gatnaşyklarynyň berkemeginde ägirt uly tagallalarynyň bardygyny belledi.

Ýurdumyzyň parahatçylyk söýüjilik ýörelgelerine we Bitaraplyk derejesine esaslanýan “Açyk gapylar” syýasaty alyp barýandygyny nygtap, hormatly Arkadagymyz bu babatda ýakyn dostlar bilen ýygjam gatnaşyklaryň ösdürilmegine möhüm ähmiýet berilýändigini aýtdy we ýapon halkyna ruhy durnuklylyk arzuw etdi.

Ynanyşmak, dostlukly ýagdaýda geçen duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow we Ýaponiýanyň Premýer-ministri birek-birege hem-de iki ýurduň halklaryna iň oňat arzuwlaryny aýtdylar.

Şol gün ýurdumyzyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmen-ýapon parlamentara dostluk toparynyň başlygy, Ýaponiýanyň Parlamentiniň Wekiller palatasynyň agzasy Endo Toşiakini kabul etdi. Taraplar duşuşmaga dörän şeýle mümkinçilik üçin kanagatlanma bildirip, munuň ikitaraplaýyn gatnaşyklary has-da ösdürmek babatda pikir alyşmaga ajaýyp pursatdygyny bellediler.

Söhbetdeşlikde Türkmenistanyň teklibi bilen Türkmen-ýapon dostluk toparynyň “Merkezi Aziýa — Ýaponiýa” görnüşdäki dialogynyň öňe sürlendigi, munuň bolsa ýurdumyzyň Bitaraplyk syýasatyny ugur edinýändigi, parahatçylygy öňe ilerledýändigi, ynsanperwer ýol-ýörelgelere uly ähmiýet berýändigi bellenildi. Şunuň bilen baglylykda, taraplar Türkmen-ýapon dostluk toparynyň “Merkezi Aziýa — Ýaponiýa” görnüşdäki dialogynyň çäklerinde bilelikdäki çäreleri geçirmegi ylalaşdylar.

Duşuşygyň dowamynda Gahryman Arkadagymyz iki ýurduň arasynda dürli ugurlarda ýola goýlan gatnaşyklarda parlamentara hyzmatdaşlyga möhüm ornuň degişlidigini nygtady. Bu ugurda Türkmen-ýapon parlamentara dostluk toparynyň alyp barýan işleriniň öňünde goýlan wezipeleri ýerine ýetirmekde hyzmatynyň uludygy bellenildi. Şunda parlament diplomatiýasyna wajyp orun berilýändigi aýratyn nygtaldy.

Şunuň bilen baglylykda, hormatly Arkadagymyz Türkmenistanyň parlamentiniň işini döwrebap derejede kämilleşdirilendigi we onuň häzirki ulgamy barada gürrüň berdi. Söhbetdeşligiň dowamynda iki ýurduň ykdysady gatnaşyklarynyň ösdürilişi baradaky meselä uly üns berildi. Şunda gurluşyk, ýangyç-energetika, medeni-ynsanperwer ulgamlarda bilelikde alnyp barylýan işleriň oňyn netije berýändigi nygtaldy.

Hormatly Arkadagymyz ozalky Premýer-ministr Sindzo Abeniň tagallasy netijesinde Türkmenistana 8 milliard amerikan dollaryndan gowrak maýa goýumyň goýlandygyny ýatlap, bu toplumlarda häzirki wagtda uly möçberde önümçilik bilen meşgullanylýandygyna aýratyn ünsi çekdi. Häzir ýurdumyzda öndürilýän bu önümlere, şol sanda karbamid, ammiak, ECO-93 benzini, polietilen, polipropilen önümlerine bütin dünýäde isleg uly. Häzir bolsa ýokary derejedäki desgalaryň ikinji tapgyryny gurmagy meýilleşdirýäris diýip, hormatly Arkadagymyz aýtdy.

Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam edip, ulag logistikasynyň ösdürilmeginiň häzirki döwürde möhüm ähmiýete eýedigini aýratyn belledi. Şunuň bilen baglylykda, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Aşgabat —―Tokio, Tokio — Aşgabat ugry boýunça howa ýollary arkaly ýük we ýolagçy gatnawlaryny ýola goýmagyň meýilleşdirilýändigini aýtdy. Şeýle-de hormatly Arkadagymyz Türkmenistanda döredilen ulag-logistika mümkinçilikleriniň Ýaponiýanyň öz önümlerini Türkmenistanyň üsti bilen, ýagny Hazar deňzinden Gara deňzine, soňra Ýewropa çykarmaga oňaýly ýagdaýy döredip biljekdigini belledi. Munuň özi iki tarap üçin hem bähbitli bolar.

Ýaponiýanyň Parlamentiniň Wekiller palatasynyň agzasy dünýäde pandemiýa ýokanjy zerarly emele gelen çylşyrymly ýagdaýlara garamazdan, Tokioda geçirilen XXXII tomusky Olimpiýa oýunlaryna türkmen türgenleriniň we şol döwürde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary wezipesinde işlän Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetiň gatnaşmagynyň ýapon halkyna hem-de Ýaponiýada guralýan halkara çärelere goýulýan hormatyň nyşanydygyny aýratyn nygtady.

Şeýle hem duşuşykda Olimpiýa oýunlarynda türkmen türgeniniň ajaýyp ýeňiş gazanandygy bellenildi. Munuň özi Türkmenistanyň Ýaponiýa tarapyndan guralýan halkara çärelere, şol sanda Olimpiýa oýunlaryna işjeň gatnaşýandygynyň aýdyň beýanydyr. Endo Toşiaki munuň üçin hormatly Arkadagymyza we tutuş türkmen halkyna özüniň hoşallyk sözlerini aýtdy.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözler üçin hoşallyk bildirip, ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdüriljekdigini belledi.

Mundan başga-da, Gahryman Arkadagymyz iki ýurduň halklaryna mahsus bolan umumylyklaryň üstünde durup geçip, hususan-da, türkmenleriň hem, ýapon halkynyň hem çaýy gowy görýändiklerine ünsi çekdi. Bular dogrusynda giňişleýin pikir alşylanda, hormatly Arkadagymyz özüniň “Çaý — melhem hem ylham” atly kitabyny ýazandygyny we onda çaýyň peýdaly aýratynlyklaryny, şol sanda sazak ýakylyp, tüňçede gaýnan gök çaýyň dermanlyk häsiýete eýedigini belledi.

Duşuşygyň ahyrynda Türkmen-ýapon parlamentara dostluk toparynyň başlygy, Ýaponiýanyň Parlamentiniň Wekiller palatasynyň agzasy Endo Toşiaki hormatly Arkadagymyzyň ozalky Premýer-ministr Sindzo Abeniň döwlet derejesinde geçirilen matam çäresine gatnaşyp, bildiren hormat-sarpasy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi hem-de iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň, şol sanda parlament derejesindäki ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň geljekde has-da ösdüriljekdigine ynam bildirdi.

29-njy sentýabrda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ýaponiýa amala aşyran iş saparynyň dowamynda türkmen wekilleri Ýaponiýanyň Tokio atçylyk toplumyna baryp gördüler. Bu ýerde “Türkmen atlary” döwlet birleşiginiň wekilleri ýaponiýaly kärdeşleri bilen duşuşdylar. Duşuşygyň dowamynda häzirki döwürde atçylyk pudagyny mundan beýläk-de ösdürmek, bu ugurda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek we özara tejribe alyşmak bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.

Ýaponiýanyň atçylyk pudagy boýunça iş alyp barýan hünärmenleri türkmen halkynyň ahalteke bedewleriniň dünýä gymmatlygynyň naýbaşysydygyny, bu atlaryň özboluşlylygynyň, gözelliginiň, ýyndamlygynyň haýran galdyryjydygyny aýratyn bellediler.

Şunda türkmen wekilleri hormatly Prezidentimiziň we Gahryman Arkadagymyzyň yzygiderli tagallasy netijesinde ahalteke bedewleriniň dünýä ýüzündäki abraýynyň belende galýandygyny we bu ugurda ýola goýulýan halkara gatnaşyklaryň hil taýdan täze derejä çykandygyny guwanç bilen gürrüň berdiler. Tokio atçylyk toplumynda geçirilen duşuşygyň dowamynda atlaryň ösdürilip ýetişdirilişi, olaryň tohum arassalygy, idedilişi, seýislenişi, çapuwa taýýarlanylyşy hakynda hem giňişleýin gürrüň edildi. Munuň özi atçylygy ösdürmek we bu ugurda tejribe alyşmak meselelerine ikitaraplaýyn gyzyklanma bildirilýändiginiň aýdyň beýanyna öwrüldi.

Duşuşygyň ahyrynda türkmen wekiliýeti tarapyndan ýapon atşynaslaryna Gahryman Arkadagymyzyň zehininden dörän «Atda wepa-da bar, sapa-da» atly kitaby sowgat berildi. Ýaponiýaly atşynaslar ajaýyp sowgat üçin özleriniň hoşallyklaryny bildirip, bu kitabyň dünýä atşynaslary üçin ähmiýetlidigini aýratyn nygtadylar.

Soňra türkmen wekiliýetiniň agzalary Tokio atçylyk toplumynyň aýratynlyklary, çapyksuwarlaryň we bedewleriň taýýarlanylyşy hem-de bu ýerde döredilen amatly şertler bilen içgin tanyşdylar.

30-njy sentýabrda bolsa Türkmenistanyň daşary işler ministriniň orunbasary bilen Ýaponiýanyň daşary işler ministriniň orunbasarynyň duşuşygy boldy. Onda iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň we häzirki zaman halkara gatnaşyklarynyň wajyp meseleleri boýunça gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalar boldy. Duşuşygyň dowamynda Gahryman Arkadagymyzyň Ýaponiýa bolan iş saparynyň çäklerinde Ýaponiýanyň ozalky Premýer-ministri Sindzo Abeniň döwlet derejesinde geçirilen matam çäresine gatnaşmagynyň hem-de birnäçe işewürler bilen duşuşmagynyň ähmiýeti barada aýdyldy.

Şeýle hem iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň özara tejribe alyşmaklary bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunda türkmen-ýapon hyzmatdaşlygynyň ösdürilmeginde diplomatik gatnaşyklara möhüm ornuň degişlidigi barada aýdyldy. Dostlukly ýurduň daşary işleri ministriniň orunbasary Türkmenistanyň hemişe hoşniýetli, ygtybarly, ýakyn hyzmatdaş hökmünde ykrar edilendigini aýdyp, dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlygyň, şol sanda syýasy-diplomatik gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine ynam bildirdi.

Duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň daşary işler ministriniň orunbasary dünýäniň islendik gyzyklanma bildirýän ýurdy, şol sanda Ýaponiýa bilen hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň ösdürilmeginiň hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň parasatly baştutanlygynda amala aşyrylýan döwlet syýasatynyň möhüm ugry hökmünde kesgitlenendigini belledi.

30-njy sentýabrda Gahryman Arkadagymyzyň Ýaponiýa iş saparynyň çäklerinde ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň wekilleriniň Ýaponiýanyň işewürleri bilen duşuşygy geçirildi. Duşuşykda iki döwletiň ykdysady ösüşiniň möhüm ugurlary, işewürlik ulgamyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçilikleri hem-de bu ugurda öňde durýan wezipeler ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunda özara tejribe alyşmak meseleleriniň ähmiýeti barada aýdyldy. Ýapon işewürleri geljegi uly hasaplanýan türkmen bazarynda eýeleýän orunlaryny mundan beýläk-de pugtalandyrmaga, bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmäge uly gyzyklanma bildirýändiklerini nygtadylar.

Duşuşygyň dowamynda ýurdumyzyň telekeçilik düzümleriniň wekilleri Ýaponiýanyň «ITOCHU», «Mitsubishi», «Komatsu», «Kawasaki Heavy Industries Ltd» kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bilen ozal gazanylan ylalaşyklary ýerine ýetirmegiň ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar hem-de bu babatda öňde durýan möhüm wezipeleri kesgitlediler. Şunda täze önümçilikleri döretmek, oňa häzirki zamanyň ösen tehnologiýalaryny, sanly ulgamy ornaşdyrmak meseleleri ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary bolup durýar. Işewür düzümleriň wekilleri ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň netijeli ösdürilmeginiň durnukly ösüşi pugtalandyrmakda wajyp orun eýeleýändigi barada aýtdylar.

Şeýle hem ýapon işewürleri Türkmenistanyň Prezidentiniň durmuşa geçirýän syýasaty netijesinde halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek we daşary ýurt kompaniýalarynyň netijeli işini üpjün etmek boýunça ygtybarly kanunçylyk binýadynyň döredilmeginiň ähmiýeti barada aýtdylar. Ýaponiýanyň iri kompaniýalarynyň wekilleri häzirki zaman tehnologiýalaryny we gazanan iş tejribelerini türkmen kärdeşleri bilen paýlaşmaga taýýardyklaryny nygtadylar. Netijeli ýagdaýda geçen duşuşygyň dowamynda bilelikdäki taslamalary amala aşyrmagyň mümkinçilikleri boýunça degişli çözgütler kabul edildi.

Türkmen-ýapon dostluk gatnaşyklarynyň häzirki döwürde yzygiderli berkeýändigini bellemeli. Dürli ugurlar boýunça gazanylýan ylalaşyklar, geçirilýän duşuşyklar munuň aýdyň subutnamasydyr. 30-njy sentýabrda ýurdumyzyň Daşary ykdysady iş bankynyň ýolbaşçylarynyň ýapon kärdeşleri bilen geçiren duşuşygy netijeli häsiýete eýe boldy. Duşuşygyň dowamynda bank ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek üçin bar bolan mümkinçilikler, bu ugurdaky gatnaşyklary ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunda Türkmenistanyň maýa goýum syýasatynyň ähmiýeti, onuň daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklaryň ösdürilmeginde eýeleýän orny barada pikir alyşmalar boldy.

Soňky ýyllarda dürli ugurlarda bolşy ýaly, maliýe-bank ulgamyndaky hyzmatdaşlyk türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň möhüm ugurlarynyň birine öwrüldi. Şunda maýa goýum serişdelerini özleşdirmegiň täzeçil usullaryna, bank ulgamyna häzirki zamanyň ösen tejribesini we sanly ulgamy ornaşdyrmak meselelerine garaldy. Şeýle-de özara tejribe alyşmagyň ähmiýeti bellenildi. Duşuşygyň dowamynda Ýaponiýanyň maliýe-bank ulgamynyň ýolbaşçylary dünýäde ygtybarly we öz borjuna jogapkärçilikli çemeleşýän hyzmatdaş hökmünde ykrar edilen Türkmenistan bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmek meseleleriniň Ýaponiýanyň halkara hyzmatdaşlyk ugrunda esasy orun eýeleýändigini nygtadylar.

Häzirki döwürde parahatçylyk söýüjilik ýörelgelerine we Bitaraplyk derejesine esaslanýan Türkmenistanyň dünýäniň gyzyklanma bildirýän ýurtlary bilen özara bähbitli, birek-birege hormat goýmak we ynanyşmak esasynda ýola goýlan hyzmatdaşlyk üçin açykdygy, onuň hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda durmuşa geçirilýän döwlet syýasatynyň möhüm ugry hökmünde kesgitlenendigi barada aýdyldy. Duşuşygyň ahyrynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ähli ugurlar boýunça ösdürilmegine uly üns berýändigi üçin hormatly Prezidentimize hoşallyk sözleri beýan edildi.

Şeýle-de hormatly Arkadagymyzyň Ýaponiýa iş saparynyň çäklerinde «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň wekilleriniň «Jateco» kompaniýasynyň ýolbaşçysy bilen duşuşygy boldy. Onda himiýa pudagynda alnyp barylýan işler, ony ösdürmegiň geljekki wezipeleri hem-de halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Ýapon tarapynyň wekilleri himiýa pudagynyň wajyp meseleleri boýunça pikir alyşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirip, himiýa senagaty boýunça bilelikdäki taslamalaryň durmuşa geçirilmegine uly gyzyklanma bildirýändiklerini nygtadylar.

Soňky ýyllarda ýapon hünärmenleriniň we ugurdaş kompaniýalarynyň gatnaşmagynda Türkmenistanda himiýa senagatyna degişli iri önümçilik kärhanalary gurlup ulanmaga berildi. Munuň özi türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň ähli ugurlar boýunça işjeň ösdürilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Şunda “Garabogazkarbamid” zawodyny, Gyýanlydaky polimer zawodyny, Ahal welaýatynyň çäginde ýerleşýän tebigy gazdan benzin öndürýän önümçilik toplumyny görkezmek bolar. Bellenilişi ýaly, Türkmenistanda himiýa senagatyna degişli ägirt uly taslamalaryň durmuşa geçirilmegine giň gerim berildi. Şunda Ýaponiýanyň degişli kompaniýalarynyň ösen tejribeleri ulanylyp bilner.

Ýapon işewürleri dünýäde uly geljegi bolan ýurt hökmünde ykrar edilen türkmen bazarynda eýeleýän orunlaryny mundan beýläk-de pugtalandyrmaga we Türkmenistanda iri maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşmaga uly gyzyklanma bildirýändiklerini aýtdylar.

Hormatly Arkadagymyzyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetiň hatarynda bolýan Ahal welaýatynyň täze, döwrebap edara ediş merkeziniň şäheriniň häkimi Tokionyň şähergurluşyk maksatnamasynyň esasy ugurlary bilen tanyşdy. Şeýle hem ol Tokio şäheriniň häkimliginiň halkara gatnaşyklar bölüminiň başlygy bilen duşuşdy. Duşuşygyň dowamynda häzirki döwrüň şähergurluşyk maksatnamasyna laýyklykda, “akylly” şäher konsepsiýasyny ýerine ýetirmegiň ugurlary we bu babatda täzeçil usullar bilen baglanyşykly meseleler boýunça pikir alyşmalar boldy.

Ýapon tarapynyň wekilleri bu babatda toplan tejribelerini we häzirki zamanyň ösen tehnologiýalaryny teklip etmäge taýýardyklaryny nygtadylar. Şunda döwrebap şähergurluşyk maksatnamasyndan gelip çykýan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmegiň möhüm ugurlaryna üns berildi. Türkmen tarapynyň wekilleri häzirki döwürde ýurdumyzda durmuş we önümçilik maksatly binalaryň gurluşygyna, häzirki zaman şähergurluşyk usullarynyň özleşdirilmegine, umuman, bu babatda tejribe alşylmagyna döwlet derejesinde ähmiýet berilýändigi barada aýtdylar.

Ähli ugurlarda bolşy ýaly, şähergurluşyk-binagärlik babatda täzeçil çözgütler, ösen tejribeler we olary ornaşdyrmagyň ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy, hyzmatdaşlygy ösdürmegiň geljekki ugurlary kesgitlendi. Häzirki wagtda hormatly Arkadagymyzyň başyny başlan we Arkadagly Serdarymyz tarapyndan üstünlikli ösdürilýän işleriň netijesinde häzirki zaman şähergurluşygynyň täzeçil usullaryna möhüm ähmiýet berilýändigi bellenildi.

Duşuşygyň ahyrynda ýapon tarapynyň wekilleri dünýäde ygtybarly hyzmatdaş hökmünde ykrar edilen Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli şähergurluşyk maksatnamasynyň üstünlikli ýerine ýetirilmegine işjeň gatnaşmaga uly gyzyklanma bildirýändiklerini nygtadylar we netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek ugrunda döwlet derejesinde ähmiýet berilýändigi üçin hormatly Prezidentimize we Gahryman Arkadagymyza tüýs ýürekden hoşallyklaryny beýan etdiler.

Şeýlelikde, hormatly Prezidentimiziň tabşyrygy boýunça Gahryman Arkadagymyzyň ýolbaşçylygynda Ýaponiýa amala aşyrylan iş sapary Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdürilmegine, onuň geljegi uly hasaplanýan ugurlarda has-da işjeň häsiýete eýe bolmagyna kuwwatly itergi berer.

1-nji oktýabrda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaponiýa iş saparyny tamamlap, Watanymyza gaýdyp geldi.

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi

Çap edildi 04.11.2022

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda şu ýylyň on aýynda alnyp barlan işleriň jemleri jemlenildi, wise-premýerleriň hasabatlary diňlenildi, şeýle hem käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy we ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça ileri tutulýan wezipeler ara alnyp maslahatlaşyldy.

Döwlet Baştutanymyz mejlisiň gün tertibine geçip, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary H.Geldimyradowa söz berdi. Wise-premýer 2022-nji ýylyň ýanwar — oktýabr aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri hem-de 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasy barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, on aýyň jemleri boýunça jemi içerki önümiň ösüş depgini durnukly saklanýar. 2021-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, jemi öndürilen önümiň möçberi 10,9 göterim artdy.

Hasabat döwründe bölek satuw haryt dolanyşygy, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 10,5 göterim, daşary söwda dolanyşygy bolsa 39,1 göterim köpeldi. Şu ýylyň ýanwar — oktýabr aýlarynda Döwlet býujetiniň girdeji bölegi 114,3 göterim, çykdajy bölegi bolsa 97,6 göterim ýerine ýetirildi. Ýurdumyzyň iri we orta kärhanalarynda ortaça aýlyk zähmet haky, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 10,4 göterim ýokarlandy. Aýlyk zähmet haklary, pensiýalar, döwlet kömek pullary we talyp haklary öz wagtynda we doly maliýeleşdirildi. Maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna özleşdirilen düýpli maýa goýumlaryň möçberi, 2021-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 5,3 göterim artdy. Oba milli maksatnamasynda kesgitlenen işleriň çäklerinde hasabat döwründe durmuş maksatly desgalaryň, ýaşaýyş jaýlarynyň, şeýle hem inženerçilik ulgamlarynyň gurluşygy alnyp baryldy.

Soňra döwlet Baştutanymyzyň görkezmelerine laýyklykda üstünde işlenen 2023-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasy barada hasabat berildi. Wise-premýer geljek ýyl üçin baş maliýe meýilnamasynyň taslamasynyň esasy maddalary boýunça göz öňünde tutulan çykdajylar barada hasabat berip, serişdeleriň ep-esli böleginiň durmuş ulgamyny ösdürmäge gönükdiriljekdigini habar berdi. 2023-nji ýyl üçin bölünip berilýän maýa goýumlar milli ykdysadyýetimiziň kuwwatyny pugtalandyrmaga, pudaklar üçin täze önümçilikleri ýola goýmaga hem-de hereket edýänlerini döwrebaplaşdyrmaga, ýaşaýyş jaýlaryny gurmaga gönükdiriler.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, işiň ileri tutulýan ugurlarynyň birnäçesine ünsi çekdi. Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ýagdaýyna seljerme geçirmek, emele gelen ýagdaýdan ugur alyp, Diýarymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmekde garaşylýan netijeleri seljermek ýerine ýetirilmeli işleriň esasylarynyň hatarynda görkezildi. Şeýle hem býujetiň girdejilerini artdyrmak boýunça zerur çäreleri görmegiň möhümdigine üns çekildi. Maksatnamalary maliýeleşdirmegiň goşmaça çeşmelerini gözlemegi dowam etmek wajypdyr diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.

Geljek ýylda ýurdumyzy ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasyny taýýarlamagy çaltlandyrmak ilkinji nobatdaky wezipeleriň biridir diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow aýtdy we gurluşyk maksatnamasyna hem aýratyn üns bermegiň zerurdygyny nygtady.

Döwlet Baştutanymyz geljek ýylyň Döwlet býujeti barada aýdyp, 2023-nji ýyl üçin ýurdumyzyň baş maliýe meýilnamasynyň taslamasynyň Milli Geňeşiň Mejlisine iberilýändigini belledi. Nygtalyşy ýaly, bu resminamada degişli Permana laýyklykda, zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, talyp haklarynyň, döwlet kömek pullarynyň we beýleki durmuş tölegleriniň möçberlerini mundan beýläk-de ýokarlandyrmak göz öňünde tutulandyr. Mejlisiň dowamynda döwlet Baştutanymyz Serdar Berdimuhamedow Milli Geňeşiň Mejlisine iberilýän hata gol çekdi.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Abdrahmanow gözegçilik edýän pudaklarynda ýurdumyzyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasyny ýerine ýetirmegiň çäklerinde şu ýylyň ýanwar — oktýabr aýlarynda durmuşa geçirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Nebit we gaz kondensatyny çykarmak boýunça gazanylan ykdysady-tehniki görkezijiler barada hasabat berildi. Hususan-da, “Türkmennebit” döwlet konserni tarapyndan nebit almak boýunça meýilnama 100 göterim berjaý edildi. Hasabat döwründe nebiti gaýtadan işlemegiň meýilnamasy 110,5 göterim, benzin öndürmegiň meýilnamasy 116,7 göterim, dizel ýangyjyny öndürmegiň meýilnamasy 112,2 göterim, polipropileni öndürmegiň meýilnamasy 120,3 göterim, çalgy ýaglaryny öndürmegiň meýilnamasy 102,9 göterim, suwuklandyrylan gazy öndürmegiň meýilnamasy 107,8 göterim ýerine ýetirildi. Tebigy we ugurdaş gazy çykarmagyň meýilnamasy 114,5 göterim, “mawy ýangyjy” daşary ýurtlara ibermek boýunça meýilnama 125,6 göterim berjaý edildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, milli ykdysadyýetimiziň ýangyç-energetika toplumyny ösdürmek boýunça işleriň ýokary depginlerde dowam etdirilmeginiň möhümdigini belledi. Bu pudaga maýa goýum serişdelerini çekmek wajyp wezipeleriň hatarynda kesgitlenildi. Döwlet Baştutanymyz Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň depginlerini güýçlendirmegiň möhümdigini aýdyp, wise-premýere toplumda alnyp barylýan işleri içgin seljermegi, şeýle hem ýangyç-energetika toplumynyň kärhanalaryny ösdürmegiň meýilnamalaryny öz wagtynda ýerine ýetirmek, gözegçilik edýän düzümleriniň işlerini talabalaýyk derejede guramak ugrunda degişli çäreleri görmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Purçekow gözegçilik edýän gurluşyk, senagat, energetika toplumlarynyň, “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň, Awtomobil ýollarynyň gurluşygyny dolandyrmak baradaky döwlet agentliginiň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimliginiň şu ýylyň ýanwar — oktýabr aýlarynda ýerine ýetiren işleriniň jemleri barada hasabat berdi. Şu ýylyň on aýynda gurluşyk we senagat toplumynda önümleri öndürmegiň we ýerine ýetirilmeli işleriň meýilnamasy 143,2 göterim berjaý edildi. Hasabat döwründe Gurluşyk we binagärlik ministrligi boýunça meýilnama 116,1 göterim amal edildi. Senagat we gurluşyk önümçiligi ministrligi boýunça öndürilen önümleriň we ýerine ýetirilen işleriň meýilnamasy 162,7 göterime deň boldy.

Şu ýylyň on aýynyň netijeleri boýunça Energetika ministrligi önümleri öndürmegiň, işleri ýerine ýetirmegiň we hyzmatlaryň meýilnamasyny 130,7 göterim ýerine ýetirdi. Elektrik energiýasyny öndürmegiň ösüş depgini 110,5 göterime, daşary ýurtlara elektrik energiýasyny ibermegiň ösüş depgini bolsa 131,7 göterime deň boldy. Şu ýylyň başyndan bäri geçen döwürde “Türkmenhimiýa” döwlet konserni tarapyndan önüm öndürmegiň we hyzmatlary ýerine ýetirmegiň meýilnamasy 153 göterim berjaý edildi. Awtomobil ýollarynyň gurluşygyny dolandyrmak baradaky döwlet agentligi ýerine ýetiren işleri we hyzmatlary boýunça meýilnamany 100,2 göterim amal etdi. Şu ýylyň on aýynda Aşgabat şäheriniň häkimligi boýunça ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň meýilnamasy 121,9 göterime deň boldy.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, gurluşyk toplumynyň talaplaryny doly möçberde üpjün etmek üçin gurluşyk senagatyny ösdürmegi dowam etmegiň zerurdygyny belledi. Täze önümhanalary we kärhanalary gurmak möhümdir. Ähli önümçilik kuwwatlyklaryny sazlaşykly ösdürmek wajypdyr. Nygtalyşy ýaly, ýaşaýyş jaýlarynyň, şäherçeleriň, durmuş maksatly desgalaryň, Ahal welaýatynyň täze, döwrebap edara ediş merkeziniň gurluşygyny işjeň alyp barmak zerurdyr. Ýollaryň gurluşygyna we saklanylyşyna aýratyn üns bermek möhümdir. Ýurdumyzda energetika halkasynyň we Türkmenistan — Owganystan — Pakistan elektrik geçiriji ulgamynyň gurluşygyny dowam etmek wajypdyr. 2023-nji ýyl üçin maýa goýum Maksatnamasyny taýýarlamak zerurdyr. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz işleri talabalaýyk ýola goýmak üçin ähli zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.

Soňra wise-premýer milli ykdysadyýetimizi senagatlaşdyrmak we diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, hususan-da, gurluşyk senagatynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.

Ýurdumyzda giň gerimde alnyp barylýan gurluşyklary we ykdysadyýetiň beýleki pudaklaryny zerur bolan ýokary hilli gurluşyk serişdeleri we önümleri bilen ýeterlik derejede üpjün etmek, hereket edýän önümçilikleri, hususan-da, sement zawodlaryny tehniki taýdan döwrebaplaşdyrmak üçin degişli çäreler görülýär. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň garamagyna degişli Kararyň taslamasy hödürlenildi.

Döwlet Baştutanymyz Karara gol çekip, ony wise-premýere sanly ulgam arkaly iberdi we resminamanyň talabalaýyk ýerine ýetirilmegine gözegçiligi üpjün etmek barada görkezme berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew gözegçilik edýän söwda we dokma pudaklarynda, şeýle hem telekeçilik ulgamynda şu ýylyň on aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemleri barada hasabat berdi. Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça söwda dolanyşygynyň ösüş depgini, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 109,4 göterime, önüm öndürmegiň ösüş depgini 106,5 göterime barabar boldy. Dokma senagaty ministrligi boýunça nah ýüplügiň we matalaryň öndürilişiniň ösüş depgini, degişlilikde, 126,6 hem-de 130,3 göterime, tikin we trikotaž önümleriniň ösüş depgini 111,3 göterime, gön önümleriniň öndürilişiniň ösüş depgini bolsa 109,9 göterime deň boldy. “Türkmenhaly” döwlet birleşigi boýunça önüm öndürmegiň meýilnamasy 115,3 göterim ýerine ýetirildi.

Ýanwar — oktýabr aýlarynda Döwlet haryt-çig mal biržasy tarapyndan 249 sany birža söwdasy geçirilip, 31 müň şertnama hasaba alyndy. Söwda-senagat edarasy tarapyndan ýerine ýetirilen işler boýunça 114,3 göterim ösüş depgini gazanyldy. Hasabat döwründe 16 sergi we 50 maslahat geçirildi. Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça on aýda oba hojalyk we azyk önümlerini öndürmegiň ösüş depgini 172,5 göterime, senagat önümleriniň ösüş depgini bolsa 109,9 göterime deň boldy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, halkyň sarp edýän harytlarynyň önümçiligini giňeltmek boýunça işleri dowam etmegiň zerurdygyny belledi. Gyş paslynyň golaýlaşmagy bilen baglylykda, aýratyn-da, baýramçylyk günlerinde bazarlaryň we dükanlaryň dürli harytlar bilen üpjünçiligini gözegçilikde saklamak, bahalaryň ýokarlanmagyna ýol bermezlik möhümdir.

Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň dokma kärhanalarynyň döwrebaplaşdyrylmagynyň arassa pagtadan hem-de ýüpekden dokma önümleriniň görnüşlerini giňeltmäge hem-de möçberini durnukly artdyrmaga mümkinçilik berýändigini aýdyp, wise-premýere bu pudagyň kuwwatlyklaryny doly peýdalanmak, taýýar önümleriň täze görnüşlerini öndürmek ugrunda netijeli çäreleri görmegi tabşyrdy.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Ýazmyradow gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň on aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri, obasenagat toplumynda özgertmeleriň durmuşa geçirilişi, oba hojalyk işleriniň alnyp barlyşy, ählihalk bag ekmek dabarasyna, şeýle hem Hasyl toýy mynasybetli meýilleşdirilen çärelere taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, obasenagat toplumy boýunça önümçiligiň ösüş depgini, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 103,8 göterim boldy. Şunda Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrligi boýunça bu görkeziji 104 göterime, Suw hojalygy baradaky döwlet komiteti boýunça 102 göterime, “Türkmen atlary” döwlet birleşigi boýunça 105,4 göterime deň boldy. Maýa goýumlary özleşdirmegiň meýilnamasy 147,9 göterim ýerine ýetirildi.

Gök önümleri öndürmegiň meýilnamasynyň 118 göterim, bakja önümlerini öndürmegiň meýilnamasynyň 110,1 göterim, çörek we çörek önümlerini öndürmegiň meýilnamasynyň 105,3 göterim ýerine ýetirilendigi habar berildi. Häzirki wagtda möwsümleýin işleriň çäklerinde bugdaý ekişi dowam edýär. Şunuň bilen birlikde, ýetişdirilen pagta hasylyny ýitgisiz ýygnap almak boýunça işler alnyp barylýar. Ählihalk bag ekmek dabarasyna, şeýle-de noýabryň ikinji ýekşenbesinde bellenilýän Hasyl toýuna taýýarlyk görlüşi barada hasabat berildi.

Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, häzirki döwürde geljek ýyla taýýarlyk işleriniň başlanandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, geljek ýylda ýokary hasyl almak üçin ähli agrotehniki çäreleri öz wagtynda we ýokary hilli geçirmek tabşyryldy. Şunuň bilen birlikde, wise-premýer B.Atdaýew bilen bilelikde, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri çykarmak boýunça işi dowam etdirmek barada görkezme berildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow wise-premýere gök-bakja önümleriniň, ýeralmanyň we beýleki oba hojalyk ekinleriniň önümçiligini artdyrmak, ekin meýdanlaryny giňeltmek meselelerine seretmegi, olaryň öndürilýän möçberlerini artdyrmak we daşary ýurtlardan getirilýän oba hojalyk önümleriniň mukdaryny azaltmak, içerki bazarlary özümizde öndürilýän harytlar bilen doly üpjün etmek üçin zerur çäreleri görmegi tabşyrdy. Şeýle-de ýurdumyzda maldarçylygy ösdürmek, mallaryň baş sanyny artdyrmak boýunça netijeli işleri amala aşyrmak barada görkezme berildi.

Döwlet Baştutanymyz Hasyl toýuny hem-de ählihalk bag ekmek dabarasyny ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmek üçin möhüm çäreleri görmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary N.Amannepesow gözegçilik edýän ministrlikleriniň hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň şu ýylyň on aýynda ýerine ýetiren işleriniň jemleri barada hasabat berdi. Hasabat döwründe bilim ulgamynyň döwrebaplaşdyrylmagyna, okuw-usulyýet işiniň kämilleşdirilmegine, häzirki zaman ylmy-usulyýet we hukuk binýadynyň kemala getirilmegine gönükdirilen toplumlaýyn işler geçirildi. Okuw meýilnamalary we maksatnamalary kämilleşdirildi, kitaplar, gollanmalar neşir edildi. Talyplar we mekdep okuwçylary halkara ders bäsleşiklerine gatnaşyp, medallara mynasyp boldular.

Bilim ministrliginiň düzüminde ýaşlar syýasaty bölümi döredildi. Ýokary okuw mekdeplerinde ÝUNESKO kafedralaryny açmak, iri ylym-bilim merkezleri hem-de halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek we täze mazmun bilen baýlaşdyrmak boýunça işler dowam etdirildi. Şu ýylyň 16 — 19-njy sentýabrynda Nýu-Ýork şäherinde Bilim ulgamyny özgertmek boýunça ählumumy sammit geçirildi. BMG-niň Türkmenistandaky hemişelik utgaşdyryjysynyň wekilhanasy bilen bilelikde, Türkmenistanyň bilimi özgertmäge ygrarlydygy baradaky Milli beýannamasy hem-de milli geňeşmeler baradaky hasabaty sammitiň Sekretariatyna berildi.

Ýylyň başyndan bäri “Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar” atly halkara ylmy maslahat, ýaşlaryň arasynda ylmy işler boýunça geçirilen bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy guramaçylykly geçirildi. “Türkmenistanda seýsmologiýa ylmyny toplumlaýyn ösdürmegiň 2022 — 2028-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasy” tassyklanyldy. Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezi Ylmy parklaryň we innowasion meýdançalaryň halkara assosiasiýasynyň (IASP) agzalygyna kabul edildi. “Türkmenistanda innowasiýa tehnologiýalary” atly ylmy-amaly elektron žurnaly döretmek boýunça degişli işler geçirildi.

Garalýan döwürde bejeriş-öňüni alyş edaralarynda lukmançylygyň dürli ugurlary boýunça meýilnamalaýyn işler dowam etdirildi. Türkmenbaşy şäherinde köpugurly hassahananyň, Daşoguz şäherinde köpugurly we onkologiýa hassahanalarynyň açylmagy ilata edilýän lukmançylyk hyzmatlarynyň görnüşlerini artdyrmaga we hilini düýpli gowulandyrmaga mümkinçilik berdi.

Şeýle-de sportuň ösdürilmegine we türgenleriň taýýarlanylmagyna gönükdirilen çäreler dowam etdirildi. Halkara sport ýaryşlarynda 341 medal gazanyldy, olarda üstünlikli çykyş eden türgenlere dabaraly ýagdaýda sylaglar gowşuryldy. Hormatly Prezidentimiziň Permanyna laýyklykda, Türkmenistanyň Bedenterbiýe we sport baradaky döwlet komiteti döredildi. Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň VII gurultaýy geçirilip, onda “Ýaşlar barada döwlet syýasaty hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň rejelenen görnüşi kabul edildi. Döwletimiziň içeri we daşary syýasatynyň many-mazmunyny düşündirmek boýunça işler yzygiderli alnyp baryldy, ýaşlary watançylyk ruhunda terbiýelemäge gönükdirilen ylmy-amaly maslahatlar, beýleki çäreler guraldy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ylym-bilim, saglygy goraýyş, sport ulgamlarynyň maddy-enjamlaýyn we ylmy-usulyýet binýadyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça işleri güýçlendirmegi tabşyrdy. Bellenilişi ýaly, ilatly ýerleriň mekdepler, çagalar baglary, hassahanalar hem-de beýleki saglygy goraýyş ulgamynyň düzümleri bilen üpjün edilmegine aýratyn üns berilmelidir.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Mämmedowa gözegçilik edýän ulgamynda şu ýylyň on aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Hasabat döwründe ýylyň «Halkyň Arkadagly zamanasy» şygaryny dabaralandyrmak maksady bilen, şeýle hem milli senenamamyzda göz öňünde tutulan baýramçylyklar, şol sanda medeni-durmuş maksatly binalaryň we desgalaryň açylyp ulanmaga berilmegi mynasybetli, dürli medeni çäreler, dabaraly maslahatlar, söhbetdeşlikler, mediaforumlar, döredijilik duşuşyklary, sergiler we beýleki çäreler geçirildi. Wagyz-nesihat işleri dowam etdirildi. Dürli bäsleşikler guraldy.

Halkara medeni hyzmatdaşlygyň çäklerinde ÝUNESKO bilen bilelikde işler geçirildi, türkmen hünärmenleri daşary ýurtlaryň birnäçesinde iş saparlarynda bolup, geçirilen halkara medeni çärelere, maslahatlara, sergilere we okuwlara gatnaşdylar. Hasabat döwründe Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň we Saratow Döwlet konserwatoriýasynyň arasynda wideoaragatnaşyk arkaly birnäçe duşuşyklar hem-de ussatlyk sapaklary geçirildi. Şeýle hem şu ýylyň 30-njy iýunynda Magtymguly adyndaky milli sazly drama teatrynda Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň mugallymlarynyň ABŞ-ly kärdeşleri bilen bilelikde döreden saz eseriniň tanyşdyrylyş dabarasy geçirildi. Bu teatrda 25-nji sentýabrda Russiýa Federasiýasynyň Çelýabinsk oblastynyň “Ural” döwlet tans toparynyň konserti boldy.

Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 31 ýyllygy mynasybetli ýurdumyzda döwlet derejesinde dürli dabaralar we çäreler geçirildi. Şu ýylyň oktýabr aýynda edebiýat, medeniýet we sungat işgärleriniň, höwesjeň aýdymçy ýaşlaryň hem-de zehinli çagalaryň arasynda Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmeniň Altyn asyry” atly baýragyny almak ugrunda nobatdaky bäsleşik yglan edildi. Onuň jemleri 2023-nji ýylyň sentýabr aýynda jemlener.

Özbegistan Respublikasynyň Prezidentiniň 20-21-nji oktýabrda ýurdumyza amala aşyran resmi saparynyň barşynda “Daşkent” dynç alyş seýilgähi açyldy, bu şanly waka mynasybetli dürli medeni-köpçülik çäreleri guraldy. Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň hem-de Özbegistan Respublikasynyň Kinematografiýa baradaky agentliginiň arasynda kino önümçiligi ulgamynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekildi.

Şu ýylyň oktýabr aýynda Türkmenabat şäherinde “Senetçilik we amaly-haşam sungaty dünýä halklarynyň mirasynda” atly halkara festiwal geçirildi. Köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde ýurdumyzda geçirilen dürli wakalar we Watanymyzyň gazananlary giňden beýan edildi. Döwlet maksatnamalaryndan hem-de konsepsiýalardan gelip çykýan wezipeleri durmuşa geçirmek boýunça işler dowam etdirildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzda öňde boljak baýramçylyklar hem-de şanly seneler mynasybetli medeni çäreleriň giňden beýan edilmegine has döredijilikli çemeleşmegiň zerurdygyna ünsi çekdi. Olary ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmek gerek, şunda özüne çekiji, gyzykly gepleşikler we materiallar taýýarlanylmalydyr, şeýle hem mynasyp ýokary derejeli işgärleri ýetişdirmek, zehinli hünärmenleri ýüze çykarmak ugrunda degişli işler amala aşyrylmalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.

Döwlet Baştutanymyz Halkara Bitaraplyk gününe hem-de Täze ýyla bagyşlanan çärelere göwnejaý taýýarlyk görmegiň we olary ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegiň zerurdygyny aýdyp, ähli welaýat merkezlerinde, şäherlerde, obalarda baýramçylyk dabaralaryny we konsertleri, sungat ussatlarynyň çykyşlaryny guramagy, Täze ýyla çenli galan wagtyň dowamynda geljek ýylyň iň gowy şygaryny we nyşanyny döretmek boýunça bäsleşigi geçirmegi tabşyrdy.

Soňra Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň Baş direktory M.Çakyýew gözegçilik edýän edaralarynda şu ýylyň on aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Hasabat döwründe toplum boýunça ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň ösüş depgini 114,7 göterime deň boldy. Awtomobil, demir ýol, howa, deňiz we derýa ulaglary arkaly ýük daşamagyň meýilnamasy 109,4 göterim we ýolagçy gatnawlary boýunça meýilnama 104,3 göterim ýerine ýetirildi.

Ýanwar — oktýabr aýlarynda “Türkmendemirýollary” agentligi boýunça ýerine ýetirilen hyzmatlaryň ösüş depgini 105,1 göterime, “Türkmenawtoulaglary” agentligi boýunça 129,5 göterime, “Türkmenhowaýollary” agentligi boýunça 175,2 göterime, “Türkmendeňizderýaýollary” agentligi boýunça 110,6 göterime, “Türkmenaragatnaşyk” agentligi boýunça bolsa 107,7 göterime deň boldy.

Welaýat merkezlerinde täze awtomenzilleriň açylandygy barada habar berildi. Şeýle hem elektron enjamlar bilen enjamlaşdyrylan awtotürgenleşik meýdançasynyň, paýtagtymyzyň Halkara howa menzilinde angarlar toplumynyň, Balkan welaýatynyň Jebel şäherçesinde täze Halkara howa menziliniň, Ahal welaýatynyň täze, döwrebap edara ediş merkezinde welaýat boýunça ulag we kommunikasiýa toplumynyň edara binasynyň, Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäherinde ulag we aragatnaşyk ulgamynyň işgärleri üçin ýaşaýyş jaýlarynyň hem-de Serhetabat — Turgundy demir ýol geçelgesinde demir ýol köprüsiniň gurluşyklary dowam etdirilýär. Logistika ulgamynda hyzmatdaşlygy ösdürmek maksady bilen, daşary ýurtlaryň birnäçesi bilen üstaşyr ulag hem-de logistika meseleleri boýunça iş toparlary döredildi, olaryň çäklerinde duşuşyklar geçirildi.

Ýylyň başyndan bäri Aşgabatda “Halkara ulag-üstaşyr geçelgeleri: özara arabaglanyşyk we ösüş” atly halkara maslahat, “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlaryň ulag ministrleriniň derejesinde halkara maslahat geçirildi. Forumlara birnäçe daşary döwletleriň, şeýle hem halkara guramalaryň, ýöriteleşdirilen düzümleriň wekilleri gatnaşdylar.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe halkara ulag geçelgeleriniň ygtybarlylygy üçin amatly şertleriň döredilmeginiň biziň ýurdumyzy yklymara ugurlar boýunça möhüm halkara merkeze öwürýändigini belledi. Şunuň bilen birlikde, Bitarap Watanymyz üstaşyr ulag geçelgeleri ulgamynda özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmegi ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda kesgitlemek bilen, ählumumy ähmiýetli möhüm teklipleri öňe sürýär.

Döwlet Baştutanymyz ýük gatnawlaryny işjeňleşdirmek hem-de logistikany ösdürmek, ulaglaryň ähli görnüşlerinde ýolagçy we ýük gatnawlary ulgamynda hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak, aragatnaşygyň häzirki zaman görnüşlerini ýola goýmak meselelerine ünsi çekdi. Ulag toplumyny ösdürmek wezipeleri geljekde-de biziň syýasatymyzyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolmagynda galar diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.

Şeýle hem hasabatyň dowamynda Telearagatnaşyk, telemetriýa, habar beriş tilsimatlarynyň we teleradioýaýradyş enjamlarynyň “Türkmentel — 2022” atly XV halkara sergisini we ylmy maslahaty geçirmäge görülýän taýýarlyk işleri barada habar berildi. Bu halkara forumy 10-11-nji noýabrda Söwda-senagat edarasynyň binasynda geçirmek meýilleşdirilýär. Foruma ýurdumyzyň we daşary döwletleriň alymlarynyň, bilermenleriniň hem-de işewürleriniň sanly ulgam arkaly gatnaşmagyna garaşylýar.

Maslahatyň maksatnamasy halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek we daşary ýurt maýa goýumlaryny, tehnologiýalaryny, taslamalaryny ýurdumyzyň maglumat-telekommunikasiýa ulgamyna çekmek, kosmos tehnologiýalary, sarp edijileri ygtybarly hem ýokary hilli hyzmatlar bilen üpjün etmek, sanly ykdysadyýeti ornaşdyrmak ýaly meseleleri öz içine alýar. Öňde goýlan wezipelere ýetmek, innowasion-programma üpjünçiligini, startaplary işläp taýýarlamak hem-de ornaşdyrmak bilen meşgullanýan ýaşlary ýüze çykarmak we höweslendirmek maksady bilen, nobatdaky “Sanly çözgüt — 2022” bäsleşiginiň jemlerini jemlemek meýilleşdirilýär. Bu bäsleşige ýokary okuw mekdepleriniň talyplary we hünärmenleri gatnaşyp, öz taýýarlan 240-dan gowrak taslamasyny hödürlediler.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, “Türkmentel — 2022” atly ХV halkara serginiň we ylmy maslahatyň geçirilmeginiň ähmiýetine ünsi çekip, bu forumyň ýurdumyzda maglumat tehnologiýalary, telekommunikasiýalar ulgamynda gazanylan üstünlikleri açyp görkezmäge, ulgamy ösdürmegiň meýillerini hem-de geljekki mümkinçiliklerini kesgitlemäge, Türkmenistanyň öňdebaryjy tehnologiýalara eýe bolan iri daşary ýurt kompaniýalary bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmegine ýardam bermelidigini belledi. Forumyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegiň zerurdygy barada aýdyp, döwlet Baştutanymyz agentligiň ýolbaşçysyna görkezmeleri berdi.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow ministrligiň geçen on aýyň dowamynda alyp baran işleriniň netijeleri barada hasabat berdi. Hasabat döwründe “Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň 2022 — 2028-nji ýyllar üçin Konsepsiýasyna” laýyklykda, toplumlaýyn işler geçirildi.

Halkara hyzmatdaşlygy ösdürmekde ýokary derejedäki saparlara we duşuşyklara aýratyn ähmiýet berilýär. Şunuň bilen baglylykda, hasabat döwründe hormatly Prezidentimiziň döwlet, resmi we iş saparlarynyň altysyny — Russiýa Federasiýasyna, Eýran Yslam Respublikasyna, Özbegistan Respublikasyna, Gyrgyz Respublikasyna hem-de Gazagystan Respublikasyna saparlary amala aşyrandygy bellenildi. Şeýle-de ýurdumyza Hindistan Respublikasynyň, Azerbaýjan Respublikasynyň, Gazagystan Respublikasynyň, Eýran Yslam Respublikasynyň, Russiýa Federasiýasynyň, Özbegistan Respublikasynyň Prezidentleriniň we Gruziýanyň Premýer-ministriniň saparlary boldy. Hormatly Prezidentimiz birnäçe döwletiň ýolbaşçylary bilen telefon arkaly söhbetdeşlikleri geçirdi.

Parlamentara gatnaşyklary ösdürmek ýurdumyzyň daşary syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biridir. Şu maksat bilen, ýylyň başyndan bäri Türkmenistanyň parlament wekiliýetleriniň daşary ýurtlara 14 sapary amala aşyryldy. Şunuň bilen baglylykda, 12-nji maýda Aşgabatda geçirilen Merkezi Aziýa döwletleriniň we Russiýa Federasiýasynyň birinji Parlamentara forumy möhüm ähmiýetli waka boldy.

Hasabat döwründe Daşary işler ministrliginiň üsti bilen 141 wekiliýet Türkmenistana sapar bilen geldi. Şol döwürde ýurdumyzdan daşary ýurtlara 273 wekiliýet ugradyldy. Sanly ulgam arkaly dürli derejedäki duşuşyklaryň 1 müň 669-sy geçirildi. Daşary ýurtlaryň we halkara guramalaryň wekilleri bilen Türkmenistanda resmi gepleşikdir duşuşyklaryň 386-sy guraldy. Şu geçen döwürde halkara resminamalaryň 142-sine gol çekildi. Daşary syýasat edaralarynyň ugry boýunça ikitaraplaýyn duşuşyklar hem-de geňeşmeler yzygiderli geçirilýär.

Türkmenistanyň daşary ykdysady gatnaşyklaryny, ýöriteleşdirilen halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça çäreler görülýär. Hasabat döwründe bilelikdäki hökümetara toparlaryň mejlisleriniň hem-de olaryň başlyklary bilen duşuşyklaryň ençemesi guraldy. “Türkmenistanyň 2020 — 2025-nji ýyllar üçin daşary ykdysady işiniň ösüşiniň Maksatnamasyny”, “Türkmenistanyň 2021 — 2030-njy ýyllar üçin daşary söwda Strategiýasyny” hem-de söwda, ykdysadyýet we maýa goýumlary ulgamlaryna dahylly beýleki möhüm resminamalary durmuşa geçirmek boýunça degişli işler geçirildi. Türkmenistanyň Bütindünýä Söwda Guramasyna agzalyga girmegi üçin ýurdumyzyň döwlet edaralary we ýöriteleşdirilen halkara guramalar bilen bilelikde taýýarlyk işleri amala aşyrylýar. BMG-niň Halkara söwda hukugy boýunça komissiýasynyň 2022 — 2028-nji ýyllar döwri üçin agzasy hökmünde Türkmenistan onuň çäklerinde degişli işlere başlady.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministrine hem-de beýleki wise-premýerlere ýüzlenip, şu ýylyň ahyryna çenli geçirilmegi meýilleşdirilen, ýurdumyzyň oňyn başlangyçlaryny durmuşa geçirmäge gönükdirilen iri halkara çärelere, döwlet Baştutanlarynyň saparlaryna, maslahatlara ünsi çekdi. Möhüm ähmiýetli wakalaryň hatarynda Halkara Bitaraplyk güni hem bar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz bu çärelere ýokary guramaçylyk derejesinde taýýarlyk görülmegini üpjün etmegi tabşyrdy.

Milli Geňeşiň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowa ýylyň başyndan bäri milli kanunçylyk-hukuk binýadyny kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işleriň jemleri barada maglumat berdi. Bellenilişi ýaly, Mejlisde ýurdumyzda syýasy, durmuş-ykdysady we medeni ulgamlarda amala aşyrylýan özgertmeleriň hukuk binýadyny pugtalandyrmak boýunça degişli işler alnyp barylýar. 2022-nji ýylyň on aýynyň dowamynda Mejlisiň maslahatlarynyň 3-si geçirilip, Türkmenistanyň Kanunlarynyň 38-si, şeýle-de Mejlisiň kararlarynyň 21-si kabul edildi. Döwlet Maslahatynda öňde goýlan wezipelerden ugur alnyp, beýleki birnäçe kanunlaryň taslamalaryny taýýarlamak işi dowam edýär.

Ýylyň başyndan bäri Mejlisde dünýä ýurtlarynyň birnäçesiniň parlamentleriniň we halkara guramalaryň wekilleri bilen ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk meselelerine bagyşlanan duşuşyklaryň 28-si geçirildi. Mejlisiň deputatlary we hünärmenleri ýurdumyzyň ministrlikleri hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan kanun çykaryjylyk işini kämilleşdirmek, döwlet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek boýunça guralan okuw maslahatlaryna gatnaşdylar. Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen, hormatly Prezidentimiziň goldaw bermeginde Aşgabatda Merkezi Aziýa döwletleriniň we Russiýa Federasiýasynyň Parlamentara forumy hem-de zenanlaryň dialogy geçirildi.

Mejlisiň deputatlary Halk Maslahatynyň agzalary, syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri bilen bilelikde wagyz işlerini geçirýärler. Ýerli wekilçilikli häkimiýet edaralaryna guramaçylyk we usulyýet taýdan kömek bermek maksady bilen, birnäçe çäreler guraldy.

Soňra Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygynyň orunbasary K.Babaýew şu ýylyň on aýynda alnyp barlan işler barada maglumat berdi. Milli Geňeşiň düzüminde döredilen iş toparlarynda geňeşmeler hem-de dürli ulgamlara degişli kanunçylyk namalary boýunça seljerme işleri geçirildi. Milli kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça teklipleri işläp taýýarlamak maksady bilen, Halk Maslahatynda Mejlisiň we degişli döwlet edaralarynyň, ylmy guramalaryň, jemgyýetçilik birleşikleriniň wekillerinden ybarat bolan hukuk-bilermenler topary tarapyndan hem degişli işler alnyp baryldy. «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň birinji çagyrylyşynyň 3 mejlisi geçirildi. Olaryň barşynda Mejlis tarapyndan kabul edilen kanunçylyk namalary tassyklanyldy.

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow raýatlarymyzyň döwrebap şertlerde zähmet çekmegi, ýaşamagy, dynç almagy, bilim almagy we saglygyny berkitmegi üçin amatly şertleri döretmek meselelerine aýratyn üns berip, ýurdumyzyň welaýatlarynda iş saparlarynda boldy. Gahryman Arkadagymyz gurluşykçylar, daýhanlar, saglyk we bilim ulgamynyň işgärleri, ýaşlar, ýaşaýjylar bilen duşuşyp, hereket edýän kanunçylygy kämilleşdirmek babatda täze wezipeleri öňde goýdy.

Şu ýylyň 22-nji oktýabrynda Gahryman Arkadagymyzyň başlyklyk etmeginde ýurdumyzyň dolandyryş-çäk birliklerine seretmek meselelerine bagyşlanan mejlis geçirildi. Onuň barşynda degişli teklipler öňe sürüldi we ara alnyp maslahatlaşyldy. Täze taryhy eýýamda türkmen döwletiniň daşary syýasy strategiýasynyň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde parlamentara diplomatiýany ösdürmek maksady bilen, Halk Maslahatynyň agzalary halkara çäreleriň birnäçesine gatnaşdylar, daşary ýurtlarda iş saparlarynda boldular.

Şu ýylyň 1 — 3-nji noýabrynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygynyň Russiýa Federasiýasyna resmi saparynyň çäklerinde dostlukly türkmen-rus gatnaşyklaryny, hususan-da, parlamentara hyzmatdaşlygy okgunly ösdürmäge ýardam etmäge gönükdirilen ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirildi. Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň wekilleri Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň umumy mejlisine gatnaşdylar. Onda Gahryman Arkadagymyz Bitaraplyk syýasatyna ygrarly Garaşsyz Türkmenistanyň döwletara gatnaşyklarynyň esasy ugry bolup durýan parlament diplomatiýasyny ösdürmek, şeýle hem özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň beýleki ugurlary barada çykyş etdi. Hormatly Arkadagymyzyň çykyşy uly gyzyklanma döretdi we russiýaly kärdeşler tarapyndan goldawa mynasyp boldy. Munuň özi ýurdumyzyň halkara bileleşikde öňe sürýän parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasy başlangyçlarynyň giňden ykrar edilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.

Saparyň jemleýji gününde Kremlde Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin bilen duşuşygy geçirildi. Gahryman Arkadagymyza Russiýa Federasiýasynyň IV derejeli “Watanyň öňünde bitiren hyzmatlary üçin” ordeni gowşuryldy. Munuň özi hormatly Arkadagymyzyň ählumumy parahatçylygy berkarar etmäge, Russiýa Federasiýasy bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge ägirt uly goşandynyň ykrary boldy. Amala aşyrylan saparyň üstünligi we netijeli häsiýete eýe bolmagy tutuş adamzadyň bähbidine dünýäniň ähli ýurtlary, halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge aýratyn ähmiýet berýän Türkmenistanyň tagallalarynyň doly ykrar edilýändiginiň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow ýurdumyzyň ösüşiniň häzirki ýagdaýyny hem-de amala aşyrylýan durmuş ugurly döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryny nazara almak bilen, milli kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça işleriň örän wajypdygyny nygtady.

Döwlet Baştutanymyz Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda Milli Geňeşiň wekiliýetiniň Russiýa Federasiýasyna amala aşyran saparynyň netijelerine ýokary baha berip, onuň barşynda gazanylan ylalaşyklaryň we çözgütleriň, ilkinji nobatda, Russiýa Federasiýasynyň Federasiýa Geňeşiniň we Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň arasynda Hyzmatdaşlyk boýunça parlamentara topary döretmek hakynda gol çekilen Ylalaşygyň ähmiýetini nygtady. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, bu möhüm resminama diňe bir iki ýurduň parlamentleriniň arasynda netijeli gatnaşyklary ösdürmek üçin däl, eýsem, soňky ýyllarda hil taýdan täze derejä çykan türkmen-rus strategik hyzmatdaşlygyny giňeltmek işinde hem uly mümkinçilikleri açýar.

Döwlet Baştutanymyz mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, şu ýylyň on aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleriniň Garaşsyz Watanymyzyň göz öňünde tutulan maksatnamalara laýyklykda üstünlikli ösmegini dowam etdirýändigini aýdyň görkezýändigini kanagatlanma bilen belledi. Nygtalyşy ýaly, jemi içerki önümiň 6,2 göterim ösüş derejesini saklap galmagy başardyk. Ýurdumyzda iri senagat we durmuş maksatly desgalaryň gurluşygy dowam edýär. Bellenen meýilnamalara laýyklykda, 61 sany iri desga açylyp ulanmaga berildi. Ýylyň ahyryna çenli ýene-de birnäçe desgany ulanmaga bermek göz öňünde tutulýar.

Ykdysadyýetimizi mundan beýläk-de diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, öndürilýän harytlaryň görnüşlerini artdyrmak hem-de önümleriň eksport ugurlaryny giňeltmek möhüm wezipeleriň hatarynda kesgitlenildi. Daşky gurşaw bilen bagly meseleler Türkmenistanyň alyp barýan içeri we daşary syýasatynyň hemişe üns merkezinde durýar. Halkara guramalar bilen hyzmatdaşlykda olaryň köpüsi boýunça başlangyçlar öňe sürülýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we şenbe güni ýurdumyzda nobatdaky ählihalk bag ekmek dabarasynyň geçiriljekdigini belledi.

Mejlisde döwlet durmuşynyň beýleki käbir meselelerine-de garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisini jemläp, oňa gatnaşanlara berkarar Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.