Türkmenistanyň Döwlet Daşary Ykdysady Iş Banky

 

Ösüş ugrunda hyzmatdaşlyk!

Hazar ykdysady forumynyň çäklerinde Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky tarapyndan gol çekilen resminamalary.

Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen 2019-njy ýylyň 11-nji awgustynda Hazaryň türkmen kenaryndaky «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçen birinji Hazar ykdysady forumynyň çäklerinde geçirilen duşuşyklaryň we mejlisleriň barşynda gazanylan ylalaşyklary berkidýän resminamalara gol çekmek dabarasy boldy. Dürli derejelerde halkara resminamalaryň 57-si kabul edildi, olar maglumatlar tehnologiýalary, maýa goýum hyzmatdaşlygy, söwda-ykdysady we maliýe ulgamy, diplomatiýa, ulag, elektroenergetika, ýeňil senagat, oba we suw hojalygy, sport we beýlekiler ýaly ulgamlarda hyzmatdaşlyk meselelerine degişlidir.

Şeýle-de, Hazar ykdysady forumynyň çäklerinde Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky tarapyndan daşary ýurt maliýe guramalary bilen umumy bahasy ABŞ-nyň 405 million 884 müň dollaryna we 152 million 311 müň 500 ýewro deň bolan aşakdaky resminamalara gol çekildi:

  1. Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň 16-njy dekabryndaky 15016 belgili kararyna laýyklykda, ýurdumyzyň oba we suw hojalyk pudagy üçin tehnikalary, gurallary, läbik sorujylary we olar üçin ätiýaçlyk şaýlaryny satyn almak taslamasyny maliýeleşdirmek üçin Germaniýa Federatiw Respublikasynyň  “Commerzbank AG” banky bilen karz ylalaşygy;
  1. Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 19-njy maýyndaky 1232  belgili kararyna laýyklykda, pagta ýygýan kombaýnlary we olar üçin ätiýaçlyk şaýlaryny satyn almak taslamasyny maliýeleşdirmek üçin Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň “Deer Credit Inc.” Kompaniýasy bilen karz ylalaşygy;
  1. Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 23-nji iýulyndaky PB-989 belgili buýrugy esasynda, Türkmenistanda kiçi we orta telekeçiligi maliýeleşdirmek üçin Aziýa Ösüş banky bilen Özara düşünişmek hakyndaky Ähtnamasy;
  1. Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 9-njy awgustyndaky 1368 belgili kararyny ýerine ýetirmek maksady bilen, Energetika enjamlaryny abatlaýyş we hyzmat ediş merkeziniň gurluşygyny hem-de gaz turbina desgalary üçin ätiýaçlyk şaýlarynyň satyn alynmagyny maliýeleşdirmek üçin Şweýsariýa Konfederasiýasynyň “Credit Suisse AG” banky we Germaniýa Federatiw Respublikasynyň  “Commerzbank AG” bankynyň Şweýsariýa Konfederasiýasynyň Sýürihdäki şahamçasy bilen karz ylalaşygy;
  1. Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 9-njy awgustyndaky 1371 belgili kararyny laýyklykda, Kiçi we orta telekeçiligiň taslamalaryny maliýeleşdirmek üçin Hususy ulgamy ösdürmek boýunça Yslam korporasiýasy bilen maliýe ylalaşygy (Wakala)

Hazar ykdysady forumynyň geçirilmegi köpugurly hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek babatynda kenarýaka ýurtlaryň gatnaşyklarynyň pugtalandyrylmagyna we giňeldilmegine ýardam berer. Bu çäre bar bolan mümkinçilikleri birleşdirmäge täze itergi berer, şeýle-de, özara pikir alyşmalaryň netijesinde ähli taraplaýyn beýan edilen oňyn teklipleriň dürli ulgamlar boýunça ähli ugurlarda aýanlyk, hoşniýetli goňşuçylyk, deňhukukly hyzmatdaşlyk esasynda geljekde bilelikdäki tagallalary utgaşdyrmaga ýardam berer.

 

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow senagat-innowasion toplumyň açylyşyna gatnaşdy

 Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH)  /   28.06.2019  /   

28.06.2019  hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ahal welaýatynda gurlan täze iň döwrebap senagat toplumynyň — tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.

Bu möhüm maýa goýum taslamasy milli Liderimiziň başyny başlan Türkmenistanyň energetika strategiýasyny üstünlikli durmuşa geçirmegiň ýolunda nobatdaky ädimdir. Şol strategiýanyň esasy ugry gazy we nebiti gazyp almagyň mukdaryny artdyrmak, türkmen energiýa serişdelerini eksport etmegiň köptaraply ulgamyny kemala getirmek bilen bir hatarda, ýangyç-energetika toplumyny düýpli döwrebaplaşdyrmakdan hem-de diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmekden ybaratdyr.

Senagat möçberde tebigy gazdan ekologiýa taýdan arassa sintetik awtoulag ýangyjynyň çykaryljak dünýäde ilkinji zawoddygyny aýratyn bellemek gerek.

Bu ulgamda kabul edilen maksatnamalaryň hem-de bellenen meýilnamalaryň ýerine ýetirilmegi Watanymyzyň yzygiderli ösüşine, türkmenistanlylaryň hal-ýagdaýynyň durnukly ýokarlanmagyna hyzmat etmegine niýetlenendir. Şoňa görä-de, Ahal welaýatynda gurlan iri senagat desgasynyň «Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» diýen şygar astynda geçýän 2019-njy ýylda işläp başlamagynyň özboluşly manysy bardyr.

Täze senagat toplumy «Türkmengaz» döwlet konserniniň hem-de «Kawasaki Heavy Industries Ltd.» (Ýaponiýa) we «Rönesans Endüstri Tesisleri Inşaat Sanaýi ve Ticaret A.Ş.» (Türkiýe) kompaniýalarynyň konsorsiumynyň bilelikdäki tagallalary bilen guruldy. Bu baradaky degişli ylalaşyga 2013-nji ýylyň sentýabrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ýaponiýa bolan resmi saparynyň çäklerinde gol çekilendigini ýatlamak gerek. 2014-nji ýylyň awgustynda döwlet Baştutanymyzyň gatnaşmagynda dabaraly ýagdaýda kärhananyň düýbi tutuldy.

Zawodda her ýyl ekologiýa taýdan arassa, EURO-5 ölçeglerine laýyk gelýän EСО-93 sintetik benziniň 600 müň tonnasy, şeýle hem ugurdaş önümlerden suwuklandyrylan gazyň 115 müň tonnasy we düzüminde kükürt bolmadyk arassalanan dizel ýangyjynyň 12 müň tonnasy çykarylar.

Ýeri gelende aýtsak, sintetik benzin nebiti gaýtadan işlemek arkaly alynýan adaty benzinlere diňe bir bäsdeş bolman, eýsem, energiýa serişdesiniň täze görnüşi bolup durýar. Ol hereketlendirijileriň gurluşyny üýtgetmezden, awtoulag ýangyjy hökmünde-de ulanylyp bilinýär we mundan başga-da, şepbeşikligi ýokary bolan nebiti garmaga, şeýle hem nebitiň gaýtadan işlenmeginden alnan benzinleriň görnüşleri bilen goşmaga laýyk gelýär. Bu bolsa ýangyjyň ekologiýa taýdan arassa görnüşlerini öndürmäge mümkinçilik berýär.

Döwlet Baştutanymyz daşary ýurt kompaniýalaryny biziň giň gerimli üpjünçilik we senagat taslamalarymyza maýa goýumlaryny goýmaga nähili güýjüň çekýändigi barada aýdyp, elbetde, olary ykdysady bähbidiň çekýändigini, sebäbi, ata Watanymyzyň ägirt köp tebigy serişdelerine eýedigini belledi. Şol baýlyklary netijeli ulanmak, olary diňe bir döwletimiziň ykdysady kuwwatyny artdyrmagyň, mähriban halkymyzyň hal-ýagdaýyny has-da ýokarlandyrmagyň çeşmesine öwürmek bilen çäklenmän, eýsem, köp sanly dünýä meselelerini çözmegiň hem serişdesine öwürmäge mümkinçilik berýär diýip, milli Liderimiz aýtdy.

Bu bolsa goşmaça gymmaty ýokary bolan harytlary öndürmegiň ähli tapgyrlaryny döretmek üçin ägirt uly çig mal gorlaryndan başga-da, Türkmenistanyň sebit bazarlarynda geljegi uly bolan täsirli döwlet hökmünde daşary ýurt işewürlerini özüne çekmegine hem ýardam berýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.

Muňa jemi içerki önümiň ösüş depgini boýunça Türkmenistanyň Merkezi Aziýada iň ýokary görkezijini (bütin dünýäde ýokary görkezijileriň birini) gazanmagy hem doly şaýatlyk edýär. Ýurdumyzyň dünýäniň hojalyk gatnaşyklary ulgamyna, şol sanda üstaşyr-ulag geçelgelerini we innowasion-senagat taýdan ösüşiň täze ugurlaryny döretmek arkaly işjeň goşulýandygy görkezýär.

Häzirki döwürde dünýä dördünji senagat rewolýusiýasyny başdan geçirýär. Biziň ýurdumyz hem tehnologiýalary we nou-haulary alyşmak, ylmy köp talap edýän önümçilikleri döretmek, ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda aň-bilim ulgamlaryny ornaşdyrmak we sanly utgaşmagy gazanmak arkaly bu işlere giňden çekilýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Daşary ýurt maýa goýumlarynyň akymy, ýokary tehnologiýalar we dolandyryş çözgütleri bize öz zähmet hem-de çig mal serişdelerimizi giňden ulanmaga mümkinçilik berýär. Ykdysady ösüşi çalt gazanmak üçin giň şertleri döredýär.

Sanly ykdysadyýete geçmek bilen, ýurdumyzy senagat taýdan ösdürmegiň, bazar we düzümleýin özgertmeleri geçirmegiň, gaýtadan işleýän pudaklary diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegiň täze tapgyry başlanýar. Şeýlelikde, Türkmenistanyň bütin dünýäde dokma harytlaryndan başlap, gazhimiýa önümlerine çenli harytlary eksport edýän iri döwlet hökmünde orny güýçlenýär.

Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döwletimiziň «Açyk gapylar» syýasatyny alyp barmak baradaky aýgytly pikirini aýratyn belledi. Bu syýasat ýurdumyzyň ykdysadyýetini täzeden ýokary götermek üçin esasy şert bolup durýar. Ol milli ykdysadyýetimiziň bäsleşige ukyply bolmagyny, mynasyp hyzmatdaş hökmünde mertebesini berkidýär. Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň dünýädäki diplomatik abraýyny ýokarlandyrýar. Häzirki döwürde ýangyç-energetika toplumyny diwersifikasiýalaşdyrmak arkaly, nebitgaz pudagynyň önümleriniň halkara bazarda uly isleg bildirilýän görnüşlerini öndürmek esasynda ýurdumyzy ösdürmegiň giň gerimli maksatnamalary üstünlikli durmuşa geçirilýär diýip, milli Liderimiz nygtady.

Ýurdumyzyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyna laýyklykda, bu ugurda eýýäm ençeme taslamalar amala aşyryldy. Geçen ýylyň oktýabr aýynda Balkan welaýatynyň Gyýanly şäherçesinde ulanylmaga berlen polimer zawody munuň aýdyň mysalydyr.

. «Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» diýlip yglan edilen ýylyň şu güni önümçilik maksatly täze desga, ýagny tebigy gazdan ekologiýa taýdan arassa sintetik benzin öndürýän dünýäde ýeke-täk zawod işe girizilýär. Şular ýaly görlüp-eşidilmedik taslamalary amala aşyryp, biz ýurdumyzyň bütin dünýä üçin geljege gönükdirilen «ýaşyl» ykdysadyýeti ösdürmegiň iň işjeň merkezleriniň birine öwrülmegi üçin zerur bolan şertleri döredýäris.

Bu döwrebap senagat desgasy Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň, Beýik Britaniýanyň, Fransiýanyň, Gollandiýanyň, Şwesiýanyň, Ýaponiýanyň, Koreýanyň, Hindistanyň we beýleki döwletleriň dünýä belli öndürijileriniň, iň täze ylmy tehnologiýalary hem-de enjamlary bilen üpjün edildi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Täze kärhanada her ýyl 1 milliard 785 million kub metr «mawy ýangyç» gaýtadan işlenip, iň ýokary ekologiýa talaplaryna laýyk gelýän 600 müň tonna EСО-93 kysymly benzin, şeýle hem 12 müň tonna dizel ýangyjy we 115 müň tonna hem suwuklandyrylan gaz öndüriler.

Bu taslamanyň umumy bahasy 1 milliard 700 million amerikan dollaryna barabardyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Taslamany maliýeleşdirmäge Ýaponiýanyň Halkara hyzmatdaşlyk banky gatnaşdy. Bu kärhananyň işe girizilmegi bilen, 800-e golaý goşmaça iş orunlary döredildi. «Türkmengaz» döwlet konserniniň buýurmasy boýunça onuň gurluşyk işlerini «Kawasaki Heavy Industries, Ltd.» ýapon kompaniýalarynyň konsorsiumy hem-de «Rönesans» türk kompaniýasy amala aşyrdy.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň bu täze zawodynyň köp görkezijiler boýunça ýeke-täk kärhanadygyny ýene-de bir gezek belläp, dünýäde ilkinji gezek bu kärhanada tebigy gazyň senagat möçberinde suwuk ýangyja öwrülýändigini nygtady.

Ýurdumyzyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň kabul edilen maksatnamasyna laýyklykda, biz ýakyn wagtda Balkan, Daşoguz, Lebap we Ahal welaýatlarynda ýene-de ençeme gazhimiýa toplumlaryny hem-de zawodlaryny gurmagy göz öňünde tutýarys. Bu senagat desgalary bilen birlikde, durmuş maksatly binalary hem gurarys. Munuň özi mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da ýokarlandyryp, hal-ýagdaýyny mundan beýläk-de gowulandyrmaga ýardam berer diýip, milli Liderimiz nygtady.

 

Birinji Hazar ykdysady forumynyň işewür meýdançasynyň netijeliligi sanlarda

  /   Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH)  /   13.08.2019  /  

Ýurdumyzda öndürilýän önümleriň mukdaryny artdyrmak we görnüşlerini giňeltmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli durmuşa geçirýän ykdysady syýasatynyň möhüm ugrudyr. Milli ykdysadyýetimizi döwrebaplaşdyrmak we diwersifikasiýalaşdyrmak, senagat ulgamyny we obasenagat toplumyny ösdürmek, hususy işewürligi döwlet tarapyndan hemmetaraplaýyn goldamak boýunça iri möçberli maksatnamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilmegi netijesinde bu ulgamda düýpli özgertmeler bolup geçýär. Ýurdumyzyň harytlaryna içerki bazarda bolşy ýaly, daşary bazarlarda-da isleg artýar.

Muny bolsa, ozal habar berlişi ýaly, birinji Hazar ykdysady forumynyň çäklerinde «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen Hazar innowasion tehnologiýalar halkara serginiň işiniň barşynda Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy tarapyndan guralan birža söwdalary aýdyň görkezdi. Umumy bahasy ABŞ-nyň 380 million 179 müň dollaryndan gowrak hem-de 96 müň 600 manatlyk örän köp sanly — 256 sany baglaşylan geleşikler birža söwdalarynyň netijeleri boldy. Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin umumy bahasy 43 million manatlyk geleşik baglaşdylar.

Söwdalarda nebit-gaz we himiýa senagatynyň kärhanalarynyň — Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň, Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň, «Garabogazkarbamid» we «Marykarbamid» zawodlarynyň, «Hazar» himiýa zawodynyň, «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň Balkanabatdaky hem-de Bereketdäki ýod zawodlarynyň önümleri öňdebaryjylar boldy. Şol önümler TS-1 kysymly awiasion kerosin, A-80 kysymly ulag benzini, dürli kysymly dizel ýangyjy, şol sanda EKO-5 kysymly gidro usulda arassalanan dizel ýangyjy, şeýle hem «B» kysymly karbamid, tehniki ýod, nebit koksy ýaly önümlerdir.

Ýakynda Ahal welaýatynda ulanmaga tabşyrylan tebigy gazdan benzin öndürýän zawod tarapyndan çykarylan ECO-93 kysymly ulag benzini we suwuklandyrylan gaz, şeýle hem «Türkmengaz» döwlet konserniniň Gyýanlydaky polimer zawodynyň ýokary dykyzlykdaky polietileni daşary ýurtlaryň işewür toparlarynyň aýratyn isleginden peýdalandy.

Bu nebit we gazhimiýa önümlerini Russiýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Gonkongdan, Şweýsariýadan, Beýik Britaniýadan, Lýuksemburgdan, Singapurdan, Maltadan, Owganystandan we beýleki ýurtlardan bolan işewürler satyn aldylar. Bu tapgyrdaky geleşikleriň bahasy ABŞ-nyň 335 million 476 müň dollaryna barabar boldy. Mundan başga-da, ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazarymyz üçin umumy bahasy 43 million manat bolan polietilen we polipropilen satyn aldylar.

Türkiýäniň, Şweýsariýanyň işewürleri oba hojalyk önümlerine degişli söwdalara gatnaşdylar. Olar pagta süýümini satyn almak üçin umumy bahasy ABŞ-nyň 36 million 884 müň dollaryndan gowrak bolan geleşikleriň 4-sini baglaşdylar.

Ýeňil senagaty boýunça söwdalara Russiýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, ABŞ-dan, Gyrgyzystandan, Türkiýeden we Gruziýadan bolan işewürler gatnaşdylar. Olar nah ýüplügini, flanel hem-de jinsi matalary satyn almak üçin umumy bahasy ABŞ-nyň 6 million 308 müň dollaryndan gowrak bolan geleşikleriň 19-syny hem-de 96 müň 600 manatlyk bahasy bolan 1 geleşik baglaşdylar.

Gurluşyk serişdeleri boýunça söwdalara Özbegistanyň we Gonkongyň işewürleri gatnaşyp, reňksiz aýna we portlandsement satyn almak üçin umumy bahasy ABŞ-nyň 1 million 510 müň dollaryndan gowrak bolan 9 geleşik baglaşdylar.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçirmek başlangyjy bilen çykyş eden birinji Hazar ykdysady forumy ýene-de bir möhüm waka beslendi — Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasyna ISO 9001 ölçegine kybap gelýän degişli güwänama gowşuryldy. Bu resminama biržada Halkara standartlaşdyrmak guramasynyň (International Organization for Standardization) talaplaryna kybap gelýän hil menejmenti ulgamynyň üstünlikli hereket edýändigine şaýatlyk edýär.

Häzirki wagtda 160-dan gowrak döwlet ISO-nyň agzasydyr. Halkara ölçegleri işläp taýýarlaýan bu abraýly gurama BMG-niň Ykdysady we durmuş geňeşinde maslahat beriş derejesine eýedir hem-de Bütindünýä söwda guramasynda (BSG) goldawdan peýdalanýar.

25 ýyl mundan ozal döredilen Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy (TDHÇB) ýurdumyzda eksport-import amallaryny döwlet tarapyndan düzgünleşdirýän esasy edaranyň wezipesini ýerine ýetirýän möhüm ykdysady institutlaryň biriniň ornuny eýeleýär. Biržanyň işiniň ýokary ykdysady görkezijileri oňa halkara ykdysady ulgamyna ýakynlaşmaga hem-de dünýäniň giň işewür toparlarynda mynasyp derejede ygtybarly hyzmatdaşyň abraýyny eýelemäge mümkinçilik berdi.

TDHÇB döredilmeginiň ilkibaşky döwürlerinde biržanyň hukuk derejesini gutarnykly kesgitlän kadalaşdyryjy namalaryň birnäçesi kabul edildi, täze bazar şertlerinde ykdysady gatnaşyklary ösdürmegiň geljegi uly ugurlary kesgitlenildi. Döwlet haryt-çig mal biržasynyň işiniň kanunçylyk kadalary we düzgünleri yzygiderli kämilleşdirilip, döwrüň talaplaryna hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ykdysady syýasatyna kybap getirilýär.

Türkmenistanyň biržasynyň esasy aýratynlygy onuň ilkibaşdan döwlete degişli bolmagynda galýandygyndan ybaratdyr. Şunda TDHÇB-niň işi örän giňdir, strategik wezipeler bolsa haryt dolanyşygyny köpeltmekden we tizleşdirmekden: bir tarapdan, ýurdumyzyň harytlarynyň eksportyny artdyrmakdan, beýleki tarapdan bolsa, içerki bazary halkyň sarp edýän zerur harytlary, önümçilik-tehniki ähmiýetli önümler we ykdysadyýetiň dürli pudaklaryny döwrebaplaşdyrmaga niýetlenen enjamlar bilen doldurmakdan ybaratdyr.

Biržanyň hünärmenleri ýurdumyzyň içinde bolşy ýaly, onuň çäklerinden daşarda hem öndürijiler bilen sarp edijileriň arasyndaky gatnaşyklary ýola goýýarlar we hemmetaraplaýyn ösdürip, Türkmenistana daşary ýurt maýasyny giňden çekmek üçin oňaýly şertleri döredýärler.

Şunuň bilen birlikde, biržanyň işgärleri döwlet düzümleri hem-de hususy telekeçiler üçin daşary ýurtlara iberilýän harytlaryň we önümleriň seljermesini geçirýärler. Bularyň ählisi bilelikde alanyňda, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň daşary ykdysady işleri ösdürmek boýunça öňde goýan wezipelerini çözmäge ýardam berýär, önümçiligi höweslendirýär, daşary söwda amallarynyň hukuk we salgyt binýadyny kämilleşdirmegiň ýollaryny salgy berýär.

Biržada daşary ýurtly gatnaşyjylar üçin erkin hereket edýän pulda töleg geçirilýän şertnamalardan başga-da, Türkmenistanyň milli puly bolan manatda töleg geçirilýän daşary söwda şertnamasyny baglaşmaga mümkinçilik berilýär.

Häzirki wagtda biržanyň söwdalarynda türkmen önümçiliginiň dünýäniň 40-dan gowrak döwletine, şol sanda ABŞ-a, Hytaýa, Russiýa, Beýik Britaniýa, Şweýsariýa, Birleşen Arap Emirliklerine, Singapura, Türkiýä, Bangladeşe we beýleki ýurtlara eksporta iberilýän harytlary ýerlenilýär. Ozal habar berlişi ýaly, Türkmenistanyň nebitgaz pudagynyň, himiýa senagatynyň önümleriniň ähli görnüşleri, ulular we çagalar üçin trikotaž we tikin önümleri, trikotaž matalary, pagta süýümi, nah ýüplük, goýun, geçi, düýe derileri, buýanyň köki we onuň ekstrakty, şeýle hem ýerli öndürijileriň köpugurly önümleri dünýä bazarlarynda uly islegden peýdalanýar.

Munuň şeýle bolmagyna hormatly Prezidentimiziň alyp barýan «Açyk gapylar» syýasaty, durnukly ykdysady ýagdaý hem-de bütin dünýäniň işewürlerini ýurdumyza çekýän amatly maýa goýum ýagdaýy ýardam berýär.

Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy tarapyndan hukuk binýadyny pugtalandyrmak, ýurdumyzda öndürilýän önümleriň eksport edilişiniň mukdaryny artdyrmak hem-de onuň ugurlaryny mundan beýläk-de giňeltmek bilen baglanyşykyly birnäçe işler amala aşyryldy.

Degişli ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralaryň tekliplerini, şeýle hem «Haryt-çig mal biržalary we birža söwdasy hakynda» Türkmenistanyň Kanunyny göz öňünde tutup, 2015-nji ýylyň 22-nji ýanwarynda döwlet Baştutanymyz «Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň meseleleri hakynda» Karara gol çekdi. Bu möhüm resminamada TDHÇB hakynda Düzgünnama hem-de biržada hasaba almaga degişli bolan daşary söwda we içeri söwda şertnamalarynyň görnüşleriniň sanawy tassyklanyldy.

Türkmenistanyň Prezidentiniň kiçi we orta işewürligi döwlet tarapyndan goldamak boýunça strategiýasyndan ugur alnyp, bu hukuk namalary bilen biržada düzümleriň şertnamalaryny hasaba almak hem-de olaryň öndüren önümlerini birža söwdalarynda ýerlemek boýunça birnäçe ýeňillikler göz öňünde tutuldy. Bu resminamada milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň lomaý bazaryny ösdürmek, türkmen harytlarynyň eksport edilişiniň mukdaryny we ugurlaryny has-da giňeltmek boýunça beren tabşyryklaryndan ugur alnyp, biržanyň işini kämilleşdirmek hem-de ony häzirki günüň talaplaryna kybap getirmek, esasy borçlary we wezipeleri täzelemek bilen baglanyşykly düzgünler anyk beýan edildi.

Türkmen önümçiliginiň harytlarynyň dünýä bazarynda berk orunlary eýelemegi üçin ýurdumyzyň esasy bazar institutynyň işiniň ähli görnüşleriniň we usullarynyň kämilleşdirilmegi talap edildi. Bu bolsa häzirki zaman şertlerinde ähli işleri awtomatlaşdyrmazdan mümkin däldir.

Häzir Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy döwlet Baştutanymyzyň ykdysadyýetimizi sanly ulgama geçirmek boýunça kesgitlän wezipelerini çözmek bilen, ýurdumyzda eksport-import amallaryny döwlet taýdan düzgünleşdirýän baş edarany hil taýdan täze derejä çykarmak maksadyny öňde goýdy.

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi

Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH)  /   14.06.2019  

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly nobatdaky mejlisini geçirdi. Mejlisde döwlet durmuşynyň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy, taslamalara seredildi, käbir möhüm resminamalar kabul edildi. 

 Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan  «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamany» amala aşyrmagyň çäklerinde ykdysadyýetimiziň pudaklary boýunça hünärmenlere bolan zerurlyklary öwrenmek we ylmy taýdan esaslandyrylan çözgütleri kabul etmek, ýaşlaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak, oba ýerlerinde zähmet çekmäge bolan höwesini artdyrmak üçin çäreleri işläp düzmek, ýaş hünärmenler üçin mynasyp ýaşaýyş-durmuş şertlerini döretmek göz öňünde tutulýar. 
Ýaş nesilleriň aň-paýhas we döredijilik mümkinçiliginiň netijeli ulanylmagy Watanymyzyň yzygiderli gülläp ösmeginiň we rowaçlygynyň özenidir.

Ýurdumyzda ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge we senagatlaşdyrmaga hem-de bazar gatnaşygyna geçirmäge, işewür düzümleriň işlerini işjeňleşdirmäge gönükdirilip durmuşa geçirilýän strategiýa, şeýle hem amala aşyrylýan pudaklaýyn iri taslamalar, döredilen degişli hukuk binýady daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen, şol sanda maýa goýum ulgamynda özara bähbitli hyzmatdaşlygy artdyrmaga giň mümkinçilikleri döredýär. 

Munuň üçin bar bolan hemme mümkinçilikleriň doly derejede ulanylmagy Türkmenistany mundan beýläk-de durmuş-ykdysady taýdan depginli ösdürmäge, ýurdumyzyň häzirki zamanyň dünýä hojalyk gatnaşyklary ulgamyna yzygiderli goşulyşmagyna hyzmat eder. 

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Türkmenistanda ýaşlary zähmet bazaryna uýgunlaşdyrmagyň we olaryň iş bilen üpjünçiligini kämilleşdirmegiň maksatnamasyny tassyklamak hakynda» hem-de «Daşary ýurt maýa goýumlary boýunça pudagara topary döretmek hakynda» Kararlara gol çekdi.

Häzirki wagtda Hazar ykdysady forumynа guramaçylyk we beýleki zerur işler alnyp barylýar, degişli Guramaçylyk komiteti döredildi. Hazar sebitiniň döwletleri bilen netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmegiň Türkmenistanyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda durýar. Şol syýasat bolsa oňyn Bitaraplyk, «Açyk gapylar», hoşniýetli goňşuçylyk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýar. Ýurdumyz Hazaryň köpugurly kuwwatyndan netijeli peýdalanmaga saldamly goşant goşmak bilen, onuň parahatçylyk, dostluk we ylalaşyk deňzi derejesiniň berkidilmegine hemmetaraplaýyn ýardam edýär. Munuň özi bolsa anyk başlangyçlarda öz beýanyny tapýar. 
Hazar deňziniň we bu sebitiň sebitara hem-de ählumumy geosyýasy we geoykdysady işlerde strategik ähmiýete eýe bolmagy, onuň möhüm üstaşyr-ulag we logistika merkezi hökmündäki orny uzak möhletli geljegi nazara almak bilen, dürli ugurly gatnaşyklary ösdürmek üçin umumy tagallalary netijeli birleşdirmegiň zerurdygyny şertlendirýär. 

28-nji iýunda Ahal welaýatyndaky gazdan benzin öndürýän zawodyň açylyş dabarasyny geçiriler.
Dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň döwrebap enjamlary hem-de kämil tehnologiýalary bilen üpjün edilen kärhana görkezijiler boýunça täsin bolup durýar. Bu ýerde dünýä tejribesinde ilkinji gezek senagat möçberinde tebigy gazdan sintetiki awtomobil ýangyjy öndüriler. 
Zawodyň taslama kuwwaty Euro-5 standarty boýunça ekologiýa talaplaryna laýyk gelýän benziniň 600 müň tonnasyny, şeýle hem bir ýylda arassalanan dizel ýangyjynyň 12 müň tonnasyny we suwuklandyrylan gazyň 115 müň tonnasyny öndürmäge niýetlenendir. 
Bu giň möçberli maýa goýum taslamasy ýurdumyzyň nebitgaz toplumynyň eksport kuwwatyny diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek we eksport kuwwatyny pugtalandyrmak üçin uly ähmiýete eýedir.

Türkmenistanyň durmuşa geçirýän hemişelik Bitaraplyk we «Açyk gapylar» syýasaty, türkmen tarapynyň energetika howpsuzlygyny üpjün etmek, ekologiýa meselelerini çözmek, ulag-logistika düzümini ösdürmek boýunça öňe sürýän başlangyçlary tutuş dünýäde uly goldawa eýe bolýar. 

Ýurdumyz milli ykdysadyýeti doly döwrebaplaşdyrmaga, kuwwatly senagat düzümini döretmäge, durmuş ulgamyny kämilleşdirmäge gönükdirilen toplumlaýyn özgertmeler maksatnamalaryny durmuşa geçirmek bilen, öňdebaryjy tehnologiýalary we daşary ýurtlaryň iň gowy tejribesini giňden ornaşdyrmaga aýratyn ähmiýet berýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy hem-de şunuň bilen baglylykda, wise-premýerlere 2019 — 2025-nji ýyllar üçin Türkmenistanda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyny durmuşa geçirmek meselelerini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. 

Birinji Hazar ykdysady forumynyň jemleri boýunça başlyklygyň Beýannamasy

2019-njy ýylyň 11— 12-nji awgustynda Türkmenistanyň Türkmenbaşy şäherinde birinji Hazar ykdysady forumy geçirildi. Forumyň çäklerinde birnäçe halkara çäreler guraldy, bu çäreleriň netijeleri boýunça şu aşakdakylar bellenildi:

Azerbaýjanyň, Eýranyň, Gazagystanyň, Russiýa Federasiýasynyň we Türkmenistanyň döwlet Baştutanlary tarapyndan 2018-nji ýylyň 12-nji awgustynda Gazagystanyň Aktau şäherinde ýokary derejedäki bäşinji Hazar duşuşygynyň netijeleri boýunça gol çekilen, Hazar sebitiniň ýurtlarynyň arasynda hyzmatdaşlygy hil taýdan täze gatnaşyklaryň derejesine çykarmak üçin şertleri döredýän Hazar deňziniň hukuk ýagdaýy hakynda Konwensiýanyň orny nygtaldy;

Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk hakynda Hazarýaka döwletleriň hökümetleriniň arasyndaky Ylalaşygyň hem-de Ulag babatda hyzmatdaşlyk hakynda Hazarýaka döwletleriň hökümetleriniň arasyndaky Ylalaşygyň kenarýaka döwletleriň ykdysady ugurdaky hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de pugtalandyrmaga we ösdürmäge ýardam berýändigi ykrar edildi;

Hazar ykdysady forumynyň esasynyň (platformasynyň) sebitde hem-de onuň çäklerinden daşarda ykdysady ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen hyzmatdaşlygyň möhüm görnüşine öwrülip biljekdigi bellenildi;

Söwda we maýa goýum syýasaty babatda mümkinçiligi giňeltmegiň hem-de Hazar sebitinde söwdanyň we maýa goýumlarynyň bähbitlerine eksport ibermeleri üçin söwda amallaryny ýönekeýleşdirmegiň hem-de mümkinçilikleri artdyrmagyň zerurdygy nygtaldy;

Hazar sebitiniň ýurtlarynyň we ähli gyzyklanma bildirýän taraplaryň, şol sanda hususy pudagyň, assosiasiýalaryň we ylmy toparlaryň öňdebaryjy tejribäniň meseleleri hem-de ykdysady gatnaşyklary ösdürmegi üpjün etmek üçin maksatlary amala aşyrmaga degişli çäreler boýunça işjeň gepleşikleri goldap biljekdigi ykrar edildi;

Hazar deňzinde halkara ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmäge halkara guramalaryň we maliýe edaralarynyň işjeň gatnaşmagynyň hem-de ýardam bermeginiň wajypdygy bellenildi;

Hazarýaka ýurtlaryň ykdysadyýetiniň pudaklarynyň uly mümkinçiliklerini durmuşa geçirmek üçin tagallalary birleşdirmegiň zerurdygy ykrar edildi.

Ýokarda beýan edilenleriň esasynda şu hereketleri amala aşyrmak teklip edildi:

1.Hazar sebitiniň halkara ykdysady giňişligine mundan beýläk-de işjeň goşulyşmak maksady bilen, Hazarýaka ýurtlaryň ykdysadyýetleriniň özüne çekijiligini ýokarlandyrmak üçin zerur bolan ädimleri ätmek;

2. Hazarýaka döwletleriň ykdysadyýetleriniň energetika, senagat, ulag, söwda we beýleki pudaklaryna maýa goýumlaryny çekmegi hem-de innowasiýalary höweslendirmek;

3.Durmuş-ykdysady ösüş, daşky gurşawy goramak, ylym we innowasiýalar, ykdysady maglumatlary alyşmak ýaly ugurlarda sebit hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de pugtalandyrmagy üpjün etmek;

4.Hazar sebitiniň ýurtlary bilen Birleşen Milletler Guramasynyň düzümleriniň, şol sanda BMG-niň sebit komissiýalarynyň arasynda hyzmatdaşlygy we utgaşdyrmagy berkitmek;

5.Hazar ykdysady forumyny Hazarýaka döwletleriň kenarýaka şäherlerinde yzygiderli esasda geçirmek.

Foruma gatnaşyjylar birinji Hazar ykdysady forumynyň ýokary derejede geçirilendigi hem-de myhmansöýerlik üçin Türkmenistanyň Hökümetine minnetdarlyk bildirdiler.

Türkmenbaşy şäheri, Türkmenistan.
2019-njy ýylyň 12-nji awgusty.

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi

 /   Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH)  /   06.06.2019  /  

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda şu ýylyň bäş aýynda milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynda alnyp barlan işleriň jemleri jemlenildi, şeýle hem döwlet durmuşyna degişli möhüm resminamalaryň birnäçesine garaldy.

Hasabat döwründe halk hojalyk toplumynyň ähli pudaklarynda ýokary önümçilik netijeleri gazanyldy.

Ösüş depgini senagat pudagynda 4 göterim, ulag we aragatnaşyk toplumynda 10,1 göterim, söwdada 11,8 göterim, oba hojalygynda 3,5 göterim we hyzmatlar ulgamynda 8 göterim ýokarlandy. Gurluşyk pudagynda hem oňyn netijeler üpjün edildi.

Umuman, ähli ministrlikler we pudak edaralary boýunça jemi öndürilen önüm geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 6,3 göterim artdy.

Hasabat döwründe bölek satuw haryt dolanyşygy geçen 2018-nji ýylyň degişli döwrüne garanyňda 19,1 göterim artdy.

Şu ýylyň ýanwar — maý aýlarynyň jemleri boýunça Döwlet býujetiniň girdeji bölegi 7,53 milliard manada we çykdajy bölegi 7,49 milliard manada deň boldy.

Ýurdumyzyň iri we orta kärhanalarynda ortaça aýlyk zähmet haky geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 9,5 göterim ýokarlandy.

Dünýä ykdysadyýetinde ýüze çykýan kynçylyklara garamazdan, bäş aýda milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynda alnyp barlan işleriň netijeleri şu ýyl ýurdumyzyň durnukly depginli ösmegini dowam edýändigine şaýatlyk edýär diýip, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.

Garalýan döwürde ýurdumyzda öndürilen önümleriň degişli döwürde eksport edilen möçberi 14 göterim artdy. Şol bir wagtda importyň möçberi bolsa 20 göterim azaldy. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda ýokary ösüş depgini gazanyldy.

Ykdysadyýetimizde amala aşyran üstünlikli işlerimiziň netijesinde, biz maliýe serişdelerini toplap, welaýatlarymyzda köp sanly şäherçeleri gurmaga başladyk. Ahal welaýatynyň merkeziniň gurluşygyna girişdik. Häzir Aşgabatda täze şäheri gurmagyň üstünde hem işleýäris diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Biz energiýa serişdelerimizi dünýä bazarlaryna diwersifikasiýa ýoly bilen ibermek syýasatymyzy kabul eden meýilnamalarymyza laýyklykda alyp barýarys. Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasyny, şeýle hem beýleki sebitleýin taslamalary durmuşa geçirýäris diýip, milli Liderimiz belledi.

Hazarýaka döwletleriň ykdysadyýetleriniň özara baglanyşygynyň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy

  /   Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH)  /   11.08.2019  /  

Birinji Hazar ykdysady forumynyň çäreleriniň çäklerinde Hazarýaka döwletleriň söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk baradaky ylalaşygyna gatnaşyjy döwletleriň — Azerbaýjan Respublikasynyň, Eýran Yslam Respublikasynyň, Gazagystan Respublikasynyň, Russiýa Federasiýasynyň we Türkmenistanyň ykdysadyýet boýunça degişli edaralarynyň ýolbaşçylarynyň duşuşygy geçirildi.

Sebitiň ykdysadyýetleriniň dünýä hojalyk gatnaşyklarynyň ählumumy ulgamynda eýeleýän orny we ähmiýeti, sanly ykdysadyýet hem-de aýratyn ykdysady zolaklar ulgamlarynda hyzmatdaşlygy giňeltmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşylan esasy meseleler boldy. Şeýle hem gün tertibine bilelikdäki maýa goýum taslamalaryny we maksatnamalaryny durmuşa geçirmegiň mümkinçilikleri baradaky mesele girizildi.

Duşuşykda dünýä geoykdysady üýtgemeleriň häzirki tapgyrynda sebitleriň hyzmatdaşlygynyň guralynyň diňe bir ykdysady hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmagyň guraly hökmünde däl-de, durnukly ösüşi üpjün etmek işinde möhüm şert bolup durýandygy bellenildi. Türkmenistan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda bu ulgamy özüniň daşary syýasat strategiýasynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde kesgitläp, ählumumy abadançylygyň hem-de rowaçlygyň maksatlaryna laýyk gelýän iri taslamalaryň başyny başlaýar.

Duşuşyga gatnaşyjylaryň pikirine görä, makrosebit goşulyşmagy üçin ykdysadyýetleriň bilelikde utgaşmagy häzirki wagtda aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Şunda 2018-nji ýylyň awgust aýynda V Hazar sammitiniň jemleri boýunça gol çekilen Hazar deňziniň hukuk derejesi baradaky Konwensiýanyň möhümdigine üns çekildi. Hazarda ykdysady ösüşi üpjün etmek ugrunda strategiki möhüm ähmiýetli bolan bu halkara şertnamanyň ähmiýeti dürli ulgamlarda hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin zerur bolan hukuk şertlerini döretmekden ybarat bolup durýar.

Içerki we daşarky bazarlarda bäsleşigiň barha güýçlenýän häzirki şertlerinde Hazarýaka döwletleriň uly senagat we maýa goýum mümkinçilikleri möhüm wezipeleri çözmek üçin hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyna gönükdirilmelidir. Netijeli gatnaşyklary giňeltmegiň mümkinçilikleri barada pikir alyşmalaryň çäklerinde wekiliýetleriň baştutanlary ykdysady gatnaşyklary işjeňleşdirmäge, Hazarýaka sebiti deňhukuklylyk we uzak möhletleýin esasda toplumlaýyn hyzmatdaşlyk giňişligine öwürmek, bu ýerde amatly maýa goýum ýagdaýyny kemala getirmek maksady bilen, hyzmatdaşlygyň netijeli gurallaryny döretmäge özara gyzyklanmany kanagatlanma bilen bellediler. Taraplar bular barada aýtmak bilen, bilelikdäki döwletara maksatnamalary we taslamalary durmuşa geçirmek baradaky pikiri öňe sürdüler.

Türkmen tarapynyň wekilleriniň çykyşlarynda maýa goýumlar ulgamynda halkara gatnaşyklaryň ösdürilmeginiň biziň döwletimiziň köpugurly mümkinçilikleriniň amala aşyrylmagyny üpjün edýändigi bellenildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan düýpli özgertmeler syýasatynyň üstünliklere beslenmegi netijesinde oňyn görkezijilere eýe bolýan milli ykdysadyýetimize daşary ýurtly maýadarlaryň iri möçberli serişdeleri gönükdirmäge taýýardygy ýurdumyza uly abraýa we mümkinçiliklere eýe bolan ygtybarly we jogapkärli hyzmatdaş hökmünde ýokary ynamyň subutnamasydyr. Şunuň bilen baglylykda, bilelikdäki kärhanalary döretmek mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Duşuşygyň dowamynda ýörite, erkin ykdysady zolaklary (EYZ) kemala getirmek we ösdürmek meselelerinde tejribeleriň alşylmagyna aýratyn üns berildi, häzirki wagtda şeýle zolaklar dünýä hojalyk gatnaşyklarynyň aýrylmaz bölegi bolup durýar. EYZ-laryň döredilmeginiň milli ykdysadyýetleriň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrjakdygyny, Hazarýaka döwletleriň eksport mümkinçiliklerini giňeltjekdigini hem-de ahyrky netijede ýurtlaryň gülläp ösmegine we halklaryň abadançylygyna hyzmat etjekdigini çykyş edenler bellediler.

Şunda ýurdumyzda bu ugurda durmuşa geçirilýän çäreleri ýatlatmak ýerlikli bolar. Mysal üçin, döwlet Baştutanymyzyň ýörite Karary bilen degişli Konsepsiýa tassyklanyldy, onuň üstünlikli durmuşa geçirilmegi içerki sarp ediş bazarynyň harytlar bilen doly üpjün edilmegine, ilat üçin iş orunlarynyň döredilmegine, býujete daşary ýurt pullarynyň gelip gowuşýan möçberleriniň artdyrylmagyna, şeýle hem tehnologiýalaryň we häzirki zaman dolandyryş usullarynyň ornaşdyrylmagyna, daşary ýurt maýa goýumlarynyň möçberleriniň ýokarlanmagyna ýardam eder.

Sanly ykdysadyýet ulgamy hyzmatdaşlygyň möhüm ugry hökmünde kesgitlenildi, ol sebitiň ähli ýurtlarynda döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugry hökmünde öňe sürülýär. Bellenilişi ýaly, häzirki zaman dünýäsini maglumatlar tehnologiýalary bolmazdan göz öňüne getirmek mümkin däl, bu tehnologiýalar dürli ulgamlaryň işiniň görnüşlerini özgertdi we ýeňletdi, täze bazar mümkinçiliklerini açdy.

Sanly düzümleriň peýda bolmagy, kompýuter tehnologiýalarynyň ösdürilmegi maglumatlar ulgamlarynda uly mümkinçilikleri döredýär, olaryň jemgyýetiň ykdysady durmuşyna ornaşdyrylmagy bolsa sanly ykdysadyýetiň binýadyny kemala getirýär. Şunuň bilen baglylykda, bu ulgamda mundan beýläkki hereketleriň bilelikdäki meýilnamalary ara alyp maslahatlaşyldy, munuň özi Hazarýaka döwletleriň işewürlik we maýa goýum işjeňliginiň ýokarlanmagyna ýardam berer.

Şunda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Karary bilen 2019 — 2025-nji ýyllarda Türkmenistanda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň degişli Konsepsiýasynyň kabul edilendigini bellemek gerek, onda bu Konsepsiýanyň amala aşyrylmagynyň usullary we gurallary, garaşylýan netijeler anyk kesgitlenýär. Bu maksatnamalaýyn resminamanyň esasy ugurlarynyň biri ähli ulgamlarda öňdebaryjy tehnologiýalary giňden ulanmakdan, bu ulgamda öňdebaryjy tejribäni öwrenmekden ybaratdyr.

Duşuşygyň ahyrynda Azerbaýjan Respublikasynyň, Eýran Yslam Respublikasynyň, Gazagystan Respublikasynyň, Russiýa Federasiýasynyň ygtyýarly edaralarynyň ýolbaşçylary türkmen topragynda Hazar ykdysady forumynyň çäklerindäki çäreleriň geçirilmeginiň barşynda türkmen topragynda bildirilen mähirli myhmansöýerlik, deňhukuklylyk we özara bähbitlilik ýörelgelerine esaslanýan halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginiň bähbidine ähli asylly başlangyçlary üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa çuňňur hoşallyklaryny ýene-de bir gezek beýan etdiler.

Ýygnananlaryň belleýişleri ýaly, bu çäre has giň ölçeglerde ykdysady diplomatiýanyň ösdürilmegine hem-de söwda gatnaşyklarynyň giňeldilmegine kuwwatly itergi berer, sebitiň ägirt uly serişdeler, ykdysady we ulag-üstaşyr mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmak üçin täze giňişlikleri açar.

NAGT DÄL HASAPLAŞYKLAR ULGAMYNDA DÖREDILEN MÜMKINÇILIKLER

Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli we parasatly ýolbaşçylygynda milli ykdysadyýetimiziň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolan bank ulgamy yzygiderli kämilleşdirilýär. Maýa goýum ýagdaýyny gowulandyrmak hem-de esasy önümçilik gaznalaryny tehnologik taýdan täzelemäge, degişli düzümleri döwrebaplaşdyrmaga iri maýa goýumlaryny çekmekligiň özi ýurdumyzyň dünýä hojalyk gatnaşyklaryna işjeň goşulyşmagyna hem-de milli ykdysadyýetimiziň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga ýardam edýär.

Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary bilen Türkmenistan döwletimizde karz edaralary tarapyndan hödürlenilýän bank hyzmatlarynyň hili yzygiderli kämilleşdirilýär, ýurdumyzyň dürli künjeklerinde bank kartlarynyň sany artdyrylýar, şeýle-de bankomatlaryň we töleg terminallarynyň giň tory hereket edip, olaryň bökdençsiz hereket etmegi ýola goýulýar.

Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmenistanyň bank ulgamyny ösdürmegiň 2011-2030-njy ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyna”, “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019-2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň”, şeýle hem “Türkmenistanda 2019-2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyny” durmuşa geçirmegiň çäklerinde laýyklykda ýurdumyzyň bank ulgamyny kämilleşdirmek, ulgama halkara bank ulgamynyň iň öňdebaryjy usulyýetini, innowasion tehnologiýasyny ornaşdyrmak, pul serişdeleriniň kadaly dolanyşygyny üpjün etmek, maliýe hyzmatlaryny menzilara ýerine ýetirmegiň dürli usullaryny ösdürmek ýaly işler bank hyzmatlaryny ösdürmekde esasy wezipeler hökmünde öňe sürülýär.

TDDYIB boýunça 2019-njy ýylyň maý aýynyň 1-i ýagdaýyna kart ulanyjylarynyň sany 485 790-e we ornaşdyrylan töleg terminallarynyň sany 871-e deň boldy.

Bazar ykdysadyýetine tapgyrlaýyn geçilýän häzirki döwürde karz edaralarynyň edara görnüşli we şahsy taraplara, edara görnüşli tarapy döretmeýän telekeçilere – müşderilere ýerine ýetirýän menzilara bank hyzmatynyň ähmiýeti örän uludyr. Nagt däl hasaplaşyklary ösdürmegiň we kämilleşdirmegiň maksady, nagt pul dolanşygynyň mukdaryny azaltmakdan hem-de geçirilýän hasaplaşyklary tizleşdirmekden ybaratdyr. Munuň birnäçe bähbitli taraplaryny görkezmek bolar. Ýagny, umumy döwlet bähbitli taraplaryna: pullary ýasamak, daşamak we saklamak boýunça çykdajylary tygşytlamak; pul serişdeleriň hereketine geçirilýän gözegçiligi berkitmek; pul serişdeleriň ýitirilmegi we galplaşdyrylmagy bilen baglanşykly hadysalaryň öňüni almak; salgyt tölemekden sowulyp geçmeleri aradan aýyrmak we ş.m degişlidir. Nagt däl hasaplaşyklaryň raýatlar üçin bähbitli taraplaryna: puluň ýitmezligi, wagtyň tygşytlylygy, ýeňillikli töleg geçirimleri, karz almak we goýum goýmak bilen baglanyşykly amatlyklar we ş.m. degişlidir. Karz edaralary üçin bähbitli taraplary bolsa: raýatlaryň nagt pul serişdelerini dolanyşyga çekmek hem-de olaryň möçberini artdyrmak; nagt pul dolanşygyna hyzmat etmek we pulhana amallary bilen baglanyşykly çykdajylary azaltmak; ýerine ýetirilen hyzmatlar üçin tölegleri almak we ş.m. degişlidir.

Nagt däl hasaplaşyklaryň döwrebap elektron ulgamynyň işe girizilmeginiň döwletimiz üçin bähbidi uludyr. Amala aşyrylýan düýpli özgertmeleriň ählisi halkyň bähbidine hyzmat edýär, şonuň üçin hem döwletiň bähbidi göniden-göni halkyň bähbidi bilen baglanyşyklydyr.

Häzirki wagtda töleg terminallary hasaplaşyklar ýurdumyzyň raýatlaryna uly amatlyklar hödürleýär. Söwda we jemgyýetçilik nokatlarynda satyn alnan harytlar we hyzmatlar üçin hasaplaşyklary töleg terminallary arkaly nagt däl görnüşinde geçirýän raýatlaryň sany günsaýyn artýar.

Töleg terminallary diňe iri söwda merkezlerinde däl-de, eýsem eýeçiligiň görnüşine garamazdan, edara görnüşli taraplar, olaryň şahamçalary we wekillikleri hem-de hususy telekeçiler söwda dükanlarynda, jemgyýetçilik iýmiti we beýleki hyzmatlary edýän nokatlarynda hem ornaşdyrylýar. Töleg terminalyny ornaşdyrmak üçin söwda we hyzmat ediş nokatlaryň eýeleri karz edaralaryna ýüzlenip bellenen tertipde hasaplaşyk hasabyny açandan soň, karz edarasy we töleg terminalyny ulanyjy arasyndaky hukuklary we borçlary kesgitleýän töleg terminallaryny ornaşdyrmak we olara hyzmat etmek boýunça şertnama baglaşylýar. Şol şertnamanyň şertlerine laýyklykda karz edarasy tarapyndan töleg terminaly ornaşdyrylýar we ony ulanmak boýunça degişli gözükdiriş işleri geçirilýär we zerur bolan gözükdiriji maglumatlar bilen üpjün edilýär. Söwda we hyzmat ediş nokatlarynda töleg terminallaryny ulanmak we olaryň bökdençsiz işlemegini üpjün etmek bilen bagly ýüze çykýan soraglar boýunça karz edarasy müşderi bilen aragatnaşyk saklaýar.

Bank kartlarynyň üsti bilen töleg terminallary arkaly nagt däl görnüşde söwda we hyzmat ediş nokatlarynda harytlary satyn almak, aragatnaşyk, jemagat we ýaşaýyş hyzmatlaryny tölemek, awtoulaglaryň ýangyjy üçin tölemek, saglygy goraýyş edaralarynyň hyzmatlary, awiapetekler üçin tölemek, karzy üzmek we onuň göterimlerini tölemek mümkinçilikleri döredildi.

 

Ýurdumyzda amala aşyrylýan ykdysady özgertmelerde bank ulgamynyň işini döwrebaplaşdyrmak, bank hyzmatlarynyň hilini dünýäniň öňdebaryjy ýurtlarynyň derejelerine çykarmak, hyzmatlarynyň görnüşlerini artdyrmak hem-de milli pulumyzyň hümmetiniň durnuklylygyny üpjün etmek ykdysady ösüşimiziň häzirki tapgyrynda ileri tutulýan ugurlara degişlidir.

Täze tehnologiýalaryň yzygiderli ösdürilmegi ilata töleg-hasaplaşyk, karz, depozit we beýleki hyzmatlary daşlaşan tertipde ýerine ýetirmäge mümkinçilik döredýär. Bank ulgamyna internet-bank hyzmatyny girizmek bilen, wagtlaýyn ulanylmaýan serişdeleri, goýumlary çekmek, maýa goýumlary maliýeleşdirmek, dürli tölegleriň çalt we öz wagtynda geçirilmegini üpjün etmek, bank hyzmatlarynyň gerimini giňeltmek, olaryň elýeterliligini üpjün etmek we hilini  ýokarlandyrmak, karz edaralaryň müşderiler üçin özüne çekijiligini artdyrmak ugrunda uly mümkinçilik döredýär.

Nagt däl hasaplaşyklarynyň giňden ulanylmagy we bank kartlarynyň hyzmatlarynyň köpeldilmegi ykdysadyýetimiz üçin uly ähmiýete eýedir.

Ýurdumyzda nagt däl hasaplaşyklaryň we töleg ulgamynyň kämilleşdirilmegi, häzirki zaman maliýe gatnaşyklarynda döwrebap tehnoloiýalaryň nagt däl hasaplaşyklary geçirmekde we töleg gatnaşyklarynda giňden peýdalanylmagy bank işiniň kämilleşmegini hem-de halkara bank ulgamyna sazlaşykly goşulmagyny üpjün edýär.

Bank ulgamyny ösdürmegiň esasy ugurlarynyň biri hem ykdysadyýetde pul toplumynyň düzümini kämilleşdirmek we nagt pullaryň paýyny azaltmak. Şonuň üçin bank kartlaryny ulanmak arkaly nagt däl hasaplaşyklary geçirmekligiň döwrebap ulgamyny döretmek we kämilleşdirmek esasy işleriň biri bolup durýar.

Söwda we hyzmat ediş nokatlarynda töleg terminallary arkaly “Altyn asyr”, “Millikart”, “Goýum bank karty” hem-de halkara “VISA” we “MasterCard” bank kartlarynyň üsti bilen hasaplaşyk geçirip bilersiňiz. Mundan başga-da raýatlaryň nagt däl hasaplaşyklardan peýdalanmaklaryny höweslendirmek maksady bilen, ýurdumyzyň karz edaralary tarapyndan söwda we jemgyýetçilik nokatlarynda geçirilýän hasaplaşyklar üçin müşderileri höweslendiriji  hyzmatlary ornaşdyrmak boýunça hem degişli işler alnyp barylýar.

Ýurdumyzyň ykdysadyýetinde nagt däl hasaplaşyklary ornaşdyrmakda uly mümkinçilikler döredilýär. Şu ulgamy ösdürmekde ýurdumyzda hasaplaşyklary döwrebaplaşdyrmak, halkara derejesine çykarmak we raýatlar üçin amatly bolmagyny gazanmak maksat edinilýär.

 Häzirki döwürde nagt däl hasaplaşyklaryň amatlyklaryny her ädimde görmek bolýar. Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan parasatly ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan bank ulgamyndaky özgertmeleriň ählisi ýurdumyzyň raýatlarynyň hal-ýagdaýyny has-da gowulandyrmaga, olaryň ýaşaýyş durmuş derejelerini dünýäniň ösen ýurtlarynyň derejesine ýetirmäge gönükdirilendir.  

“Türkmenistan — rowaçlygyň Watany” diýlip yglan edilen 2019-njy ýylda, milli ykdysadyýetimiziň mundan beýläk-de berkidilmegi, halkara jemgyýetçiligindäki ornunyň has-da belende galmagy, dürli ugurlardaky giň göwrümli we ähmiýetli taslamalaryň durmuşa geçirilmegi üçin ähli mümkinçilikler bar.

Bu işleriň ählisi halkymyzyň abadan durmuşyny üpjün etmek ugrunda uly tagallalar edýän Gahryman Arkadagymyzyň «Döwlet adam üçindir!» diýen ynsanperwer ýörelgesiniň durmuşymyzyň ähli ugurlarynda öz beýanyny tapýandygyna şaýatlyk edýär. Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan parasatly ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan bank ulgamyndaky özgertmeleriň ählisi ýurdumyzyň raýatlarynyň hal-ýagdaýyny has-da gowulandyrmaga, olaryň ýaşaýyş durmuş derejelerini dünýäniň ösen ýurtlarynyň derejesine ýetirmäge gönükdirilendir.  

Milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýalaşdyryp ösdürmek ugrunda ýadawsyz tagallalary edýän Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, ömri uzak bolsun. Il-ýurt bähbitli, umumadamazat ähmiýetli alyp barýan işleri mundan beýläk hem rowaç alsyn!

Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň birinji Hazar ykdysady forumynda eden çykyşy

Hormatly wekiliýetleriň baştutanlary we agzalary!
Gadyrly myhmanlar!
Hanymlar we jenaplar!

Sizi Türkmenistanda mähirli mübärekleýärin. Birinji Hazar ykdysady forumynyň işine gatnaşmaga çakylygymyza seslenendigiňiz üçin minnetdarlyk bildirýärin.

Şu zala Hazarýaka we beýleki döwletleriň hökümetleriniň ýolbaşçylary, dünýäniň onlarça ýurdundan işiň dürli ulgamlaryna wekilçilik edýän adamlar — syýasatçylar, diplomatlar, işewürler, ekologlar, alymlar, žurnalistler ýygnandylar.

Biziň ählimiz Hazar sebitini ösdürmek, Hazarda halkara hyzmatdaşlygyň geljegini kesgitlemek meseleleri boýunça köpugurly hem-de yzygiderli gatnaşyklaryň ähmiýetine düşünýän pikirdeşlerdiris. Häzirki zaman garaýyşlaryna we ölçeglerine esaslanýan şeýle hyzmatdaşlygyň täze many-mazmuny onlarça ýyllara niýetlenen bilelikdäki döredijilikli işiň berk binýadyny goýmaga ýardam etmekden ybaratdyr.

Şu gün men birinji Hazar ykdysady forumyny çagyrmak hakyndaky başlangyjymyzy goldandygy üçin Hazarýaka ýurtlaryň ählisine çuňňur minnetdarlyk bildiresim gelýär.

Bu teklip ählumumy we sebit ösüşiniň häzirki zaman prosesleriniň, möhüm geosyýasy we geoykdysady giňişlik hökmünde Hazaryň onda eýeleýän ornunyň çuňňur seljermesiniň netijesi boldy. Häzirki döwürde bu ýerde diňe bir kenarýaka ýurtlarynyň däl, eýsem, beýleki döwletleriň hem bähbitleri jemlenendir. Şol bähbitler bolsa Hazar sebitiniň uglewodorod serişdeleriniň iri tebigy çeşmesi, yklym möçberindäki ulag-üstaşyr merkezi, halkara söwdany giňeltmek üçin geljegi uly çäk bolup durýandygy bilen şertlendirilendir.

Şunuň bilen birlikde, Hazar deňzi tebigaty goramak ulgamynda ylmy barlaglaryň geçirilmegini talap edýän gaýtalanmajak ekologiýa ulgamly täsin tebigy toplumdyr.

Biz Hazar ykdysady forumyny geçirmek baradaky pikiri öňe sürmek bilen, şu ýagdaýlaryň ählisini toplumlaýyn nazara almak, döwletleriň, halkara guramalaryň, işewürler düzümleriniň, ylmy merkezleriň gatnaşmagynda hyzmatdaşlygyň giň, hemişelik hereket edýän binýadyny döretmek arkaly bilelikdäki işi üçin şertleri döretmek mümkinçiliklerinden ugur aldyk.

Häzirki wagtda bu pikir amala aşyrylyp başlandy. Umumy gymmatlyklara esaslanýan hem-de umumy maksatlar we wezipeler bilen birleşen halkara hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň geljegi uly giňişligi döreýär.

Men siziň ähliňizi şu ilkinji, ýöne örän möhüm we ähmiýetli waka bilen gutlaýaryn!

Hormatly foruma gatnaşyjylar!

Öňümizdäki işiň barşynda biz Hazar gün tertibiniň dürli meselelerini ara alyp maslahatlaşarys. Forumyň «ykdysady» diýen ady, elbetde, hut ykdysadyýet, söwda, maýa goýumlary, innowasiýalar we tehnologiýalar meselelerine aýratyn üns berilmelidigini aňladýar. Forumyň barşynda netijeli pikir alyşjakdygymyza hem-de ýagdaýlara baha berjekdigimize ynanýaryn. Ýöne, şolara geçmezden öňürti, men esasy zady belläp geçmek isleýärin. Şonsuz hiç bir taslama-da, iň gowy we oňyn başlangyç-da amala aşyrylyp bilinmez.

Munuň özi kenarýaka ýurtlaryň we olarda ýaşaýan halklaryň arasyndaky parahatçylyk, howpsuzlyk, dostluk we özara düşünişmegi bilen baglanyşykly meseledir. Şunuň bilen baglylykda, biziň sebitimiziň parahatçylykly we durnukly ösüşini üpjün etmek, Hazarda köptaraplaýyn gatnaşyklaryň täze syýasy-hukuk esaslaryny döretmek maksady bilen, 2002-nji ýylyň aprelinde Türkmenistanyň başlangyjy bilen Aşgabatda Hazarýaka döwletleriň Baştutanlarynyň birinji sammitiniň geçirilendigini ýatlatmak isleýärin. Hut şonda Hazar meseleleri boýunça ulgamlaýyn, köp derejeli hem-de yzygiderli gepleşikler üçin berk binýat goýuldy.

Şondan soňra biziň döwletlerimiziň, olaryň ýolbaşçylarynyň öňdengörüjiligi we syýasy erk-islegi, birek-biregiň bähbitlerine düşünmegi hem-de nazara almagy netijesinde oňyn netijeler gazanyldy. Biz, hakykatdan hem, uly ýoly geçdik, syýasy-diplomatik ulgamda möhüm ylalaşyklar gazanyldy, hyzmatdaşlygyň giň, mazmunly hukuk binýady döredildi.

Geçen ýyl Aktauda bäş döwletiň Prezidentleri tarapyndan Hazar deňziniň hukuk derejesi hakyndaky Konwensiýa gol çekilmegi şu işiň netijesi boldy. Bu resminama hyzmatdaşlar üçin ägirt uly mümkinçilikleri açýar.

Geçen ýyllaryň dowamynda, şeýle hem Hazarda işiň anyk ugurlary boýunça bäştaraplaýyn ylalaşyklaryň uly toplumyna gol çekildi. Şoňa görä-de, şu gün biz umumy Hazar ösüşiniň wajyp wezipelerini çözmek meselesine ünsümizi jemlemelidiris.

Biziň pikirimizçe, energetika ulgamyndaky hyzmatdaşlyga kuwwatly itergi bermek şol wezipeleriň hatarynda durýar. Hazar deňziniň düýbündäki we oňa ýanaşyk çäklerdäki uglewodorod çig malynyň uly gorlary netijeli ulanylanda, kenarýaka ýurtlaryň hem-de olaryň goňşy döwletleriň milli ykdysadyýetleriniň okgunly ösmegi üçin kuwwatly itergi bermäge, täze önümçilikleri döretmek, senagat desgalaryny gurmak üçin şertleri üpjün etmäge ukyplydyr. Hazaryň energiýasy sebitiň ykdysadyýetiniň okgunly ösüşiniň esasyna öwrülmelidir.

Öz nobatynda, oňaýly durmuş netijeleriniň gazanylmagy: täze iş orunlarynyň döredilmegi, adamlaryň ýaşaýyş-durmuşynyň hiliniň we derejesiniň ýokarlandyrylmagy, durmuş düzüminiň — mekdepleriň, çagalar baglarynyň, hassahanalaryň gurulmagy hem şunuň bilen baglydyr.

Köp babatda uglewodorod serişdeleriniň çykarylmagynyň artdyrylmagy bilen baglanyşykly senagat taýdan ösüş Ýer togalagynyň şu nokadynda ähli ykdysady landşafty düýpli özgertmäge, Hazarýaka sebiti deňhukukly hem-de netijeli hyzmatdaş hökmünde ählumumy ykdysady giňişlige ýakynlaşdyrmaga ukyplydyr.

Hazar kontinental ýollaryň çatrygynda ýerleşýär. Birek-birekden uzakda ýerleşmedik Hazarýaka ýurtlaryň çägi gündogar tarapda Günorta Aziýa we Aziýa — Ýuwaş umman sebitine, günbatar tarapda Gara we Ortaýer deňizlerine, günorta tarapda Eýranyň üsti bilen Ýakyn we Orta Gündogara, Russiýanyň üsti bilen we soňra demirgazyk ugurda Baltika deňziniň kenar ýakasyna göni çykmak ýoluna eýedir.

Şeýle ýagdaý geografik azimutlaryň dördüsi boýunça hem durnukly ugurlary döretmek mümkinçiliklerini açýar. Ýöne olaryň kadaly hereket etmegi üçin, Hazar döwletleri, ilkinji nobatda, öz aralarynda ulag gatnawlarynyň ygtybarly ulgamyny ýola goýmalydyrlar, döwrebap port düzümini gurmalydyrlar, netijeli logistikany üpjün etmelidirler. Ulag ulgamynda amala aşyrylmaly işler we anyk möhletler takyk beýan edilen meýilnamalaryň üstünde has işjeň işlemek gerek. Şunuň bilen baglylykda, men Hazar sebit logistika merkezini döretmek pikirine gaýdyp gelmek isleýärin. Şol merkez Aziýany we Ýewropany birleşdirýän täze ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek we netijeli peýdalanmak ulgamynda biziň bilelikdäki işimizi utgaşdyrýan düzüme öwrülmelidir.

Hormatly foruma gatnaşyjylar!

Türkmenistanyň Hazar ykdysady strategiýasy energetika, senagat, ulag, söwda ýaly ugurlarda iri möçberli hem-de uzak möhletli taslamalary durmuşa geçirmäge esaslanýar.

Häzirki döwürde biz Hazar deňziniň ýalpaklygynda, şeýle hem Türkmenistanyň Hazarýaka zolagynda uglewodorod serişdeleriniň gorlaryny işjeň özleşdirýäris. Şonuň bilen birlikde, daşary ýurt kompaniýalary bilen ysnyşykly hyzmatdaşlykda Hazaryň türkmen kenarynda uglewodorod çig malyny gaýtadan işleýän we ondan mineral dökünlerini, polimerleri, suwuklandyrylan gazy, nebit önümleriniň dürli görnüşlerini öndürýän zawodlar gurulýar.

Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň milli maksatnamalarynyň esasynda biz ýurdumyzyň çäginde işleri alyp barmak bilen, senagat jemgyýetiniň berk esasyny döredýäris. Şunuň bilen birlikde, Türkmenistan häzirki zaman we köp şahaly ulag-kommunikasiýa ulgamyny döretmek ýolunda barýar. Şunuň bilen baglylykda, diňe soňky ýyllaryň dowamynda ýurdumyzda sebit we halkara ulag geçelgeleriniň möhüm bölegi bolup durýan awtomobil we demir ýollarynyň müňlerçe kilometri guruldy.

Geçen ýyl Türkmenbaşyda geçirijilik ukyby ýylda 25 — 27 million tonna ýüke barabar bolan täze Halkara deňiz porty ulanmaga berildi. Şunda gysga wagtyň içinde milli deňiz söwda floty döredildi. Onuň düzümine döwrebap tankerler, gury ýük daşaýan gämiler, paromlar girýär.

Men bu mysallary Hazarýaka döwletleriň giň gerimli halkara bazarlaryna hem-de esasy ulag ýollaryna çykmagy boýunça meýilnamalaryň anykdygyny nygtamak üçin getirýärin. Biziň ýurtlarymyzyň munuň üçin ähli mümkinçilikleriniň, bäsdeşlik babatda anyk artykmaçlyklarynyň bardygyny gaýtalaýaryn.

Şunuň bilen baglylykda, Hazar sebitiniň daşarky bazarlar bilen netijeli söwda gatnaşyklaryny ýola goýmak aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Tutuş dünýä biziň teklip edip biljek zatlarymyzyň bardygyna ynanýaryn. Bu gatnaşyklar durnukly, syýasylaşdyrmakdan hem-de ynsapsyz bäsdeşlikden azat bolmalydyr, düşnükli hem-de aç-açan ýörelgelerde işlemelidir.

Bu babatda biz BMG-niň Ýewropa ykdysady komissiýasy, BMG-niň Aziýa we Ýuwaş umman üçin ykdysady we durmuş komissiýasy, Bütindünýä söwda guramasy, beýleki ýöriteleşdirilen halkara düzümleri bilen işjeň gatnaşyk etmelidiris, olaryň meýdançalarynda umumy, ylalaşykly nukdaýnazardan çykyş etmelidiris. Şeýle hem sebit halkara bileleşikleriniň ençemesiniň: Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasynyň, Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň oňyn iş tejribesini öwrenmegi maksada laýyk hasaplaýaryn.

Hazar gadymy döwürlerden bäri söwda ýollarynyň merkezinde ýerleşipdir, Beýik Ýüpek ýolunyň möhüm bölegi bolupdyr. Häzirki döwürde bu ýoly gaýtadan dikeltmek bilen, Aziýanyň we Ýewropanyň halklarynyň arasyndaky söwda-ykdysady we medeni siwilizasion gatnaşyklary giňeltmegiň möhüm şerti hökmünde onuň döreýşiniň we ösüşiniň taryhyna hormat-sarpa bilen garamalydygymyza ynanýaryn. Beýleki tarapdan bolsa, muny täze, häzirki zaman başlangyçlary esasynda, bu işe gatnaşyjylaryň ählisiniň bähbitlerini nazara almak hem-de özara hormat goýmak we deňhukukly hyzmatdaşlyk ýörelgeleri esasynda etmek gerek.

Hormatly foruma gatnaşyjylar!

Ylma, aň-paýhasa daýanmak bäsdeşlige ukyply we geljegi uly gatnaşyjy hökmünde Hazaryň ykdysady ösüşiniň, onuň dünýä hojalyk gatnaşyklaryna ýakynlaşmagynyň üstünlige eýe bolmagynyň aýgytlaýjy şerti bolup durýar.

Häzirki wagtda göze ilýän okgunly tehnologik öňegidişlik, sözüň doly manysynda, geoykdysadyýetiň adaty keşbini, dolandyryş çözgütleriniň hilini we derejesini, ählumumy ykdysady prosesleriň mazmunyny üýtgedýär.

Meniň pikirimçe, şu ýagdaýlar esasynda işlemek, galyberse-de, bu ýerde, biziň sebitimizde olara täsir etmek wezipesine Hazar ýakasyny ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde garalmalydyr.

Bu ýerde tehnologiýa ulgamyny döretmäge uly üns bermek, munuň üçin zerur serişdeleri bölüp bermek, intellektual, guramaçylyk kuwwatyny gönükdirmek zerurdyr. Biz hyzmatdaşlygymyzyň üstüni innowasion mazmunlar bilen yzygiderli baýlaşdyrmalydyrys, hut şolar sebitiň geljekki ösüşiniň, onuň ykdysadyýetiniň we durmuş ulgamynyň ugurlaryny kesgitlemelidir.

Ilkinji ädim hökmünde tehnologik we innowasion badalga üçin anyk binýatlaýyn meýdançany döretmegi maksadalaýyk hasaplaýarys. Şu maksatlar bilen, halkara innowasion-tehnologiýalar merkezini döretmegi teklip edýäris, ony «Hazaryň innowasion şäheri» diýip atlandyrmak bolar. Bu ýerde, pikirleriň özboluşly laboratoriýasynda Hazarýaka ýurtlardan we beýleki döwletlerden alymlar, hünärmenler, düýpli we amaly ylymlaryň wekilleri Hazar üçin täze tehnologik ýörelgäniň üstünde bilelikde işläp, innowasion hyzmatdaşlygyň nusgalaryny, Hazar meselesiniň köp ugurlary — energetika, senagat, logistika, düzümleýin, ekologiýa ugurlary boýunça öňdebaryjy çözgütleri taýýarlap bilerler.

Şeýle hem «Hazaryň innowasion şäheriniň» ýanynda «Sanly ykdysadyýet» bölümini döretmegi zerur hasaplaýarys. Munuň özi geljek üçin badalga hökmünde möhümdir. Ol Hazarýaka döwletleriň ykdysadyýetleriniň esasy ulgamlarynyň işini sanly ulgama geçirilmegini üpjün eder.

Hazaryň ekologiýa deňagramlylygyny, deňziň täsin biologik köpdürlüligini saklamak işinde hem ylma aýratyn orun degişlidir. Amaly nukdaýnazardan, munuň özi Hazar sebitinde ykdysady taslamalaryň ählisiniň ýokary halkara ekologiýa standartlarynyň esasynda amala aşyrylmalydygyny aňladýar.

Şunuň bilen baglylykda, biz Hazar deňziniň baý tebigy serişdelerini aýawly saklamaga hem-de rejeli ulanmaga gönükdirilen tebigaty goraýyş çäreleriniň toplumy hökmünde täze Hazar ekologiýasy maksatnamasynyň döredilmegi ugrunda çykyş edýäris. Şol bir wagtyň özünde, bu Maksatnama Hazarda ekologiýa ýagdaýynyň monitoringi wezipesini amala aşyryp hem-de kenarýaka ýurtlarynyň hökümetlerine degişli maslahatlary döredip bilerdi. Türkmenistan gyzyklanma bildirýän hyzmatdaşlaryň ählisi bilen bu meselä jikme-jik garamaga taýýardyr.

Şunda Birleşen Milletler Guramasynyň, ilkinji nobatda bolsa, onuň ekologiýa ugurly ýöriteleşdirilen edaralarynyň hemmetaraplaýyn goldawyna umyt edýäris.

Biz ekologiýanyň ykdysady we täjirçilik bähbitlerine bakna bolup bilmejekdigine berk ynanýarys. Munuň özi biziň ýurdumyzyň abraýly halkara guramalarynyň belent münberinden yzygiderli goraýan hem-de özüniň milli ösüş meýilnamalaryny kemala getirmekde gyşarnyksyz eýerýän düýpli we jogapkärli garaýşydyr.

Şunuň bilen baglylykda, Hazar üçin «ýaşyl diplomatiýanyň» netijeli ýollaryny ýola goýmagy bu işe döwletleri, halkara agentliklerini, ekologiýa merkezlerini we köpçülikleýin habar beriş serişdelerini çekmegi ýerlikli hasaplaýaryn. Bu täsin deňzi tutuş adamzat üçin saklap galmagyň bähbidine ählumumy ekologiýa hyzmatdaşlygyň kadaly düzgünleşdirilen hem-de çeýe guralyny ýakyn geljekde döretmegi biziň umumy maksadymyz hasaplaýaryn. Şu başlangyjyň üstünde pikirlenmegi teklip edýärin.

Hormatly foruma gatnaşyjylar!

Hazar deňziniň geljegi barada aýtmak bilen, Türkmenistan oňa tutuş dünýäniň geljegi babatda garaýar we özüniň işini Birleşen Milletler Guramasynyň Durnukly ösüşiň maksatlaryny ýerine ýetirmek boýunça işi bilen utgaşdyrýar. Biz geografik babatda hem, durmuş-ykdysady babatda hem Hazary BMG-niň 2030-njy ýyla çenli strategiýasynyň ugurlarynyň biri hökmünde hasaplaýarys.

Ykdysadyýetiň durnuklylygy, energetika howpsuzlygy, ekologiýa deňagramlylygy umumy Hazar öýüniň esasy daýanjy bolup durýar.

Men BMG-niň jogapkärli we hormatly agzalary hökmünde biziň döwletlerimiziň özleriniň ösüşiniň meýilnamalaryny durmuşa geçirmäge Birleşen Milletler Guramasynyň işiniň esasy ugurlaryna laýyklykda çemeleşmelidigine, onuň ygtybarly hyzmatdaşlary bolmalydygyna ynanýaryn. Şoňa görä-de, BMG-de Hazar sebitini toplumlaýyn ösdürmek boýunça giňişleýin we köptaraplaýyn gepleşikleri, şol sanda şu forumyň işiniň barşynda aýdyljak pikirlere we bahalara esaslanyp gepleşikleri geçirmegi teklip edýärin.

Hormatly foruma gatnaşyjylar!
Gadyrly dostlar!

Birinji Hazar ykdysady forumy uly ýoluň başlangyjydyr. Biz şeýle usulyň Hazarda strategik gatnaşyklary we hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň täsirli guralyna öwrülmegine bil baglaýarys, muňa tüýs ýürekden ynanýarys.

Hazar deňzi dünýädäki täsin ýerdir. Bu ýerde, onuň kenarlarynda asyrlaryň dowamynda halklaryň arasynda gatnaşyklaryň aýratyn, özboluşly görnüşi emele geldi, Gündogaryň we Günbataryň arasyndaky siwilizasion gatnaşyklaryň köprüleri guruldy.

Elbetde, taryhda dürli, kä halatda, çylşyrymly döwürler boldy, şolardan sapak almak, dogry netije çykarmak zerurdyr. Ýöne, bu gün Hazar biziň öňümizde täze sepgitleri açýar.

Biz Hazaryň parahatçylyk, dostluk we ylalaşyklylyk deňzi bolmalydygyny öwran-öwran aýdýarys. Wagtyň geçmegi bilen bu sözleriň manysynyň üýtgemeýändigi şübhesizdir. Olar hemişe-de derwaýys bolmagynda galar.

Biz Hazar deňzini hyzmatdaşlygyň, ösüşiň we rowaçlygyň, gapma-garşylyklardan hem-de agzalalykdan azat giňişlik, döwletleriň, halkara guramalaryň, işewürligiň, ylmy we tehnologiýa kuwwatynyň birleşýän ýeri hökmünde görmek isleýäris. Biz strategik geljegi hut şeýle kesgitläp, ony Hazar üçin “geljegiň nusgasy” diýip atlandyrýarys.

Häzirki döwürde bu nusga anyk keşbe eýe bolýar. Onuň ýaşaýşa ukyply bolmagy, adamlara peýda getirmegi, häzirki we geljekki nesilleriň abadançylygyna hyzmat etmegi, ählumumy parahatçylygyň we ösüşiň gazanylmagyna öz goşandyny goşmagy üçin ähli tagallalary etmelidiris.

Hormatly foruma gatnaşyjylar!

Birinji Hazar ykdysady forumynyň açylmagy bilen ýene-de bir gezek siziň hemmäňizi gutlaýaryn, size berk jan saglyk, abadançylyk we geljekki işiňizde üstünlikler arzuw edýärin.

Awaza, 2019-njy ýylyň 12-nji awgusty

 

 

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly mejlisi

/   Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH)  /   24.05.2019  /  

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly wideoaragatnaşyk arkaly Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşyna degişli birnäçe möhüm meselelere we käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy.

Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibine geçip, ilki bilen, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradowy göni wideoaragatnaşyga çagyrdy. Wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň döwrebap bilim alan we ýokary hünär eýesi bolan ýaşlaryň başarnyklaryny netijeli peýdalanmak bilen bagly meseleleri oňyn çözmek boýunça beren tabşyryklaryna laýyklykda geçirilen işler barada hasabat berdi.

«Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda» bellenen wezipelerden ugur alnyp, «Türkmenistanda ýaşlary zähmet bazaryna uýgunlaşdyrmagyň we olaryň iş bilen üpjünçiligini kämilleşdirmegiň maksatnamasynyň» hem-de bu resminamany durmuşa geçirmegiň meýilnamasynyň taslamalary işlenip taýýarlanyldy. Onuň baş maksady ykdysadyýetimiziň pudaklary boýunça hünärmenlere bolan zerurlyklary öwrenmekden hem-de ylmy taýdan esaslandyrylan çözgütleri kabul etmekden, ýaşlaryň hünär derejesini ýokarlandyrmakdan, ýaş işgärler üçin degişli ýaşaýyş-durmuş şertlerini döretmekden, ýaşlaryň zähmet çekmäge bolan höwesini artdyrmakdan ybaratdyr. Şeýle hem häzirki döwürde öňdebaryjy maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalary baradaky bilim zerur bolan iş orunlarynyň möçberini artdyrmak göz öňünde tutulýar.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzy senagatlaşdyrmagy ugur edinýän Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň esasy wezipelerinden ugur alanyňda, giň dünýägaraýyşly we öňde durýan möhüm wezipeleri üstünlikli çözmäge ukyply ýokary hünärli işgärlere bolan islegiň artýandygyny nygtady.

Sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilýän mejlis Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Meredowyň hasabaty bilen dowam etdi. Wise-premýer ýangyç-energetika toplumynyň pudaklarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, 21 — 22-nji maýda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen Х Halkara gaz kongresiniň jemleri barada hasabat berdi.

Nebitgaz pudagy, şol sanda Hazaryň türkmen kenaryny özleşdirmek, nebitgaz senagatynda hyzmatdaşlyk, pudaga maýa goýumlary çekmek, halkara derejeli hünärmenleri taýýarlamak bilen baglanyşykly çykyşlar boldy.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, «Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasyny» mundan beýläk-de durmuşa geçirmek boýunça wise-premýere birnäçe tabşyryklary berdi. Döwlet Baştutanymyz daşary ýurtlaryň işewür toparlary bilen energetika ulgamyndaky hyzmatdaşlyk barada aýdyp, täze nebitgaz ýataklaryny özleşdirmek, tebigy gazy gaýtadan işlemek, ýurdumyzda öndürilýän nebit we gazhimiýa önümleriniň görnüşlerini artdyrmak boýunça iri taslamalara maýa goýumlary çekmegi özara gatnaşyklaryň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde görkezdi.

Hormatly Prezidentimiz sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilýän mejlise Merkezi bankyň başlygy M.Annadurdyýewi çagyrdy. Ol ýurdumyzyň maliýe-bank toplumynyň işini kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.

Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, bank ulgamynda geçirilýän özgertmeleri işjeňleşdirmegiň zerurdygyna ünsi çekip, bu babatda ykdysadyýetimize mümkin boldugyça maýa goýumlaryny köpräk çekmek boýunça netijeli çäreleri görmek barada anyk görkezmeleri berdi.

Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen mejlisini tamamlap, oňa gatnaşanlara berk jan saglygyny, maşgala abadançylygyny hem-de berkarar Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

NAGT DÄL HASAPLAŞYKLAR ULGAMYNDA DÖREDILEN MÜMKINÇILIKLER

Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli we parasatly ýolbaşçylygynda milli ykdysadyýetimiziň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolan bank ulgamy yzygiderli kämilleşdirilýär. Maýa goýum ýagdaýyny gowulandyrmak hem-de esasy önümçilik gaznalaryny tehnologik taýdan täzelemäge, degişli düzümleri döwrebaplaşdyrmaga iri maýa goýumlaryny çekmekligiň özi ýurdumyzyň dünýä hojalyk gatnaşyklaryna işjeň goşulyşmagyna hem-de milli ykdysadyýetimiziň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga ýardam edýär.

Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary bilen Türkmenistan döwletimizde karz edaralary tarapyndan hödürlenilýän bank hyzmatlarynyň hili yzygiderli kämilleşdirilýär, ýurdumyzyň dürli künjeklerinde bank kartlarynyň sany artdyrylýar, şeýle-de bankomatlaryň we töleg terminallarynyň giň tory hereket edip, olaryň bökdençsiz hereket etmegi ýola goýulýar.

Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmenistanyň bank ulgamyny ösdürmegiň 2011-2030-njy ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyna”, “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019-2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň”, şeýle hem “Türkmenistanda 2019-2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyny” durmuşa geçirmegiň çäklerinde laýyklykda ýurdumyzyň bank ulgamyny kämilleşdirmek, ulgama halkara bank ulgamynyň iň öňdebaryjy usulyýetini, innowasion tehnologiýasyny ornaşdyrmak, pul serişdeleriniň kadaly dolanyşygyny üpjün etmek, maliýe hyzmatlaryny menzilara ýerine ýetirmegiň dürli usullaryny ösdürmek ýaly işler bank hyzmatlaryny ösdürmekde esasy wezipeler hökmünde öňe sürülýär.

TDDYIB boýunça 2019-njy ýylyň maý aýynyň 1-i ýagdaýyna kart ulanyjylarynyň sany 485 790-e we ornaşdyrylan töleg terminallarynyň sany 871-e deň boldy.

Bazar ykdysadyýetine tapgyrlaýyn geçilýän häzirki döwürde karz edaralarynyň edara görnüşli we şahsy taraplara, edara görnüşli tarapy döretmeýän telekeçilere – müşderilere ýerine ýetirýän menzilara bank hyzmatynyň ähmiýeti örän uludyr. Nagt däl hasaplaşyklary ösdürmegiň we kämilleşdirmegiň maksady, nagt pul dolanşygynyň mukdaryny azaltmakdan hem-de geçirilýän hasaplaşyklary tizleşdirmekden ybaratdyr. Munuň birnäçe bähbitli taraplaryny görkezmek bolar. Ýagny, umumy döwlet bähbitli taraplaryna: pullary ýasamak, daşamak we saklamak boýunça çykdajylary tygşytlamak; pul serişdeleriň hereketine geçirilýän gözegçiligi berkitmek; pul serişdeleriň ýitirilmegi we galplaşdyrylmagy bilen baglanşykly hadysalaryň öňüni almak; salgyt tölemekden sowulyp geçmeleri aradan aýyrmak we ş.m degişlidir. Nagt däl hasaplaşyklaryň raýatlar üçin bähbitli taraplaryna: puluň ýitmezligi, wagtyň tygşytlylygy, ýeňillikli töleg geçirimleri, karz almak we goýum goýmak bilen baglanyşykly amatlyklar we ş.m. degişlidir. Karz edaralary üçin bähbitli taraplary bolsa: raýatlaryň nagt pul serişdelerini dolanyşyga çekmek hem-de olaryň möçberini artdyrmak; nagt pul dolanşygyna hyzmat etmek we pulhana amallary bilen baglanyşykly çykdajylary azaltmak; ýerine ýetirilen hyzmatlar üçin tölegleri almak we ş.m. degişlidir.

Nagt däl hasaplaşyklaryň döwrebap elektron ulgamynyň işe girizilmeginiň döwletimiz üçin bähbidi uludyr. Amala aşyrylýan düýpli özgertmeleriň ählisi halkyň bähbidine hyzmat edýär, şonuň üçin hem döwletiň bähbidi göniden-göni halkyň bähbidi bilen baglanyşyklydyr.

Häzirki wagtda töleg terminallary hasaplaşyklar ýurdumyzyň raýatlaryna uly amatlyklar hödürleýär. Söwda we jemgyýetçilik nokatlarynda satyn alnan harytlar we hyzmatlar üçin hasaplaşyklary töleg terminallary arkaly nagt däl görnüşinde geçirýän raýatlaryň sany günsaýyn artýar.

Töleg terminallary diňe iri söwda merkezlerinde däl-de, eýsem eýeçiligiň görnüşine garamazdan, edara görnüşli taraplar, olaryň şahamçalary we wekillikleri hem-de hususy telekeçiler söwda dükanlarynda, jemgyýetçilik iýmiti we beýleki hyzmatlary edýän nokatlarynda hem ornaşdyrylýar. Töleg terminalyny ornaşdyrmak üçin söwda we hyzmat ediş nokatlaryň eýeleri karz edaralaryna ýüzlenip bellenen tertipde hasaplaşyk hasabyny açandan soň, karz edarasy we töleg terminalyny ulanyjy arasyndaky hukuklary we borçlary kesgitleýän töleg terminallaryny ornaşdyrmak we olara hyzmat etmek boýunça şertnama baglaşylýar. Şol şertnamanyň şertlerine laýyklykda karz edarasy tarapyndan töleg terminaly ornaşdyrylýar we ony ulanmak boýunça degişli gözükdiriş işleri geçirilýär we zerur bolan gözükdiriji maglumatlar bilen üpjün edilýär. Söwda we hyzmat ediş nokatlarynda töleg terminallaryny ulanmak we olaryň bökdençsiz işlemegini üpjün etmek bilen bagly ýüze çykýan soraglar boýunça karz edarasy müşderi bilen aragatnaşyk saklaýar.

Bank kartlarynyň üsti bilen töleg terminallary arkaly nagt däl görnüşde söwda we hyzmat ediş nokatlarynda harytlary satyn almak, aragatnaşyk, jemagat we ýaşaýyş hyzmatlaryny tölemek, awtoulaglaryň ýangyjy üçin tölemek, saglygy goraýyş edaralarynyň hyzmatlary, awiapetekler üçin tölemek, karzy üzmek we onuň göterimlerini tölemek mümkinçilikleri döredildi.

 

Ýurdumyzda amala aşyrylýan ykdysady özgertmelerde bank ulgamynyň işini döwrebaplaşdyrmak, bank hyzmatlarynyň hilini dünýäniň öňdebaryjy ýurtlarynyň derejelerine çykarmak, hyzmatlarynyň görnüşlerini artdyrmak hem-de milli pulumyzyň hümmetiniň durnuklylygyny üpjün etmek ykdysady ösüşimiziň häzirki tapgyrynda ileri tutulýan ugurlara degişlidir.

Täze tehnologiýalaryň yzygiderli ösdürilmegi ilata töleg-hasaplaşyk, karz, depozit we beýleki hyzmatlary daşlaşan tertipde ýerine ýetirmäge mümkinçilik döredýär. Bank ulgamyna internet-bank hyzmatyny girizmek bilen, wagtlaýyn ulanylmaýan serişdeleri, goýumlary çekmek, maýa goýumlary maliýeleşdirmek, dürli tölegleriň çalt we öz wagtynda geçirilmegini üpjün etmek, bank hyzmatlarynyň gerimini giňeltmek, olaryň elýeterliligini üpjün etmek we hilini  ýokarlandyrmak, karz edaralaryň müşderiler üçin özüne çekijiligini artdyrmak ugrunda uly mümkinçilik döredýär.

Nagt däl hasaplaşyklarynyň giňden ulanylmagy we bank kartlarynyň hyzmatlarynyň köpeldilmegi ykdysadyýetimiz üçin uly ähmiýete eýedir.

Ýurdumyzda nagt däl hasaplaşyklaryň we töleg ulgamynyň kämilleşdirilmegi, häzirki zaman maliýe gatnaşyklarynda döwrebap tehnoloiýalaryň nagt däl hasaplaşyklary geçirmekde we töleg gatnaşyklarynda giňden peýdalanylmagy bank işiniň kämilleşmegini hem-de halkara bank ulgamyna sazlaşykly goşulmagyny üpjün edýär.

Bank ulgamyny ösdürmegiň esasy ugurlarynyň biri hem ykdysadyýetde pul toplumynyň düzümini kämilleşdirmek we nagt pullaryň paýyny azaltmak. Şonuň üçin bank kartlaryny ulanmak arkaly nagt däl hasaplaşyklary geçirmekligiň döwrebap ulgamyny döretmek we kämilleşdirmek esasy işleriň biri bolup durýar.

Söwda we hyzmat ediş nokatlarynda töleg terminallary arkaly “Altyn asyr”, “Millikart”, “Goýum bank karty” hem-de halkara “VISA” we “MasterCard” bank kartlarynyň üsti bilen hasaplaşyk geçirip bilersiňiz. Mundan başga-da raýatlaryň nagt däl hasaplaşyklardan peýdalanmaklaryny höweslendirmek maksady bilen, ýurdumyzyň karz edaralary tarapyndan söwda we jemgyýetçilik nokatlarynda geçirilýän hasaplaşyklar üçin müşderileri höweslendiriji  hyzmatlary ornaşdyrmak boýunça hem degişli işler alnyp barylýar.

Ýurdumyzyň ykdysadyýetinde nagt däl hasaplaşyklary ornaşdyrmakda uly mümkinçilikler döredilýär. Şu ulgamy ösdürmekde ýurdumyzda hasaplaşyklary döwrebaplaşdyrmak, halkara derejesine çykarmak we raýatlar üçin amatly bolmagyny gazanmak maksat edinilýär.

 Häzirki döwürde nagt däl hasaplaşyklaryň amatlyklaryny her ädimde görmek bolýar. Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan parasatly ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan bank ulgamyndaky özgertmeleriň ählisi ýurdumyzyň raýatlarynyň hal-ýagdaýyny has-da gowulandyrmaga, olaryň ýaşaýyş durmuş derejelerini dünýäniň ösen ýurtlarynyň derejesine ýetirmäge gönükdirilendir.  

“Türkmenistan — rowaçlygyň Watany” diýlip yglan edilen 2019-njy ýylda, milli ykdysadyýetimiziň mundan beýläk-de berkidilmegi, halkara jemgyýetçiligindäki ornunyň has-da belende galmagy, dürli ugurlardaky giň göwrümli we ähmiýetli taslamalaryň durmuşa geçirilmegi üçin ähli mümkinçilikler bar.

Bu işleriň ählisi halkymyzyň abadan durmuşyny üpjün etmek ugrunda uly tagallalar edýän Gahryman Arkadagymyzyň «Döwlet adam üçindir!» diýen ynsanperwer ýörelgesiniň durmuşymyzyň ähli ugurlarynda öz beýanyny tapýandygyna şaýatlyk edýär. Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan parasatly ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan bank ulgamyndaky özgertmeleriň ählisi ýurdumyzyň raýatlarynyň hal-ýagdaýyny has-da gowulandyrmaga, olaryň ýaşaýyş durmuş derejelerini dünýäniň ösen ýurtlarynyň derejesine ýetirmäge gönükdirilendir.  

Milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýalaşdyryp ösdürmek ugrunda ýadawsyz tagallalary edýän Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, ömri uzak bolsun. Il-ýurt bähbitli, umumadamazat ähmiýetli alyp barýan işleri mundan beýläk hem rowaç alsyn!

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Altyn asyr» Türkmen kölüniň çäginde täze obanyň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşdy

Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH)  /   08.05.2019  

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Altyn asyr» Türkmen kölüniň çäginde täze, döwrebap obanyň, giň gerimli durmuş-önümçilik toplumynyň gurluşygynyň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşdy. 

Garagumuň merkezinde ýerleşen bu ähmiýetli emeli suw desgasy, ekologiýa we halk hojalygy babatda bolşy ýaly, ägirt uly durmuş maksatly ähmiýete eýedir. Uzakmöhletleýin netijeli bu taslamanyň hemmetaraplaýyn ähmiýete eýedigini aýratyn bellemeli. 

Garaşsyz ýurdumyzda daşky gurşawy goramak, tebigata aýawly garap, geljekki nesiller üçin onuň gözelligini we köp öwüşginli görnüşini gorap saklamak biziň alyp barýan döwlet syýasatymyzyň möhüm ugurlarynyň biridigini belläp, milli Liderimiz Türkmen kölüniň sebitini özleşdirmek tebigy serişdeleri netijeli peýdalanmagyň hasabyna ykdysadyýetimizi ýokary depginler bilen ösdürmäge mümkinçilik berjekdigini aýtdy.Şeýle hem bu taslama ilat üçin has oňaýly ýaşaýyş şertlerini döretmäge, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmäge ýardam eder. 

Bu mekanlarda suw meselesiniň çözülmegi azyk we ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmek, adamlar üçin amatly durmuş şertlerini döretmek bilen bagly beýleki meseleleri hem çözmegi aňladýar. Şoňa görä-de, kölüň daş-töweregini durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň taslamalary köpugurly häsiýete eýe bolýar. Biz bu işleriň ählisini mähriban halkymyzyň abadan we bolelin durmuşda ýaşamagy, ýaş nesillerimiziň bagtyýar geljegi üçin edýäris diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. 

Häzirki döwürde ykdysady, durmuş, ynsanperwer we ekologiýa ulgamlarynda giň gerimli milli maksatnamalar hem-de taslamalar durmuşa geçirilýär. Bu ugurda toplan baý tejribämizi we döredijilik mümkinçiliklerimizi umumy bähbidiň hatyrasyna gönükdirmäge çalyşýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. 

«Altyn asyr» Türkmen kölüniň «Ak ýaýla» şor suw howdanynyň sebitinde guruljak desgalar we ekiljek baglar bu töweregiň ekologiýa ýagdaýynyň gowulanmagyna oňyn täsir eder. 
Şunuň bilen birlikde, kölüň ýanynda durmuş we önümçilik düzümleriniň döredilmegi ilatyň iş bilen üpjünçiligi, ýerli ykdysadyýetiň ösdürilmegi we bu künjegiň abadançylyk derejesiniň ýokarlandyrylmagy bilen baglanyşykly meseleleri çözmäge mümkinçilik berer. Bilim, saglygy goraýyş we ilatyň durmuş taýdan goraglylygy ýaly meseleleriň degişli derejede saklanmagy has-da ähmiýetli ýagdaýdyr. 

Garagumuň landşafty hem düýpli görnüşde özgerer. Bu ýerde ýokary amatlykly jaýlary bolan şäher görnüşli täze şäherçeler peýda bolar. Şunuň bilen birlikde, täze iş orunlary dörär. Ilatyň iş bilen üpjünçiligi ýokarlanar. Tutuşlygyna alnanda, bularyň hemmesi döwletimiz tarapyndan durmuş-ykdysady maksatnamalarynyň ýerine ýetirilmegine, şol sanda, ýurdumyza daşyndan getirilýän önümleriň ornuny tutýan önümleri öndürmäge we öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmaga ýardam berer. 

Şeýlelikde, «Altyn asyr» Türkmen kölüniň taslamasynyň düşewüntliliginiň ýokarydygy şübhesizdir. Onuň ykdysady peýdasy geljekde has hem ýokarlanar. Iň esasy zat bolsa, bularyň hemmesiniň tutuşlygyna ägirt uly durmuş netijeliligini berýänligidir. Durnukly ösüşiň we tutuş sebitde tebigaty amatly peýdalanylyşyň üpjün edilmegi onuň esasy many-mazmunydyr. 
 

Türkmenistanda şypahana hyzmatlary dünýä derejesine çykýar: «Awaza» şypahanasy

  /   Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH)  /   29.07.2019  /  

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň hemişelik üns merkezinde saklanylýan halkymyzyň we ýurdumyzyň her bir raýatynyň saglygy hem-de abadançylygy baradaky alada Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi. Milli Liderimiziň yzygiderli tagallasy netijesinde, ýurdumyz halkymyzyň saglygyny goramak we pugtalandyrmak, jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgelerini berkitmek babatda belent sepgitleri eýeledi.

Döwlet Baştutanymyz durmuş meseleleriniň çözgüdinde ýokary hünärli işgärleriň taýýarlanylmagyna, lukmançylyk ylmynyň ösdürilmegine, keselleriň öňüni almagyň we şolary bejermegiň öňdebaryjy usullarynyň ornaşdyrylmagyna, oňyn dünýä tejribeleriniň öwrenilmegine, aýratyn-da, döwrebap şypahana-dynç alyş ulgamynyň döredilmegine möhüm ähmiýet berýär.

Ýurdumyzyň özboluşly howa gurşawy şypahana düzümini ösdürmegiň möhüm şertini emele getirýär. Dürli tebigy aýratynlyklar Türkmenistanyň halkara derejesindäki şypahana ulgamyna öwrülmegine mümkinçilik döredýär.

Döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy boýunça «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň döredilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr. Onuň ösüş konsepsiýasyna laýyklykda, Hazaryň kenarynda ýokary derejeli şypahanalaryň, bejeriş bölümleri bolan myhmanhanalaryň, çagalar sagaldyş merkezleriniň gurluşygy dowam edýär.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, bu giň gerimli taslamanyň baş maksady deňiz ýakasynyň ägirt uly syýahatçylyk mümkinçiliklerini ýurdumyzyň ajaýyp tebigatynyň özleşdirilmegini üpjün etmekden, şolary adamlaryň hyzmatyna gönükdirmekden ybaratdyr.

Geçen ýyl döwlet Baştutanymyzyň gatnaşmagynda Hazaryň ekologiýa taýdan arassa kenarynda ýurdumyzyň şypahana düzüminiň nobatdakysy bolan Awaza şypahanasynyň açylyş dabarasy boldy. Ýokary halkara ölçeglerine doly laýyk gelýän bu toplum birbada 200 adamy kabul etmäge niýetlenendir.

19 müň inedördül metre golaý meýdany bolan şypahananyň çägine gireniňde, onuň diňe bir şypahana däl-de, eýsem, ähli degişli düzümi bolan giden dynç alyş şäherçesidigine göz ýetirýärsiň.

Toplumyň 9 gatly esasy binasy altyn öwüşginli aýnalary we ajaýyp bezegleri bilen bu ýere gelýänleri ýokary derejeli myhmanhana hyzmaty bilen kabul edýär. Şypahananyň işgärleriniň hemmesiniň lukmançylyk ulgamyna degişli hünärmenleriň lybasynda bolmagy bu ýerde ýokary hünärli işgärleriň adamlaryň saglygy ugrunda degişli işleri alyp barýandygyna güwä geçýär. Şypahanada saglygyňy berkitmek we wagtyňy netijeli geçirmek üçin ähli zerur şertler bar.

Özboluşly binagärlik çözgüdi bolan ak mermerli toplumda bir we iki orunlyk otaglar, mümkinçiligi çäkli bolan adamlara niýetlenen jaýlar, şeýle hem häzirki zaman ölçeglerine laýyk gelýän saýlama otaglar bar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, ýurdumyzyň şypahanalarynda dynç alýanlar we saglygyny berkidýänler üçin ähli zerur şertler üpjün edilmelidir.

Binanyň myhmanhana görnüşinde bolmagyna garamazdan, bu ýerde rahatlyk, asudalyk höküm sürýär. Näsaglar gündelik hojalyk aladalaryndan saplanyp, özünde oňaýly dynç almak mümkinçilikleri döredilen alada bilen gurşalýar.

Merkeziň ýöriteleşdirilen bölümleri bejeriş-dikeldiş hyzmatlarynyň hem-de dürli keselleri anyklamak, şol sanda dem alyş ýollarynyň, daýanç-hereket ediş ugurlarynyň, nerw, endokrin, ýürek-damar keselleriniň bejergileriniň dürli görnüşleri üçin niýetlenendir.

Şypahanada ýüzüş howuzlary bolan gidroterapiýa, SPA, maslahat beriş-anyklaýyş, dikeldiş, fizioterapiýa, bejeriş bedenterbiýesi bölümleri, rentgenografiýa, ultrases barlaglar, elektrokardiografiýa, elektroterapiýa, bejeriş owkalamasy, akupunktura otaglary, kliniki barlaghanalar hereket edýär.

Mundan başga-da, bu ýerde otolaringolog, stomatolog lukmanlarynyň ýokary derejeli hyzmatlaryndan peýdalanmak mümkinçiligi döredildi. Bölümleriň dälizlerinde üýşüp duran adamlar ýok. Bu ýerde bejeriş hyzmatlary täzeçil esasda guralyp, adamlara bökdençsiz hyzmat edilýär.

Şypahananyň çäginde tebigy çeşmäniň ýanyndaky 600 metr çuňlugy bolan dik guýy bejeriş-mineral suwy bilen yzygiderli üpjün edýär. Onuň düzüminde ýod, brom, hlor, gidrokarbonat we kalsiý, magniý, natriý bar.

Binanyň aşaky gatynda balnoterapiýa we palçyk bilen bejeriş bölümleri ýerleşýär. Şolarda mineral suw bilen bejermek üçin niýetlenen täze görnüşdäki wannalar goýuldy. Bu ýerde suwasty owkalama we oňurgany suwasty çekmek ýaly hyzmatlar ýerine ýetirilýär. Mundan başga-da, bu ýerde el we aýak üçin niýetlenen 4 kameraly wannalar bar.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň «Türkmenistan — melhemler mekany» kitabynda mineral suwlaryň, oňaýly howa gurşawynyň, şypahana hyzmatlarynyň adam bedenine edýän oňyn täsiri barada giňişleýin gürrüň berýär.

Mineral wannalar bilen birlikde, ýagtylyk bilen bejergi almak bolýar. Bejerişiň bu görnüşi köpugurly häsiýeti bilen, adamyň ýagdaýyna köptaraply täsir edýär.

Şeýle hem bu ýerde dürli görnüşdäki bejeriş häsiýeti bolan duşlar, şol sanda Şarko, suw bejeriş çäreleri, parafin, ozekerit, bejeriş häsiýetli laý we Mollagara kölünden getirilen palçyklar bilen bejergiler alnyp barylýar.

Bu ýerde ýola goýlan bejerişleriň hemmesi peýdalydyr we örän ýakymlydyr. Şolary dürli keselleri bejermekde ulanmak bilen bir hatarda, rahatlandyryjy, adamlaryň ýüz keşbini gowulandyrýan, kosmetologiýa serişdeleri hökmünde kabul etmek bolýar.

Dikeldiş merkeziniň birinji gatynda akwatrenažýor, suwasty ylgaw ýodalary ýaly iň täze lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edilen deňiz we mineral suwlary bolan gidroterapiýa bölümleri hereket edýär.

Daýanç-hereket ediş synalarynda keseli bolan, şikes alan ýa-da operasiýa geçiren näsaglar üçin howza girmäge we çykmaga niýetlenen ýörite enjamlar hereket edýär. Suw bilen bejeriş almagyň köplenç halatda adaty görnüşdäki bejerişden has bähbitli bolýandygyny bellemeli. Bu ýerde bellenilen maşklar näsagyň ýagdaýyna görä kesgitlenilýär we bejeriş bedenterbiýesi boýunça ýörite hünärmenleriň gözegçiliginde ýerine ýetirilýär.

SPA bölüminde ýörite enjamlaryň kömegi arkaly akwaowkalama, krioterapiýa, baroterapiýa, infragyzyl şöhleler, gury we türk hammamy, bugly hammam, galoterapiýa, aromaterapiýa, bejeriş owkalamasy hem-de Kneýp boýunça suw bejerişi ugurlary bilen adamlaryň synasyna oňyn täsiri bolan döwrebap we netijeli usullar we beýlekiler ulanylýar.

Kriokameranyň kömegi arkaly 60 derejeden 120 derejä çenli sowuk howa arkaly bejermek usuly ýola goýuldy. Munuň özi adam synasynyň ätiýaçdaky mümkinçiliklerini işjeňleşdirýär we içki synalaryň işini artdyrýar. Bu usul diňe bir kesgitlenen kesellerde däl, eýsem, kuwwatlandyryjy we estetiki lukmançylyk serişdesi hökmünde ulanylýar. Agaçdan taýýarlanylan infragyzyl otagy gyzdyrylan mahaly peýdaly fitonsitleri bölüp çykarýar we adam synasynyň arassalanylmagyny üpjün edýär.

Binanyň ikinji gatynda häzirki zaman ylmy esasynda enjamlaşdyrylan maslahat beriş-anyklaýyş bölümi ýerleşýär. Bu ýerde newrologiýa, ortopediýa, dermatologiýa, kardiologiýa, EKG, rentgen, oftalmologiýa, otolaringologiýa, endokrinologiýa otaglary hereket edýär.

Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow saglygy goraýyş ulgamynyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek maksady bilen, ylmy-barlag işlerini geçirmegiň wajypdygyny belleýär. Şunuň bilen baglylykda, şypahanada giň ugry bolan degişli enjamlar we beýleki ýörite serişdeler bilen üpjün edilen köpugurly barlaghanalaryň bardygyny bellemeli.

Üçünji gatda dikeldiş lukmançylygy hünärmenleri üçin täzeçil tehnologiýalary özünde jemleýän dikeldiş we fizioterapiýa bölümleri ýerleşýär. Bu ýerde ýokary hünärli lukmanlar näsaglara bejeriş bedenterbiýesi boýunça hyzmatlary hödürleýär. Döwrebap usullaryň giň görnüşi, dikeldiş meselelerine bolan özboluşly çemeleşmeler oňyn netijeleri gazanmaga mümkinçilik berýär. Binanyň fitnes zaly häzirki zaman trenažýorlary we beýleki zerur enjamlar bilen üpjün edildi.

Bu ýerde maşklar ýörite maksatnama esasynda işlenilip taýýarlanylýar, näsaglaryň dürli toparlary üçin lukmanlar hem-de usulyýetçi-hünärmenler tarapyndan birnäçe maşklar hödürlenilýär.

Awaza şypahanasynyň fizioterapiýa bölümi oňurga, ýürek-damar, dem alyş ýollary kesellerini, insultdan soňky dikeldiş we şikesleri bejermekde aňrybaş netijelere gönükdirilen hyzmatlaryň giň görnüşlerini hödürleýär.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, elektrik togunyň, elektrik, magnit ýa-da elektromagnit ýaly usullaryň ulanylmagy bogunlaryň hereketini işjeňleşdirmäge, agyryny aýyrmaga, öýjüklerdäki metabolik ýagdaýy gowulandyrmaga mümkinçilik berýär.

Şeýle hem näsaglary bejermek üçin mehanoterapiýa usuly ulanylýar. Munuň özi bogunlardaky hereketi ösdürmek üçin ýörite taýýarlanylan enjamlarda fiziki hereketleri ýerine ýetirmekden ybaratdyr. Ol kesel ýa-da şikes zerarly hereketden galan daýanç synalaryny dikeltmäge gönükdirilendir. Şeýle hem bu ýerde asma görnüşli bejergi bolan sling-terapiýa ulanylýar.

Hususan-da, bejeriş döwründe näsag ýörite lenta arkaly asma bejergini alýar. Munuň özi bogunlaryň çydamlylygyny ýokarlandyrýar, adam synalaryny berkidýär we saglygyňy gowulandyrýar. Umuman, bejergi lukmançylyk görkezijileri bolşy ýaly, türgenler üçin tälim görnüşinde, oturyp işleýän adamlaryň saglygyny berkitmekde ulanylyp bilner.

Bu ýerde dynç alýanlar dümewiň, ORWI, LOR keselleriniň öňüni almak we şolary bejermek boýunça lukmançylyk hyzmatlaryndan peýdalanyp bilerler. Şonuň netijesinde gan aýlanyşy, öýjüklerdäki alyş-çalyş işi gowulanýar we ähli synalaryň hereketi işjeňleşýär.

Mundan başga-da, «Awaza» şypahanasynda gysylan howa arkaly owkalama, lazeroterapiýa, aromoterapiýa, diwarlarynda we ýerde köp gatly duz örtügi bolan otagda galoterapiýa ýaly görnüşler näsaglaryň hyzmatynda. Bu usul emeli ýagdaýda mikroklimaty döretmäge we ýerasty duzly gowaklaryň şertlerine ýakyn ýagdaýy döretmäge gönükdirilendir. Umuman, bu ýerde näsaglar üçin aňrybaş amatlylygyň, lukmanlar üçin hem ähli ýagdaýa degişli derejede gözegçilik etmek mümkinçilikleriniň döredilendigini bellemeli. Işleriň köp bölegi awtomatik usulda amala aşyrylýar.

Şypahanada näsaglaryň amatly dynç almagy üçin hem oňat şertler göz öňünde tutuldy. Bu ýerde kitaphana, internet-zaly, bilýard otagy, açyk howuz, çaýhana, toparlaýyn oýunlar üçin niýetlenen sport meýdançasy we tennis korty bar. Fitobarda bejeriş ähmiýeti bolan içgiler, dermanlyk otlardan taýýarlanylan çaýlar we beýleki serişdeler hödürlenilýär.

Mälim bolşy ýaly, 20-nji iýulda, ýurdumyzyň saglygy goraýyş edaralarynyň işgärleriniň hünär baýramçylygynyň öňüsyrasynda Türkmenistanyň Prezidenti, Ylymlar akademiýasynyň akademigi, lukmançylyk ylymlarynyň doktory Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly düýpli ylmy işiniň 11-nji jildiniň tanyşdyrylyş dabarasy boldy. Kitapda giňişleýin ylmy ugurlar bilen bir hatarda, türkmen topragynyň ajaýyp dermanlyk serişdeleri hakyndaky giňişleýin we peýdaly maglumatlar möhüm orun eýeleýär.

Deňiz suwy, ýokary ýod ionlary bolan howa, mineral suwlar we Awazanyň özboluşly ösümlik dünýäsi tebigatyň bejerijilik güýjüni özünde jemleýär. Milli Liderimiziň başlangyjy esasynda bina edilen şypahanada umumy sagaldyş, bedeniňi berkitmek we durmuşa höwesiňi ýokarlandyrmak üçin zerur ähli mümkinçilikler bar.

Hazaryň ekologiýa taýdan arassa kenaryndaky deňiz şypahana ulgamy çägini giňeldip, ýurdumyzda we daşary döwletlerde ägirt uly meşhurlyk gazanýar. Munuň özi mazmuny we gerimi boýunça ägirt uly taslamanyň uly geljeginiň bardygynyň anyk subutnamasydyr.

Täzeçil we öňdebaryjy inženerçilik-tehniki çözgütler, hyzmatlaryň ýokary derejesi türkmen topragynyň bu künjeginiň halkara syýahatçylyk we şypahana-dynç alyş merkezi hökmünde ykrar edilmeginde aýratyn ähmiýetlidir.

Şeýlelikde, Türkmenistanyň köp sanly döwrebap şypahanalarynyň dünýä derejesine eýedigi baradaky makalalar toplumy milli Liderimiziň ýurdumyzda düýpli lukmançylyk ylmy esasynda şypahana we dynç alyş ulgamyny ösdürmek boýunça alyp barýan syýasatynyň üstünliklere beslenýändigini hem-de giň gerimlidigini we öňdengörüjiliklidigini äşgär edýär we sagdyn durmuş ýörelgelerini pugtalandyrýar.

Milli lukmançylygy düýpli ösdürmekde, ony ýokary derejelere çykarmakda Türkmenistanyň Prezidenti, akademik, lukmançylyk we ykdysady ylymlaryň doktory, professor Gurbanguly Berdimuhamedowyň işläp taýýarlan «Saglyk» Döwlet maksatnamasy möhüm orun eýeleýär. Maksatnamanyň 24 ýylyň dowamynda tapgyrlaýyn esasda amala aşyrylmagy netijesinde netijeli jemgyýetçilik saglygy goraýyş ulgamy emele geldi.

Häzirki döwürde ýurdumyzda saglygy goraýyş ulgamyny Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň standartlaryna laýyklykda kämilleşdirmek boýunça ägirt uly işler alnyp barylýar. Hususan-da, eneligiň we çagalygyň saglygyny goramak, birnäçe ýokanç keselleri doly ýok etmek işleri üpjün edildi. Ilatymyz ýerli dermanlyk ösümliklerden taýýarlanan dermanlar we lukmançylyk serişdeleri bilen doly üpjün edildi.

Döwlet Baştutanymyzyň ýadawsyz tagallasy netijesinde, ýurdumyzda sagdyn iýmitlenmek, ýokanç däl keselleriň öňüni almak, zyýanly endiklerden el çekmek, zähmeti we dynç alşy utgaşdyrmak, sport bilen yzygiderli meşgullanmak ýaly ugurlar berkidilýär. Bu çäreler adam ömrüniň uzalmagyny, keselçiligiň derejesiniň peselmegini üpjün etdi. Şeýle hem raýatlaryň öz saglygyny goramak babatda sowatlylyk düşünjesi ýokarlandy.

«Açyk gapylar» syýasatynyň durmuşa geçirilmegi netijesinde daşary ýurtlar bilen hyzmatdaşlyk gatnaşyklary giňeldilýär. Saglygy goraýyş ulgamynda Germaniýanyň, Awstriýanyň, Ýaponiýanyň, ABŞ-nyň, Koreýa Respublikasynyň, Russiýanyň, Belarusuň, Türkiýäniň we beýleki döwletleriň lukmançylyk hem-de ylmy-barlag edaralary bilen gatnaşyklar ýola goýuldy we işjeňleşdirilýär.

Milli Liderimiz şeýle gatnaşyklaryň ösdürilmegine hemmetaraplaýyn goldaw berýär. Şunlukda, ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynda lukmançylyk hyzmatlarynyň görnüşleri we hili ýokarlanýar. Olar iň gowy Ýewropa standartlaryna laýyk getirilýär hem-de olarda öňdebaryjy tehnologiýalar, enjamlar ornaşdyrylýar.

Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň bilermenleriniň belleýişleri ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň amala aşyrýan syýasaty netijesinde Türkmenistan öňdebaryjy daşary ýurt tejribeleriniň esasynda saglygy goraýşyň milli ugruny kemala getirmekde oňyn netijeler gazandy. Munuň özi dünýäniň köp ýurtlary üçin nusgalykdyr.

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly mejlisi

/   Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH)  /   02.05.2019  /  

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly wideoaragatnaşyk arkaly Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Mejlisde ykdysadyýetimiziň pudaklarynda dört aýyň dowamynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň döwlet maksatnamalaryny durmuşa geçirmegiň barşyna, şeýle hem türkmenistanlylaryň abadan durmuşynyň üpjün edilmegine gönükdirilen içeri syýasatyň käbir meselelerine garaldy.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradowa söz berdi. Wise-premýer 2019-njy ýylyň ýanwar — aprel aýlarynyň makroykdysady görkezijileri barada hasabat berdi. Milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň okgunly ösüşine gönükdirilen toplumlaýyn çäreleriň üstünlikli amala aşyrylmagy netijesinde, ähli pudaklaryň durnukly ösüşiniň üpjün edilýändigi bellenildi.

Hasabat döwründe jemi içerki önümiň ösüşi 6,2 göterim derejesinde saklandy.

milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynyň durnukly ösüşini üpjün etmek bilen baglanyşykly meseleleriň çözgüdine hemmetaraplaýyn we düýpli çemeleşilýändigi bellenildi. Şol bir wagtyň özünde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda işlenip taýýarlanylan döwlet maksatnamalaryndan gelip çykýan wezipeleriň ýerine ýetirilmegine toplumlaýyn çemeleşilýär.

Şunuň bilen baglylykda, bu wezipeleriň üstünlikli çözülmegi ugrunda degişli düzümleriň sazlaşykly işleri üpjün edilýär. Şunda ähli pudaklara täzeçil usullaryň, häzirki zaman tejribeleriniň ornaşdyrylmagyna, hususan-da, sanly ykdysadyýetiň ösdürilmegine möhüm ähmiýet berilýär.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň önümçiligini döretmek, öz önümlerimiziň iberilýän möçberini artdyrmak boýunça bellenen meýilnamalarymyzy ýerine ýetirmek üçin hem täsirli çäreleri görmegiň gerekdigini belledi.

Şeýle hem maliýe-bank ulgamynyň edaralarynyň sanly ulgamy ornaşdyrmak, döwlet eýeçiligindäki kärhanalary we desgalary hususylaşdyrmak hem-de paýdarlar jemgyýetlerine öwürmek babatdaky işlerini jikme-jik seljermeli.

Garaşsyz döwletimiziň içeri syýasaty barada aýdylanda bolsa, şu ýylyň dört aýynyň netijeleri ätiýaçdaky daşarky we içerki serişdelerimiziň ýeterlik derejede bolmagy bilen birlikde, Hökümetiň alyp baran işiniň bize jemi içerki önümiň ýokary ösüş depginini saklap galmaga mümkinçilik berendigini görkezýär. Jemi içerki önümiň ýokary derejesi ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynyň diýen ýaly goşan oňyn goşandy bilen hem üpjün edildi.

Biz ygtybarly salgyt-býujet we pul-karz syýasatyny alyp barýarys. Netijede, hususy we döwlet üpjünçilik ulgamlaryna goýulýan maýa goýumlarynyň möçberleri artýar diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.

Hasabat döwründe ortaça aýlyk zähmet haky 9,5 göterim köpeldi. Milli pulumyz manadyň hümmeti hem bir derejede durnukly saklanyp galýar.

Ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegiň çäklerinde biz daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri özümizde öndürmek we öz önümlerimiziň eksporta iberilýän möçberlerini artdyrmak, şeýle hem elektron senagaty döretmek boýunça kabul eden döwlet maksatnamalarymyzy üstünlikli amala aşyrýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.

Şunuň bilen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly mejlisini tamamlap, ähli hökümet agzalaryna Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikler arzuw etdi.

Birinji Hazar ykdysady forumy

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen 2019-njy ýylyň 11-12-nji awgustynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda birinji Hazar ykdysady forumy geçiriler.

Birinji Hazar ykdysady forumy daşary ýurtly hyzmatdaşlarymyzyň bu örän ähmiýetli waka uly gyzyklanma bildirýändiginiň forumyň umumy abadançylygyň bähbitlerine laýyk gelýän netijeli halkara hyzmatdaşlygy höweslendirmekdäki we artdyrmakdaky täsirli ornunyň biçak uludygyna şaýatlyk edýändigini bellemelidiris. Onuň giň gerimliligi diňe bir Hazarýaka ýurtlaryň däl, eýsem, gyzyklanma bildirýän ähli taraplaryň köpugurly gatnaşyklaryny mundan beýläk-de ösdürmek üçin uly ähmiýete eýe bolar diýip, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow belleýär.

Forumyň gün tertibi barada aýdylanda bolsa, ol Hazaryň hukuk derejesi hakyndaky Konwensiýa bilen baglylykda, döwletara hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary boýunça meseleleriň ençemesini öz içine alar. Garaşylyşy ýaly, forumyň çäklerinde Hazar sebitiniň ykdysadyýetiniň orny, senagat, energetika, söwda, syýahatçylyk ulgamlaryna we beýleki pudaklara maýa goýumlaryny artdyrmak barada söhbetdeşlikler geçiriler. Munuň özi ýakyn we uzak geljegi nazara almak bilen, özara bähbitli işewür gatnaşyklary ýola goýmak üçin täze mümkinçilikleri açar.

Öňümizdäki forumyň söwda-ykdysady we ulag ulgamlarynda hyzmatdaşlyk hakyndaky hökümetara Ylalaşyklary iş ýüzünde durmuşa geçirmek boýunça pikir alşylmagyna ýardam etjekdigi şübhesizdir. Şol resminamalara Hazarýaka döwletleriň Baştutanlarynyň V sammitiniň netijeleri boýunça gol çekildi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, Hazar sebiti ägirt uly serişdeler, şol sanda energetika we ulag-üstaşyr kuwwatyna eýe bolan möhüm strategik sebitdir. Munuň özi bu ýerde umumy ykrar edilen hukuk kadalaryna, birek-birege hormat goýmak we gatnaşýan taraplaryň ählisiniň bähbitleriniň deňagramlylygyna esaslanýan ylalaşykly hyzmatdaşlygy ösdürmegiň aýratyn ähmiýetini şertlendirýär.

Mälim bolşy ýaly, biziň ýurdumyz Hazar deňziniň meselesi boýunça duşuşyklaryň we halkara maslahatlaryň yzygiderli geçirilýän ýerine öwrüldi. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, Bitarap Türkmenistan hemişe şu sebitde parahatçylygy, howpsuzlygy we durnuklylygy üpjün etmek boýunça wezipeleri çözmekde işjeň orny eýeläp, kenarýaka döwletleriň hem-de olaryň halklarynyň arasyndaky dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk we netijeli hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň pugtalandyrylmagyna saldamly goşant goşýar.

Ulag ulgamy netijeli gatnaşyklary ýola goýmakda aýratyn ähmiýete eýedir. Hazarýaka ýurtlaryň Ýewropanyň we Aziýanyň arasynda örän amatly ýerleşmegi munuň şeýle bolmagyna ýardam edýär. Bu bolsa, köp şahaly ulag-üstaşyr we logistika düzümini döretmekde tagallalary üstünlikli birleşdirmek üçin oňaýly mümkinçilikleri döredýär. Şol düzüm bolsa «Gündogar — Günbatar» we «Demirgazyk — Günorta» ugurlary boýunça daşalýan ýükleriň möçberlerini artdyrmaga ýardam eder.

Şunuň bilen baglylykda, Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň işe girizilmegi möhüm waka boldy. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, bu port Merkezi Aziýa we Hazar sebiti üçin strategik ähmiýete eýedir. Onuň mümkinçiliklerinden has netijeli peýdalanylmagy Hazarýaka ýurtlary hyzmatdaşlygyň täze derejesine çykaryp, olaryň ykdysady gatnaşyklaryň halkara ulgamyna goşulyşmagyna, kontinental multimodal aragatnaşyklar ulgamynda Türkmenistanyň eýeleýän ornuny ýokarlandyrmaga ýardam edýär.

Bularyň ählisi forumyň maksatnamasynyň örän baý bolmagyny şertlendirýär. Forumyň çäklerinde ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn duşuşyklary, döwletleriň, işewür toparlaryň wekilleriniň gepleşiklerini geçirmek meýilleşdirilýär. Mundan başga-da, halkara maslahat, şeýle hem Hazar innowasion tehnologiýalar sergisi geçiriler. Onda gatnaşyjy ýurtlaryň milli diwarlyklary bilen birlikde, nebitgaz, energetika we himiýa pudaklaryndaky öňdebaryjy çözgütler, önümçilik enjamlary, dürli senagat önümleri, daşary ýurt kompaniýalarynyň kuwwaty görkeziler.

Mundan başga-da, forumyň çäklerinde dünýäde awtomobil gurluşygy babatda gazanylanlary şöhlelendirýän «Türkmen sährasy — 2019» halkara sergisi geçiriler. Onda täze ýeňil, ýolagçy, ýük awtoulaglary we ýörite tehnikalar görkeziler, awtomobil gurluşygy ulgamynda innowasion işläp taýýarlamalar, awtoaudio we wideo elektronikada iň täze ugurlar öz beýanyny tapar. Giň möçberli gözden geçiriliş foruma gatnaşyjylara işewür duşuşyklar, netijeli gatnaşyklary ýola goýmak üçin zerur şertleri döreder.

Şeýlelikde, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan I Hazar ykdysady forumy Hazarda we oňa ýanaşyk sebitlerde köpugurly hyzmatdaşlyga kuwwatly itergi bermäge, maýa goýum işini işjeňleşdirmäge, täze bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmäge, gojaman Hazary Ýewraziýada täze geoykdysady giňişligi kemala getirmekde möhüm orun eýeleýän hem-de häzirki döwrüň möhüm talaplaryna laýyk gelýän iri halkara ulag-üstaşyr halkasyna öwürmäge ýardam etmelidir.

Türkmenistanyň döwlet habarlar agentliginiň maglumatlary esasynda